مفهوم حق به شهر و ارتباط آن با طراحی شهری شهروندمدار؛ تطبیق هنجارهای جامعِ بیان‌گر شهروندمداری، با شاخصه‌های کیفی طراحی شهری

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

چکیده

براساس ماهیت میان‌رشته‌ای طراحی شهری و بحث‌‌های نوین مربوط به آن، امروزه، لزوم توجه به مسائلی همچون مطالبۀ حق به شهر، شهروندمداری و عدالت شهری بیش‌ازپیش مطرح ‌شده است. حق به شهر، مسئله‌ای با ماهیت اجتماعی، سیاسی و حقوقی است که با تعریف مجدد مفهوم حق شهروندی، مجموعۀ حقوقی را برای شهروندمدارتر کردن بستر زندگی شهری، به‌صورت شفاف و عادلانه مطالبه می‌کند. در این میان نقش فرآیند طراحی شهری در شکل‌دهی به محیط زندگی شهروندان، حائز اهمیت است و بنابراین با تأکید بر ماهیت میان‌رشته‌ای آن، مفهوم حق به شهر می‌تواند در سکونتگاه‌های شهری محقق شود. در راستای همین مسئله، این مقاله سعی دارد تا با اتخاذ پیش‌زمینه‌ای انسان‌مدارانه و با کنکاش در مفهوم حق به شهر، ارتباطی معنادار بین نظریه و عمل در طراحی شهری فراهم کند تا از نقش پررنگ مفاهیم اجتماعی، در کنار کیفیت‌های محیطی، برای توسعۀ کیفیت فضاهای شهری عمومی استفاده شود. بدین سبب، ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای مربوط به حوزه‌های حق به شهر و عدالت شهری، هنجارهای جامع شهروندمداری استخراج شده است. سپس به‌واسطۀ روش‌های مقایسه‌ای، تحلیل محتوا، توصیفی-تحلیلی و تطبیق هنجارهای جامع شهروندمداری با شاخصه‌های کیفی مطرح‌شده توسط متخصصین طراحی شهری، سعی شده است تا یک چارچوب نظری متشکل از شاخصه‌های کیفی مؤثر در بروز طراحی شهری شهروندمدار، در دو حوزۀ فرآیند و تولید محصول طراحی شهری فراهم شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Concept of the Right to The City and Its Relation to Citizen-Friendly Urban Design Matching The Comprehensive Norms of Citizenship With The Qualitative Indicators of Urban Design

نویسندگان [English]

  • fardin heidari 1
  • Majid Zareii 2
1 Master of Urban Design, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
2 Associate Professor of Urban Design, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده [English]

