باغ بر بنیاد شاهنامه فردوسی

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

دکتری معماری، استادیار دانشگاه تهران

چکیده

در بسیاری از داستان‌های شاهنامه فردوسی از باغ،کاخ، شهر، ایوان و شارسان‌ یاد شده که سیمای نخستین آنها در گذر زمان و دوران چندهزارساله دگرگونی‌هایی را پذیرفته است. این عناصر از محتوا و مفهوم نخستین خود به دلایل و عواملی که پرداختن به آن در مجال این گفتار نیست فاصله گرفته یا با حفظ پاره‌ای از جزئیات معنای عملکردی و مفهومی آن رنگ باخته، ولی هنوز نشانه‌هایی از جلوه‌های نخستین آن برجاست. به مدد پاره‌ای از گزارشات در تاریخ باستان و ادبیات ایرانی می‌توان چهره‌ای از مفهوم شهر یا باغ را در ایران در دوران آغازین پیدایش آن در ذهن ترسیم کرد. در این جستار با اشاره‌ای به چند گواه از این دست برای روشن‌کردن بهر کوچکی از آن پرداخته می‌شود. یکی از منابع اصیل ایرانی که می‌توان از آن به پیدایش باغ و چهره نخستین یا نزدیک به آن دست پیدا کرد، گفتارهای حکیم فردوسی در شاهنامه اوست. هرچند در این نامۀ نامور پاره‌ای از رویدادها با جزئیات تمام گفته شده و خواننده خود را میان کارزار می‌بیند، در بسیاری از جای‌ها دوران‌ درازی را کوتاه و یا در پوششی نهان داشته که بر پژوهندگان است، آن را از نهفت بیرون آورند و آشکار سازند. چه بسا گفتار فرزانۀ توس روشن است و سینۀ سینا می‌خواهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Persian Garden on the Basis of Ferdowsi’s Shahnameh

نویسنده [English]

  • Ahmad Ali Farzin
Ph.D. in Architecture, Assistant professor, University of Tehran, Iran
چکیده [English]

In many stories of Shahnameh, a garden and a porch of the palace and the city is mostly mentioned which have undergone multiple changes in their shape during thousand years of time. They have also distanced from their premier content and meanings due to multiple causes and factors that are not in the scope of this article, or they have maintained some details while functional and conceptual meanings have been faded. However, the signs of their early effects have still remained owing to some reports of Iran ancient history and Iranian literature that can reveal a perceivable face of the city or the garden in Iran in their early years of emersion. In this essay with a reference to some proves of this kind, the issue will be clarified. One of the original Iranian resources in which the premier shape of garden can be perceived is the words anecdote in Ferdowsi’s Shahnameh. Although a part of event with all the details are mentioned in this writing and the reader ultimately finds himself within the battlefield, many times a long period of time has been concealed and the scholars have to reveal their mysteries since Ferdowsi is clear in uttering. Having scrutinized the Shahnameh, it is obvious that a barrier could keep other buildings such as gardens safe from enemies. It is a type of wall that surrounded gardens and today it is considered one of garden elements and one of city elements earlier. In the two stories of Gang Dej and Siavash Gard, considering Ferdowsi’s narrations, it is clear that these two places which have been constructed by Siavash were gardens where water flowed and other buildings such as bathroom, palace and quarters and squares were included in this castle. It was named a garden city due to prevailing garden features in the city. Moreover, through the descriptions of Ferdowsi, mentioned urban are elements of Persian gardens which refer to and gardening style. All the evidences indicate that the city can be described as the equivalent of Garden City or Persian Garden in the Shahnameh.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ferdowsi’s Shahnameh
  • Garden
  • porch
  • Palace
  • Cultivated Field
  • Rosary
  • Flowing water