منظر مثمر، توجه به محیط زیست در شهر؛ نقش کشاورزی در شکل‌گیری منظر شهری

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

1 ‌استاد گروه معماری منظر، دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناس ارشد معماری منظر دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

با گسترش شهرها و افزایش ساخت‌وساز‌ها به تدریج زمین‌های کشاورزی حومه در این ساختارهای جدید حل و تبدیل به شهرک‌های صنعتی و مسکونی شد. سپس در لا‌به‌لای این ساختار شهری، ساختار سبزی افزوده شد که تأمین کننده نیازهای روحی انسان‌شهری به طبیعت بود؛ شش‌های شهری که تنها کاربری تفرجی داشتند و اغلب بخش‌های وسیعی از فضای درون شهری را به خود اختصاص داده بودند. افزایش هزینه‌ها و بحران‌های اقتصادی که منجر به شکل‌گیری ایده ایجاد کاربری‌های اقتصادی با طراحی‌های چندعملکردی شد، طراحی مناظر باز شهری را نیز تحت تأثیر قرار داد و منجر به بازنگری شبکه سبز در ساختار شهرهای امروز شد. نتیجه این بازنگری به مناظر کشاورزی شهری انجامید.
فضای سبز مثمر شهر این قابلیت را دارد تا به منظور تأمین بخشی از نیازهای خوراکی شهرنشینان وارد حیطه عمل شود. با این رویکرد منابع آب و خاک و انرژی مصرف شده در فضای سبز شهری مورد بهره‌برداری مستقیم شهرنشینان قرار می‌گیرد و فضای سبز صرفاً مصرف‎کننده به فضای سبز تولید‌کننده تبدیل می‌شود. با تداوم کشاورزی شهری، فضای سبز شهر با مسایل اجتماعی، اقتصادی و محیطی ارتباط متفاوتی پیدا می‌کند و شهر پذیرای سبکی از زندگی خواهد شد که موجب کاهش هدررفت انرژی می‌شود. کشاورزی شهری در هر کشوری می‌تواند به عنوان یک سیاست و راهکار برای طراحی فضاهای سبز شهری مطرح شود و چهره و کالبد طبیعت‌گرایی را برای شهر به ارمغان آورد.
در حال حاضر تولید و پرورش محصول در شهر در دو بعد یعنی حفظ کشاورزی و باغات موجود در قالب عملکردهای جدید و ایجاد فضاهای مثمرجدید قابل بررسی است. لازمه تحقق کشاورزی شهری غلبه بر موانع و مشکلات از جمله تغییر در دیدگاه شهروندان و مسئولان به کاربری‌های فضای سبز در شهر است. با رواج کشاورزی در فضای سبز، شهر بر مبنای راهکاری خلاقانه از مشارکت مردم، فرصت‌های اشتغال و استفاده از تجارب،  بستر تولید محصولات مورد نیاز شهروندان خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Productive Landscape, considering environment in the city; The role of agriculture in configuration of urban landscape

نویسندگان [English]

  • Mehdi Sheibani 1
  • Zahra Sadeghi 2
1 Professor of Landscape Architecture, Shahid Beheshti University
2 M.A. in Landscape Architecture, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

Recent constructions and city developments have led to elimination of urban agricultural lands which have been replaced by residential and industrial towns in the new structure. Therefore, a green structure was added to the city structure in order to bring natural spirits to the urbanites; a widespread urban space which was considered the city’s lungs and was used only as a promenading space. Urban landscape design was influenced by costs rising and the economic crisis that led to the configuration of an idea for multi-functional business applications and eventually resulted in revision of green networks in urban structures and initiation of urban agricultural landscape.
The productive green space in two main aspects, agricultural and garden preservation as new function of creating new productive spaces, has the capability to be consumed as a part of urbanites requirements. In this case, the consumed water and land resources are directly utilized by urbanites and the consuming green space becomes a productive one. Urban agricultural land revitalization and development within the hierarchy of private to public space can progress an integrated urban agricultural figure. Therefore, urban green space will be allocated to cultivation of a little amount of agricultural products. In this approach, the visual and conceptual urban agriculture is presented differently from different parks, community gardens and urban farms to residents.
Agricultural landscape creates a new urban environment and a live landscape by affecting different layers of urban life such as environmental sustainability in producing and consuming process, and by improving public participation in management and preservation of urban green space, offering urban naturalism, providing a sense of place and affiliation in urban green space and by preservation and formation of cultural landscape. This space will connect the urbanites to the nature and result in social interactions, environmental educations, local market improvement, local consumption, employment opportunities and social leisure facilities. Hence, through the continuity of urban agriculture, green space is connected to the social, economic and environmental issues differently and the city embraces a life style that will reduce the loss of energy.
Since the productive green space can be created in every city in every scale and its least benefit is the returning of green space maintenance costs, it can be considered as a policy for urban green spaces design and present a naturalistic landscape for the city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural landscape
  • Productive landscape
  • Urban life
  • Consuming landscape