توسعه مکان‌های مذهبی در شهرهای ایران

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

کارشناس ارشد معماری منظر، دانشگاه تهران.

چکیده

در شکل‌گیری سازمان فضایی شهرهای سنتی ایران همواره ارتباطی منطقی بین نقش فضاهای شهری و منظر آنها در مقیاس خرد و کلان برقرار بوده است. تعاریف مدرنیته و شکل‌گیری مناسبات نوین اقتصادی و اجتماعی منجر به ظهور کالبدی شد که ارتباط بین گذشته و حال فضاهای شهری را از هم گسست. این ناهمگونی به ویژه در بطن بافت‌های  تاریخی با مرکزیت مذهبی منجر به گسست‌های اجتماعی و فاصله‌گرفتن آنها از جریان توسعه شهری شد. از سوی دیگر، روش‌های مداخله در بافت بلافصل این مراکز، در هر دورة زمانی، بسته به میزان درک ارزش و جایگاه کارکردی آنها  از جانب مسئولین و کارشناسان، وزن متفاوتی به خود گرفت  و همواره بین دو رویکرد حفاظت و توسعه در نوسان بوده است. سیر تحولات تاریخ شهر «ری» نشان می‌دهد استخوان‌بندی اصلی شهر که به حرم حضرت عبدالعظیم (ع) منتهی می‌شود، دارای مهم‌ترین ارزش‌های تاریخی و فرهنگی- مذهبی است که در کنار یکدیگر منظر ویژه‌ای را برای این منطقه به وجود آورده است. خیابان حرم به عنوان آستانة ورود به حرم، یک فضای جمعی در بافت سنتی شهر عبدالعظیم است که از دوره قاجار تاکنون کیفیت دسترسی به این مرکزیت را تعریف کرده است. اما در اجرای طرح «بهسازی» اخیر خیابان شمالی حرم تنها به آرایه‌بندی‌های فضا همچون کف‌سازی و جداره‌سازی پرداخته شده است و ا تداوم هویتی مکان از بین رفته است. در حالی‌که مفاهیمی مانند رعایت اصل سلسله مراتب، هنجارهای زیارت، قابلیت‌های محیط، پیشینة تاریخی و فرهنگی ـ اجتماعی و به ویژه تحلیل مکان‌های خرد رفتاری درون فضا به عنوان مبانی اصلی مداخله در منظر زیارتی باید مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spiritual City Landscape

نویسنده [English]

  • Ali Ashouri
M.A. in Landscape Architecture, University of Tehran, Iran.
چکیده [English]

There has always been a logical connection between the formation of traditional Iranian cities and urban areas in terms of micro and macro scale. Definitions of modernity and the formation of new economic and social relations led to the physical appearance of a gap between past and present urban spaces; this heterogeneity, particularly within the context of historical religious center resulted in a break in the social and urban development. On the other hand, interventions in the immediate context of these centers at any time depending on the value of the function assessed by officials and experts; vary between the two approaches to conservation and development. Historical change in "Ray" city shows that the main structure of the city ends in the Hazrat Abdul-Azim shrine, which is considered the most important historical and cultural - religious values that are revealed together in this area. The Shrine Street is located near the entrance to the shrine which acted as a public space in the context of traditional Abdul-Azim town since Qajar period and has defined access quality to the centre. The North Avenue improvement project has only considered the walls and pavements which could not maintain the identity of the place. Concepts such as respect for the principle of hierarchy of norms regarding pilgrimage, environmental potentials, cultural and social history, and especially the micro-behavior small objects in the space, needed to be considered as the basis for intervention.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spiritual tourism
  • Pilgrimage Landscape
  • Hierarchy
  • Tehran Urban Designs
  • Hazrat Abdul-Azim Shrine