دسکره و منظر فرهنگی؛ مروری بر شکارگاه‌های ساسانی غرب ایران

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

دکتری باستان شناسی، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

چکیده

در متون تاریخی کلاسیک به شواهدی از معماری محیط و منظر و دسکره در ناحیۀ کرمانشاهان و بیستون عهد ملوک عجم و أکاسره اشاره شده است. از قدیمی ترین آنها «ألاعلاق النفسیه» اثر «إبن رسته» (290 ه. ق) و« المسالک الممالک» نوشتۀ «اصطخری» (ح. 320 هـ. ق) به یادگار مانده است. شواهد باستان شناختی موجود، صحت این گزارش های تاریخی را تأیید و تأکید می کند که سه شکارگاه سلطنتی بیستون، طاق بستان و کنگاور تنها نمونه های نادر و منحصر به فرد از معماری محیط و منظر و ساخت کوشک و دسکره در ایران باستان هستند که تاکنون کشف و گزارش شده اند. در عهد ساسانی، صفحۀ حجاری‌شدۀ ناتمام فرهاد تراش در سینۀ کوه بیستون در پیوند با آثار معماری مکشوف از ناحیۀ موسوم به دهکدۀ بیستون، مجموعۀ یک دسکره و شکارگاه سلطنتی را شکل می داد که از الگوی باغ ایرانی تبعیت می کرد. در شهر کرمانشاه نیز، حضور هماهنگ عناصر طبیعی آب، کوه و بیشه و نیز صحنه‌های حجاری‌شدۀ نخجیر سلطنتی، همگی در اشتراک با یکدیگر، سراب طاق بستان را یک دسکره و شکارگاه سلطنتی معرفی می کند. ویرانه های سنگی معروف به معبد اناهیتا در شهر کنگاور استان کرمانشاه نیز هرچند که اثری از عهد اشکانیان معرفی می شود، اما در اصل نه یک معبد پارتی و پرستشگاه الهۀ اناهیتا، بلکه دسکره و اقامتگاه ییلاقی سلاطین ساسانی بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Daskira and Cultural Landscape; an Overview of the Sassanid Hunting-Parks of Western Iran

نویسنده [English]

  • Bahram Ajorloo
PhD in Archaeology, Faculty member of Tabriz Islamic Art University
چکیده [English]

Historical Iranian texts have referred to Sassanid landscape architecture and hunting-parks in the Kermānshāhān and Bisotun territories of Western Iran. Some of the oldest of these texts include Al- A’lāq Al- Nafsyya by Ibn-i- Rasta (290 AH) and Al- Masālik va Al- Mamālik by Estakhrī (c. 320 AH). These historical accounts are backed by archaeological evidence. The three royal hunting grounds, Tarāš-e Farhād of Bisotun, Tāq-e Bostān in Kermānshāh and the Anaitis temple of Kangāvar are the only and most outstanding examples of ancient Iranian landscape architecture discovered yet. Tarāš-e Farhād, a chiseled rock face on the Bisotun cliff, was part of a royal hunting-ground discovered among other Sassanid remains in the village of Bisotun. This hunting-park was designed on the basis of Iranian gardens. In Kermānshāh, the harmonic natural elements including water, mountain and forest as well as the remaining bas-reliefs introduce Tāq-e Bostān as a daskira or royal hunting-field. The stone remains known as the Parthian temple of Anaitis in the city of Kangāvar is actually a country pavilion and a royal hunting-ground of a Sassanid court

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sassanid Era
  • Tarāš-e Farhād of Bisotun
  • Anaitis temple in Kangāvar
  • Tāq-e Bostān in Kermānshāh
  • Daskira (Persian for hunting-park & pavilion