یادمان شهدای گمنام؛ بررسی دو رویکرد منظره‌پردازی در ایران و عراق

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری معماری منظر / دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد معماری منظر

چکیده

جنگ ایران و عراق که در ایران با نام دفاع مقدس و در عراق و کشورهای عربی با عنوان «قادسیه صدام» و «جنگ اول خلیج‌فارس» شناخته می‌شود، از رویدادهایی است که بازآفرینی یادمانی آن در سال‌های بعد از جنگ در شهرهای مختلف ایران و همچنین عراق منظر شهرها را تحت تأثیر قرار داده است. جنگ ایران و عراق برای ایرانیان نسبت به عراقی‌ها یک تفاوت اصلی داشت؛ در جنگ ایران و عراق کشور ما مورد حمله قرار گرفت و مردم ما موضع دفاعی گرفتند. تفاوت دیگر جنگ برای ایرانیان، وجه اصلی و انسانی آن است. به همین دلیل تعریف انسان ایرانی از جنگ یک تعریف دم‌دستی و مطلق نخواهد بود و ادبیات جنگ در ایران با این مشخصات همیشه معنادار خواهد بود. تفاوت معنای جنگ در دو جامعه ایران و عراق، علی‌رغم شباهت‌های اجتماعی و تاریخی زیاد، منجر به رواج دو دیدگاه و دو رویکرد مختلف در ساخت یادمان‌های شهدا شد. مقاله حاضر ضمن ارزیابی نمونه‌های ساخته‌شده مزار شهدای گمنام در عراق و ایران نشان می‌دهد بازآفرینی خاطرات حماسه و غرور یک ملت، نقش بسزایی در اتصال خاطره فرهنگی مردم آن ملت برای نسل‌های بعدی دارد. نتایج پژوهش در جدولی به جمع‌بندی ویژگی‌های یادمان شهدای ایران در مقابل شهدای عراق پرداخته و نشان می‌دهد تفاوت دیدگاه چگونه باعث تفاوت در نمودها، ظاهر و محتوای یادمان‌های یک جنگ در دو کشور مدافع و مهاجم شده است. نتیجه بررسی این مقاله نشان می‌دهد که مشکل قابل‌توجه المان‌های یادمانی شهدا در ایران، عدم استفاده از تخصص منظر و کم توجهی به پتانسیل فضاهای شهری مناسب در جذب مخاطبان است که علی‌رغم ضعف‌های تکنیکی، به دلیل مردمی بودن، ماندگار و معنادار بوده، در بلندمدت می‌تواند ارتباط خود با فضا و زندگی روزانه را اصلاح و تقویت کند. در مقابل یادمان‌های شهدای عراق علی‌رغم ویژگی‌های کالبدی برتر، به دلیل رویکرد اقتدارگرایانه، بعد معنوی ضعیفی دارد و قابلیت اصلاح‌پذیری در آن کمرنگ است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Anonymous Martyrs' Monument; A Review on two approaches of landscape making in Iran and Iraq

نویسندگان [English]

  • Hossein Parvin 1
  • Fahimeh Farnoush 2
1 PhD Researcher in Landscape Architecture / University of Tehran
2 MSc. in Landscape Architecture
چکیده [English]

It is generally essential to study the monumental spaces as the presence of humans in the environment leads to the creation of social environments and builds identity of the city. Due to the importance of the concept of war and the role of the people or the government, the concept of the martyr and its reflection on the art of has been discussed. It includes the construction of memorials of anonymous martyr, and the Unknown Soldier. The artistic representations of warfare, is a common practice in different countries.
One of the most destructive wars in the 21st century could be considered as, the Iraq attack to Iran. It is recalled in Iran with the name of the holy war that took place over eight- years. In the Arab societies it is named as Saddam’s Qadisiyah and the first Persian Gulf War. In Iran-Iraq war Iranian people were in the defensive aspect of the war and the other is humanity aspect. Probably it explains why the concept behind this war is not rooted in the materialistic issues and it created a rich literature. So significant differences in the definition of war among Iranian and Iraqis concept of war, in spite of their social and historical similarities exists. It further suggests two different point of view and two approaches to the martyr's memorial. The present paper evaluates some samples of anonymous Martyrs Monuments in Iran and Iraq and also attempts to show how recreating the epic memories and pride of a nation has an important role in connecting the cultural memory of the people for subsequent generations. This study compares the characteristics of Martyrs Monuments in Iran with Iraq and shows how different point of views may make a difference in the appearances, symbols and content of the monuments of war in two countries, defender and attacker. Considerable difficulty in the Iranian martyrs memorials is the lack of expertise in perspective and low attention to the potential of urban suitable spaces in the audience, although despite the technical weaknesses, they are enduring and significant due to their popularity . During time it can improve and strengthen the relationship with environment and daily life. In contrast the monuments of martyrs of Iraq, despite the superior physical features, are not as impressive as their counterparts in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Landscape of war
  • Memorial of martyrs
  • the Holy war
  • Unknown martyrs tombs