The necessity has been arisen nowadays to frame the concepts of the right to the city, citizenship, and urban justice in a more specific manner due to the interdisciplinary essence of urban design profession as well as the modern debates related to it. The right to the city is an issue of social, political and legal nature, which claims a legal framework that fairly and transparently makes the living environment more citizen-friendly by redefining the concept of citizenship right. In this regard, urban design processes perform an underlying role in creating the living environment of the citizens, and thus, the right to the city can be realized in urban settlements, again emphasizing the interdisciplinary essence. Hence, this article tries to provide a meaningful link between the theory and the practice of urban design by adopting humanistic backgrounds as well as exploring into the right to the city, in order to be able to develop the quality of public urban spaces by utilizing the significant role of social concepts along with environmental qualities. In doing so, comprehensive social norms have been listed using the collection of materials on the notion of the right to the city in addition to urban justice based on library research. Finally, an effort has been made to provide a theoretical framework including qualitative indicators; the indicators which are effective in the emergence of citizen-friendly urban design in two areas of urban design process and production through comprehensively utilizing comparative methods, content analysis, analytical description, as well as matching the comprehensive citizenship norms with qualitative characteristics proposed by the experts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The right to the city
  • Citizenship
  • Citizen-friendly urban design
  • Qualitative indicators
  • Urban justice
• بنتلی، ای ین؛ الکک، آلن؛ مورین، پال؛ مک‌گلین، سو و اسمیت، گراهام. (1391). محیط‌های پاسخده: کتابی راهنما برای طراحان. ترجمه: مصطفی بهزادفر، تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.
• پاکزاد، جهانشاه. (1390). سیر اندیشه ها در شهرسازی 2: از کمیت تا کیفیت. تهران: انتشارات آرمان شهر.
• پاکزاد، جهانشاه. (1391). سیر اندیشه ها در شهرسازی 3: از فضا تا مکان. تهران: انتشارات آرمان شهر.
• جیکوبز، جین. (1396). مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکایی. ترجمه: حمیدرضا پارسی، آرزو افلاطونی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
• گلکار، کورش. (1380). مؤلفه‌های سازندۀ کیفیت طراحی شهری. دو فصلنامۀ صفه، 11 (32): 38-65.
• لینچ،کوین. (1376). تئوری شکل خوب شهر. ترجمه: سید حسین بحرینی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
• هاروی، دیوید و مری فیلد، اندی (1392). حق به شهر: ریشه های شهری بحران‌های مالی. ترجمه: خسرو کلانتری. تهران: انتشارات مهرویستا.
• Appleyard, D. (1976). Planning the pluralist city: conflicting realities in Ciudad Guayana. Cambridge: The MIT Press.
• Australia. Department of Infrastructure and Transport (2011). Creating places for people: an urban design protocol for Australian cities.
• Brenner, N., Marcuse, P., & Mayer, M. (2012). Cities for people not for profit: critical urban theory and the right to the city. London & New York: Taylor & Francis Group.
• Brown, A., & Kristiansen, A. (2009). Urban Policies and the Right to the City: Rights, Responsibilities, and Citizenship, UN-HABITAT, Policy Paper Series on Management of Social Transformations.
• Brynskov, M. (2014). Urban interaction design: towards city making. Germany: Schloss Neuhausen.
• Fainstein, S.S. (2014). The just city. International Journal of Urban Sciences, 18 (1): 1-18.
• Griffin, T.L., Cohen. A., & Maddox. D. (2015). The just city essays: 26 vision for urban equity, inclusion and opportunity. (Volume 1 of The Just City Essays Series). Independent Publisher. Available from: https://www.thenatureofcities.com/the-just-city-essays. (accessed March 2019).
• Hamdi, N. (2004). Small Change. London: Earthscan.
• Hamdi, N. (2010). The Placemaker's Guide to Building Community. London: Routledge.
• Harvey, D. (2003). Debates and developments: the right to the city. International Journal of Urban and Regional Research, 27(4): 939-941
• Harvey, D., & Potter, C. (2009). The right to the just city. In P. Marcuse, J. Connolly., J. Novy., I. Olivo., Potter & J. Steil (Eds.), Searching for the just city (pp. 40–51). NewYork, NY: Routledge.
• Haughton, G., & Hunter, C. (2005). Sustainable cities. London: J. Kingsley Publishers.
• Holston, J., & Appadurai, A. (1996). Cities and Citizenship. Public Culture, 8, 187-204. Available from: http://www.arjunappadurai.org/articles/Appadurai_Cities_and_Citizenship.pdf. (accessed March 2019).
• Iwamoto, W. (2008). Welcome address. UNESCO 2008: 12-18.
• Jacobs, A. & Appleyard, D. (1987). Toward an urban design manifesto. Journal of the American Planning Association, 53: 112–120.
• Kant, I. (1991). Kant’s political writings. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
• Lefebvre, H. (1996). Writings on cities. Translated and Edited by E. Kofman and E. Lebas. Oxford: Blackwell Publishers Ltd.
• Lefebvre, H. (2002). Critique of everyday life; foundations for a sociology of the everyday. first edition, Translated by John Moore. London: Verso, 2.
• Ministry for the Environment. (2002). People places spaces; a design guide for urban New Zealand. New Zealand: Published by Ministry for the Environment.
• Miraftab, F. (2012). Planning and citizenship in Rachel Weber and Randall Crane (eds.). Oxford Handbook of Urban Planning. Oxford University Press. Chapter 38: 1180-1204.
• Mofidi Shemirani, S.M., & Hodjati, V. (2013). Comparative evaluation of principles of urban design and sustainable development. Advances in Environmental Biology Journal, 7 (2): 288-300. Available at: http://www.aensiweb.com/old/aeb/2013/288-300.pdf.
• Mitchel, D. (2003). The Right to the City: Social Justice and the Fight for Public Space. New York: Guilford Press.
• Plyushteva, A. (2009). The Right to the City and Struggles over Urban Citizenship: Exploring the Links. Amsterdam Social Science, 1(3): 81-97.
• Purcell, M. (2002). Excavating Lefebvre: the right to the city and its urban politics of the inhabitant, GeoJournal, 58(2/3): 99–108.
• Purcell, M. (2003). Citizenship and the right to the global city: reimagining the capitalist world order. International Journal of Urban and Regional Research, 27(3): 564–590.
• Rawls, J. (1971). A theory of justice. Cambridge: Harvard University Press.
• Sanoff, H. (2007). Community based design learning: democracy and collective decision making. In A. Salama and N. Wilkinson (eds). Design studio pedagogy: horizons for the future, Gateshead, UK: The Urban International Press: 21-38.
• Sanoff, H. (2008). Multiple Views of Participatory Design. Archnet-IJAR, International Journal of Architectural Research, 2 (1): 57-69. Available at: www.archnet-ijar.net/index.php/IJAR/article/download/177/241.
• Soja, E.W. (1996). Thirdspace: journeys to Los Angeles and other real-and-imagined places. Cambridge: Blackwell.
• Soja, E.W. (2010). Seeking spatial justice. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press.
• Tibbalds, F. (2004). Making people-friendly towns: improving the public environment in towns and cities. New york: Taylor & Francis Press.
• Wates, N. (2006). The community planning handbook; how people can shape their cities, towns and villages in any part of the world. UK: Earthscan.
• Wates, N. (2008). The community planning event manual; how to use collaborative planning and urban design events to improve your environment. UK & USA: Earthscan.