روش‌های مداخله در بافت‌های شهری، فرایند و واژگان تخصصی آن

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

دکتری شهرسازی، مدیر مطالعات و تحقیقات برنامه‌ریزی و طراحی شهری در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی

چکیده

فرسودگی در شهر مفاهیم متفاوتی دارد که از فرسودگی کالبدی تا فرسودگی اجتماعی و کارکرد اقتصادی شهر را در برمی‌گیرد. هریک از انواع فرسودگی درمانی متفاوت می‌طلبد که ممکن است به مداخله کالبدی منجر نشود. این اصطلاح در مقطع زمانی خاصی از مراحل توسعه و عمران کشور برای تعیین مناطقی که بناهای واقع در آنها نیازمند مقاوم‌سازی بودند، به کار برده شد. موضوع بافت‌های فرسوده شهری از 1347 در شهرهای کشور مطرح شد، اما از 1380 با تصویب مصوبة شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، اقدامات همه‌جانبه‌ای در این خصوص صورت گرفت و به عنوان برنامه‌ای در مقیاس ملی بودجه و برنامه های عمرانی را به سمت خود هدایت کرد.
سابقه اقدامات مشابه در کشورهای صنعتی اروپا به دوران معماری و شهرسازی مدرن و بازسازی‌های پس از جنگ‌های جهانی بازمی‌گردد. اکنون در کمتر کشوری نوسازی بافت‌های شهری از زاویه صرفاً توسعه‌ای در مقیاس محدوده‌های عظیم مطرح است. طرح‌های نوزایی و تجدید حیات1 و بازآفرینی2 شهری که امروزه در آن کشورها در دست انجام است، در تداوم نوسازی شهری ولی با رویکردی متفاوت مد نظر قرار گرفته است. در این طرح‌ها مداخله در بافت‌های شهری با هدف تعادل‌بخشی بین "حفاظت و توسعه" انجام می‌شود.
اصطلاحات فنی و واژگان تخصصی مداخله در بافت‌های شهری از تعاریف شاخص در حوزة شهرسازی هستند. برای فهم درست اقدامات و روش‌ انجام آنها، باید به‌ گونه‌ای هماهنگ از این اصطلاحات استفاده شود تا مشکلات بیشتری در به کارگیری و ترجمه متون و اسناد پیش نیاید. توجه و مقایسه واژگان معادل در ادبیات نوسازی کشورهای مختلف مختلف نشان می‌دهد دستیابی به زبانی مشترک برای ترجمۀ متون مرتبط با مداخله در بافت‌های شهری تا چه حد لازم است. تلاش در جهت رفع این ناهماهنگی از ضروری‌ترین اقدامات در برهۀ کنونی است.
جهت دست‌یابی به راهبردهای توسعه و حفاظتِ هماهنگ و یکپارچه پایدار شهری، مداخلات در بافت‌های شهری براساس تعاریف صورت گرفته جهانی به روش تلفیق توسعه و حفاظت3 (یکپارچه و هم پیوند) و به منظور نوزائی و تجدید حیات شهرها، با رعایت معیارهای توسعه پایدار و برنامه ریزی مشارکتی (مشارکت مردم در منافع و تصمیم‌گیری‌ها) صورت می‌گیرد.
اما هدف از این دسته‌بندی، به‌کارگیری آن در فرایند انجام مداخله در بافت‌های شهری است. بدین منظور راهبردها، اهداف کلی و اقدامات، از عاجل تا بلندمدت، طوری در یک ماتریس ارایه شده که بتوان با توالی اصطلاحات، به یک شرح خدمات تقریبی دست پیدا کرد و از این سند به عنوان نقشه راه استفاده شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Intervention Methods in Urban Context- Its Process and Terminology

نویسنده [English]

  • Naser Bonyadi
Ph.D in Urbanism, Manager of Planning and Urban Design Studies in Road and urban development research center, Iran.
چکیده [English]

The expression of deteriorated urban fabric is a primitive interpretation of bad conditions of city and the status of urbanization.  Distressedness in the city has different concepts encompassing physical distressedness, social distressedness, financial and economical function of city, etc. All these kinds of distressedness require different treatments improbable to lead to physical intervention. Yet, this expression was used in a specific period of urban development referring to the districts whose buildings were in need of retrofitting. Although the subject of urban  deteriorated fabrics was proposed in 1968, the comprehensive measure were taken in 2001 with the ratification of the Act of Iran High Council on Urbanization and Architecture and was proposed as a program on a national scale, attracting budgets and civil plans towards itself.
The history of similar measures in industrial countries and Europe dates back to modern urbanization and architecture era and reconstruction of urban neighborhoods after the World Wars whose outcomes are not assessed positive today. Currently renovating urban fabrics is being raised in a few countries from a viewpoint of mere development on a scale of great zones. Urban renaissance and regeneration plans which are in progress in those countries are considered in line with urban renovation but with a different approach. In these plans, intervention in urban structures is performed by balancing the two aspects of “conservation and Development”.
Reaching the strategies of sustainable urban development and coordinated and integrated conservation, experiences of intervention in urban contents are fulfilled in accordance with the global definitions via the method of combination of development and conservation (Urban Integrated  conservation and Renovation) and for the purpose of urban renaissance and regeneration by observing the criteria of  sustainable development and  participatory planning collaboration (of people in  profits and  decisions).
On the other hand the technical expressions and specialized terms of intervention in urban fabrics are among significant concepts in urbanization. To properly understand their proceedings and procedure, these terms must be used in a way to prevent more problems in applying and translating texts and documents. Analysis and comparison of various equivalents indicates that reaching a common language in translation of texts related to intervention in urban fabrics is worthy of consideration. Various experts use different interpretations from these terms in editing and writing their books, essays and academic instructions. These inconsistencies have hindered the possibility of conveyance of experiences with a unified perception and interpretation. Examining various expressions and approaches mentioned in categorizing the methods of urban repairs denotes that urbanization and especially urban repairs in Iran are taking steps forward. But the taken measures so far are not sufficient for the great task at hand. Lack of common language and understanding between the experts in regard to the terms related to intervention in urban fabrics have led to executive actions halt at a level of efficiency and failure of a proper summary of the carried out executive experiences. Attempting to eliminate these inconsistencies is one of the most necessary actions at the present time.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Philology
  • Methods
  • Renovation and Rehabilitation
  • Urban Fabrics