منظر
نشریه علمی

تبیین و تحلیل عوامل مؤثر بر برندسازی شهرهای رودخانه‌‌ای با تأکید بر رویکرد زیست‌محیطی-اکولوژیکی (موردمطالعه: شهر اهواز)

https://doi.org/10.22034/manzar.2025.536910.2368
دوره 17، شماره 73
زمستان 1404
صفحه 38-49
منظر

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

مجید گودرزی
زهرا سلطانی
احمد راه دار

گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

چکیده
|  رودخانه‌ها در شهرهای رودخانه‌ای نقش کانونی در شکل‌گیری پیوندهای اکولوژیکی، اجتماعی و معنایی میان شهروندان و فضای زیست شهری ایفا می‌کنند. این پژوهش باهدف تحلیل سازوکارهای مؤثر بر تعلق مکانی شهروندان به رودخانۀ کارون، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM)  و نرم‌افزار SmartPLS بهره گرفته است. چارچوب مفهومی پژوهش شامل هشت سازۀ پنهان بود: کیفیت اکولوژیکی، منظر طبیعی، ادراک زیبایی‌شناختی، مشارکت اجتماعی، تعلق مکانی، تصویر برند شهری، گردشگری اقتصادی و فعالیت‌های ورزشی و تفریحی رودخانه‌ای است. داده‌ها از‌طریق پرسشنامه‌ای ساخت‌یافته گردآوری و روابط میان متغیرها در قالب مدل درونی و بیرونی تحلیل شد. نتایج تحلیل مدل بیرونی حاکی از آن است که مدل روایی و پایایی قابل‌قبولی دارد؛ بارهای عاملی اغلب بالای 7/0، پایایی ترکیبی بالاتر از 7/0 و میانگین واریانس استخراج‌شده در اکثر سازه‌ها بیش از 5/0 گزارش شد که نشان‌دهندۀ روایی همگرای مطلوب است. یافته‌ها نشان داد که کیفیت اکولوژیکی تأثیر مثبت و معناداری بر توسعۀ گردشگری اقتصادی دارد (β = 0.267, p < 0.05) و گردشگری به‌نوبۀ خود، تعلق مکانی به رودخانه را به‌طور معنادار افزایش می‌دهد (β = 0.695, p < 0.01). همچنین، فعالیت‌های ورزشی و فراغتی پیرامون رودخانه نقش میانجی مؤثری در ارتقای حس تعلق دارند (β = 0.581, p < 0.01)، درحالی‌که اثر مستقیم کیفیت اکولوژیکی بر تعلق مکانی معنادار نبود. مدل درمجموع توانست 4/25 درصد از واریانس تعلق مکانی را تبیین کند و شاخص برازش کلی (GoF = 0.42) نیز تأییدکنندۀ کفایت مدل است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تجربۀ مثبت شهروندان از رودخانه، تنها از‌طریق بهبود عوامل محیطی حاصل نمی‌شود، بلکه نیازمند فعال‌سازی ظرفیت‌های گردشگری، مشارکت‌پذیری اجتماعی و تقویت کارکردهای فراغتی در بستر رودخانه است. این یافته‌ها بر ضرورت رویکردی یکپارچه در مدیریت فضاهای رودخانه‌ای شهری تأکید دارد، به‌گونه‌ای که برنامه‌ریزی محیطی با ارتقای تجربه‌پذیری و پیوند عاطفی شهروندان همراه باشد.

کلیدواژه‌ها

برندسازی
شهرهای رودخانه‌‌ای
رویکرد زیست‌محیطی- اکولوژیکی
شهر اهواز
موضوعات

عنوان مقاله English

Explaining and Analyzing the Factors Influencing the Branding of Riverfront Cities with an Environmental–Ecological Approach (Case Study: Ahvaz City)

نویسندگان English

Majid Goodarzi
Zahra Soltani
Ahmad Rahdar
Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Iran
چکیده English

