نقش "حواس غیر دیداری" درکیفیت فضای پیاده

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

پژوهشگر دکتری معماری، دانشگاه علم و صنعت عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران

چکیده

زنده‌سازی فضاهای پیاده، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های معماران و طراحان شهری است که امروزه با تسلط طراحی سواره محور، به فراموشی سپرده شده است. محور اصلی ساماندهی فضاهای شهری، مبتنی بر نیازهای شهروندان است و با توجه به اینکه هریک از دو گروه مخاطبان شهری (سواره ـ پیاده) سطوح مختلفی از حواسشان تحریک می شود، لذا کشف و تبیین عواملی که در ادراک هریک از دو گروه مؤثرند، بسیار حایز اهمیت خواهد بود. از آنجایی که شاخص‌ترین حس انسان، حس بینایی است، حواس غیر بصری از توجه طراحان مهجور مانده است. با توجه به اینکه مخاطب پیاده با طیف وسیعی از حس‌گرهای فعال (لامسه، شنوایی، بویایی و بینایی) قدم در پیاده‌راه شهر می‌گذارد، سؤال اساسی این است که شهر تا چه اندازه‌ای برای او قابل لمس و شنیدن است؟  با حضور شهروند در فضای پیاده، مقیاس شهری تغییر می‌کند و فضاها در نمایی بسته در مقابل او قرار می‌گیرند. این تعامل نزدیک، بستر مساعدی را برای فعال شدن دیگر حواس فراهم می‌آورد. با شناخت کیفیت‌های غیربصری موردنیاز محورهای پیاده و بهره‌گیری از محرک‌های مناسب در شهر، زندگی به فضاهای پیاده باز خواهد گشت. بنابراین دخالت دادن تمامی حواس در ادراک یک فضا، بستری برای تعلق به مکان در آن فضا را به همراه خواهد داشت. مقاله حاضر بر آن است با توجه به نقش کلیدی حواس غیربصری در ادراک شهروندان، به بررسی تفاوت ادراکی مخاطبان سواره و پیاده پرداخته و راهکارهای محرک حواس غیر بصری در پیاده‌راه‌ها را تبیین کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Non-visual Sense in the Quality of Pedestrian Space

نویسنده [English]

  • Mostafa Gholipour Gashniani
Ph.D Candidate in Architecture, Science and Technology University, Faculty member of University of Mazandran, Iran.
چکیده [English]

Nowadays, one of the major concerns of architects and urban designers is the revival of pedestrian life in cities which has been eliminated due to dominant focuses on motorists. Fundamental principles of urban space organization are based on the citizen needs. Since different sense level of each group (pedestrians and motorists) are involved, the exploration and explanation of the factors that affect the perception of each groups, would be essential. Since the most significant sense is the sense of sight, non-visual senses are neglected by designers. As the pedestrians walk with a range of active senses (tactile, auditory, olfactory and visual) considering the extent to which extent the city space is tangible or audible seems to be necessary.                                                                               By attendance of the citizens in the city space, the urban scale changes and spaces are enclosed within. So this close interaction provides a favorable context for the appearance of other senses.  By recognizing non-visual qualities which are important in urban spaces and utilizing them in appropriate ways, the vitality and liveliness among pedestrians will eventually be promoted. Therefore, engaging all the senses in perception of a space can lead to the improvement of sense of place. This article tries to consider the differences between the perception of pedestrians and motorists via their environment regarding the key role of non-visual senses on perception of citizens and it also tries to express some strategies to stimulate all senses of pedestrians in public urban spaces.    

کلیدواژه‌ها [English]

  • pedestrian environment
  • Non-visual sense
  • Touch
  • Hearing
  • Smelling