Rivers play a central role in shaping ecological, social, and symbolic connections between citizens and the urban living environment in riverfront cities. The present study aims to analyze the mechanisms influencing citizens’ place attachment to the Karun River by employing Structural Equation Modeling (SEM) using SmartPLS software. The conceptual framework consisted of eight latent constructs: ecological quality, natural landscape, aesthetic perception, social participation, place attachment, city brand image, economic tourism, and river-based sports and recreational activities. Data were collected through a structured questionnaire, and the relationships among the variables were examined within both the inner and outer models. The results of the outer model analysis indicated acceptable validity and reliability; factor loadings were mostly above 0.7, composite reliability exceeded 0.7, and the average variance extracted (AVE) for most constructs was above 0.5, confirming satisfactory convergent validity. Findings revealed that ecological quality had a positive and significant effect on the development of economic tourism (β = 0.267, p < 0.05), and tourism, in turn, significantly enhanced place attachment to the river (β = 0.695, p < 0.01). Furthermore, sports and recreational activities around the river acted as an effective mediator in strengthening the sense of attachment (β = 0.581, p < 0.01), whereas the direct effect of ecological quality on place attachment was not significant. Overall, the model explained 52.4% of the variance in place attachment, and the goodness-of-fit index (GoF = 0.42) confirmed the adequacy of the model. The results suggest that citizens’ positive experiences with the river are not solely achieved through environmental improvements, but rather require the activation of tourism potentials, the enhancement of social participation, and the reinforcement of recreational functions along the river. These findings highlight the necessity of an integrated approach in the management of urban riverfront spaces, whereby environmental planning is coupled with improving experiential engagement and strengthening citizens’ emotional bonds.

کلیدواژه‌ها English

  • Branding, Riverfront Cities, Environmental&ndash
  • Ecological Approach, Ahvaz City

اسلامی پریخانی، الیاس و اسلامی پریخانی، صدیف و اشلقی، مهدی. (1394). توسعۀ گردشگری آب و بحران جهانی مدیریت آب در مناطق گردشگری با تأکید بر رودخانه‌ها. اولین همایش ملی گردشگری پایدار با رویکرد گردشگری ورزشی، سلامت و محیط‌زیست، اردبیل. https://civilica.com/doc/546200/ 
آذری، محمدمهدی. (1391). اصول طراحی معماری و بازآفرینی عرصۀ رودخانه‌های شهری با تأکید بر توسعۀ پایدار برای جذب گردشگر و توریسم. اولین همایش ملی گردشگری و طبیعت‌گردی ایران‌ زمین، همدان. https://civilica.com/doc/195610/ 
صالحی، مهرنوش و یاوری، احمدرضا. (1392). کاربرد رویکرد اکولوژیکی در طراحی پارک‌های حاشیۀ رودخانه (مطالعه موردی: پارک‌های حاشیۀ رودخانۀ زاینده‌رود). نخستین کنفرانس بین‌المللی اکولوژی سیمای سرزمین، أصفهان. https://en.civilica.com/doc/236434/ 
 Anh, N. T., Can, D. L., Nhan, N. T., Schmalz, B., & Le Luu, T. (2023). Influences of key factors on river water quality in urban and rural areas: A review. Case Studies in Chemical and Environmental Engineering, 8, 100424. https://doi.org/10.1016/j.cscee.2023.100424
Anholt, S. (2007). Competitive identity and development. In  S. Anholt (Ed.), Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions (pp. 113–128). Palgrave Macmillan UK.
Beatley, T. (2000). Green urbanism: Learning from European cities. Island press.
Bonakdar, A., & Audirac, I. (2020). City branding and the link to urban planning: Theories, practices, and challenges. Journal of Planning Literature, 35(2), 147–160. https://doi.org/10.1177/0885412219878879 
Boostani, A., & Esmaili, K. (2015). River engineering, from the past to the future (Evaluation of approaches and outlooks). Journal of Water and Sustainable Development, 1(3), 67–72. https://doi.org/10.22067/jwsd.v1i3.34809 
Chen, Y., Zhu, M., Lu, J., Zhou, Q., & Ma, W. (2020). Evaluation of ecological city and analysis of obstacle factors under the background of high-quality development: Taking cities in the Yellow River Basin as examples. Ecological Indicators, 118, 106771. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106771
Fabos, J. G. (1995). Introduction and overview: The greenway movement, uses and potentials of greenways. Landscape and Urban Planning, 33(1–3), 1–13. https://doi.org/10.1016/0169-2046(95)02035-R
Falahatkar, H., & Aminzadeh, B. (2018). The sense of place and its influence on place branding: A case study of Sanandaj natural landscape in Iran. Landscape Research, 44(1), 123–136. https://doi.org/10.1080/01426397.2018.1560401 
Gold, J. R., & Ward, S. V. (1994). Place promotion: The use of publicity and marketing to sell towns and regions. John Wiley. https://www.researchgate.net/publication/261710504_Gold_JR_and_Ward_SV_eds_1994_Place_Promotion_the_use_of_publicity_and_public_relations_to_sell_towns_and_regions_Chichester_John_Wiley
Gospodini, A. (2004). Urban morphology and place identity in European cities: Built heritage and innovative design. Journal of Urban Design, 9(2), 225–248. https://doi.org/10.1080/1357480042000227834
Healey, P. (2020). Collaborative planning: Shaping places in fragmented societies. Bloomsbury Publishing.
Innes, J. E., & Booher, D. E. (2004). Reframing public participation: Strategies for the 21st century. Planning Theory & Practice, 5(4), 419–436. https://doi.org/10.1080/1464935042000293170 
Kaplan, R., & Kaplan, S. (1989). The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge University Press. https://books.google.com/books/about/The_Experience_of_Nature.html?id=7l80AAAAIAAJ 
Kavaratzis, M. (2004). From city marketing to city branding: Towards a theoretical framework for developing city brands. Place Branding and Public Diplomacy, 1(1), 58–73. https://doi.org/10.1057/palgrave.pb.5990005
Kavaratzis, M., & Ashworth, G. J. (2005). City branding: An effective assertion of identity or a transitory marketing trick? Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 96(5), 506–514. https://doi.org/10.1057/palgrave.pb.5990056 
Liu, T. C. (2021). Cultural imagination and urban regeneration: The role of heritage in the case of Dadaocheng, Taipei, Taiwan [Doctoral dissertation, University College London]. UCL Discovery. https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10140697/
Lynch, K. (2023). The image of the city (1960). In V. M. Lampugnani, K. Frey, & E. Perotti (Eds.), Anthologie zum Städtebau. Band III: Vom Wiederaufbau nach dem Zweiten Weltkrieg bis zur zeitgenössischen Stadt (pp. 481–488). Gebr. Mann Verlag. https://doi.org/10.5771/9783786175247-481 
Medic, M., Banožic, M., & Pancic, M. (2010). Branding impact on the economic development of cities and counties: Example branding city of Ilok. Interdisciplinary Management Research, 6, 152–161. https://ideas.repec.org/a/osi/journl/v6y2010p152-161.html
Mostafavi, M., & Doherty, G. (2016). Ecological urbanism in Latin America. urbe. Revista Brasileira de Gestão Urbana, 8(1), 7–11. https://doi.org/10.1590/2175-3369.008.001.SE07
Motalebi, G., Balai Oskoui, A., Shahbazi, Y., & Farahnaki, M. (2023). Regeneration of urban riverside’s worn-out textures: The case study of urban worn-out textures of the Abshuran Riverside in Kermanshah. Sustainable City, 6(2), 79–93. https://doi.org/10.22034/jsc.2021.261173.1376 
Peters, K. (2011). Living together in multi-ethnic neighbourhoods: The meaning of public spaces for issues of social integration. Wageningen Publishers. https://doi.org/10.3920/978-90-8686-746-2
Pouryarmohammadi, M., Ahmadi, H., & Salaripour, A. (2022). Developing physical resilience strategies in passive defense according to identification of endangered areas of urban environments (Case study: Ahvaz city). International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment, 13(1), 14–30. https://doi.org/10.1108/IJDRBE-08-2020-0086
Relph, E. (1976). Place and placelessness. Pion.
Sun, F., Ye, C., Zheng, W., & Miao, X. (2022). Model of urban marketing strategy based on ecological environment quality. Journal of Environmental and Public Health, (1), 1–10. https://doi.org/10.1155/2022/8096122
Terletska, O. V., Kushnir, L. P., Martyniuk, U. A., Perih, T. V., & Bahriy, M. V. (2023). Optimization principles of rural tourism organization. Odesa National University Herald. Geography and Geology, 28(43), 102–112. https://doi.org/10.18524/2303-9914.2023.2(43).292741
Torabi Farsani, N. (2012). Sustainable tourism in geoparks through geotourism and networking (Doctoral dissertation, Universidade de Aveiro). Researchgate.  https://www.researchgate.net/publication/309211082_Sustainable_tourism_in_geo_parks_through_geotourism_and_networking 
Tuan, Y. F. (1977). Space and Place: The Perspective of Experience. University of Minnesota Press. 
Vorob’yova, A. M. (2024). RETRACTED: Techniques for the formation of the natural and ecological framework of riverine cities (on the example of Rostov-on-Don). In BIO Web of Conferences (Vol. 84, p. 05013). EDP Sciences. https://doi.org/10.1051/bioconf/20248405013
Yang, T., Ye, M., Pei, P., Shi, Y., & Pan, H. (2019). City branding evaluation as a tool for sustainable urban growth: A framework and lessons from the Yangtze River Delta Region. Sustainability, 11(16), 4281. https://doi.org/10.3390/su11164281
Zenker, S., & Braun, E. (2010). The place brand centre–a conceptual approach for the brand management of places. In 39th European marketing academy conference (pp. 1-8). European Marketing Academy.

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما