خشکی و منظر ارزیابی شاخص‌های منظرین در بسترهای خشک

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری منظر، دانشگاه شیراز، ایران.

2 استاد باز نشسته گروه معماری منظر، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 عضو هیأت علمی، دانشگاه شیراز، ایران.

چکیده

 در حال حاضر یک سوم از بستر زمین را محیط‌های خشک تشکیل می‌دهند. اتحادیۀ بین‌المللی حفاظت از طبیعت، زمین‌های خشک را به ‌عنوان مناطق دارای کمبود آب تعریف می‌کند، جایی که بارندگی ممکن است محدود بوده و یا فقط برای یک دورۀ کوتاه باشد. با توجه به شرایط آب و هوایی و مداخلات روزافزون انسانی در اکوسیستم‌ها، و با توجه به گسترش لجام‌گسیختۀ شهرها، خشکی و خشکی‌زایی و زمینۀ ظهور آن یعنی بسترهای خشک و چگونگی تعامل انسان با آن، از موضوعات روز و دغدغه‌های معماران منظر و نظریه‌پردازان و طرفداران محیط زیست است. اما آنچه تا به امروز صورت گرفته، تفسیر و ارزیابی این بسترها در زمرۀ پدیدۀ صرفاً اقلیمی و بعضاً در چارچوب موضوعی اکولوژیکی است، که نقش انسان را به عنوان مخاطب مؤثر و متأثر از آن نادیده می‌گیرد و یا کم اهمیت می‌کند. این پژوهش به روش کیفی و با استدلال منطقی به واسطۀ مطالعات کتابخانه‌ای، به مرورادبیات موضوع در حوزۀ فرایند ادراک منظر پرداخته و به دنبال تفکری منظرین و نشان‌دادن پتانسیل‌های عینی-ذهنی بسترهای خشک در قالب منظر خشک است. بدین منظور برای رسیدن به پاسخ سؤالات پژوهش، به دلیل وجود شاخص‌های تدوین‌شده برای ارزیابی مناظر از دو نظریۀ عینی در قالب ویژوآل لندز و دیگری نظریۀ ذهنی در چارچوب نظریۀ جیکوبز استفاده شده است. ارزیابی و تحلیل شاخص‌های بصری و ذهنی بسترهای خشک در این دو قالب، نشان می‌دهد که در ارزیابی مؤلفه‌های زیست‌شناختی و فیزیکی بسترهای خشک که شامل مورفولوژی، پوشش گیاهی، بافت و رنگ است، با شاخص‌های مورد نظر تطابق‌پذیری وجود داشته و می‌توان این بسترهای طبیعی را از چارچوب صرفاً آب و هوایی و محیط زیستی فراتر دانست و برای آن هویتی منظرین قائل شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Aridity and Landscape Evaluation of the Landscape Indices in Drylands

نویسندگان [English]

  • Mina Ghiassee 1
  • Mehdi Sheybani 2
  • Amin Habibi 3
  • Ali Goli 3
1 M.A. in Landscape Architecture, Faculty of Arts & Architecture, Shiraz, Iran.
2 Professor, Department of Landscape Architecture, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Faculty member, Shiraz University, Iran.
چکیده [English]

Today, drylands account for one third of the earth grounds. The international nature conservation union defines the drylands as the regions with water shortage that might have limited precipitation or rainfalls for a short period of time. According to the climatic conditions and the daily increasing interventions of human beings in the ecosystems; and, considering the unbridled expansion of the cities, aridity and desertification and the grounds of its emergence, i.e. dry and arid lands, and the way the human beings treat it has become a hot topic of the day and a major concern of the landscape architects and theoreticians and environment supporters. However, the thing that has been so far carried out is the interpretation and evaluation of these grounds within the framework of a solely climatic and occasionally ecologic subject wherein the role of the human beings as the addressee influencing and influenced by it has been ignored or underestimated. The present study uses a qualitative method based on logical reasoning through library research to review the related literature on the subject within the area of the landscape perception process and seeks to offer a landscape-based mindset and showcase the objective-subjective potentials of the dry grounds within the format of arid landscapes. To do so, use has been made herein of an objective theory within the format of “visual lands” and a subjective theory within the framework of the ideations by Jacobs (2006) in order to reach answers for the study questions due to the fact that there are specified and codified indices available for evaluating landscape. The evaluation and analysis of the visual and mental indices of the drylands in these two formats is reflective of the idea that there is compatibility with the intended indices in the evaluation of the physical and biological indicators of the dry grounds, including morphology, vegetative cover, texture and color, and that these natural grounds can be realized as transcending beyond the solely climatic and environmental framework and grant them a landscape identity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aridity
  • Dryland
  • Objective perspective
  • subjective perspective
  • Arid landscape
• خالدی، شهریار. (1374). آب و هواشناسی کاربردی. تهران: نشر قومس.
• درش، ژان. (1373). جغرافیای نواحی خشک. (ترجمۀ شهریار خالدی)، تهران: نشر قومس.
• علیجانی، بهلول و کاویانی، محمدرضا. (1382). مبانی آب و هوا شناسی. تهران: سمت.
• محمدی، حسین. (1390). آب و هواشناسی مناطق خشک. تهران: دانشگاه تهران.


• Aguiar, R.M. & Sala E.O. (1999). Patch structure, dynamics and implications for the functioning of arid ecosystems. Amsterdam: Elsevier Science.
• Aronson, S. (2008). Aridscapes : proyectar en tierras ásperas y frágiles [designing in harsh and fragile lands]. Barcelona: Lands & Scape Series.
• Bell, S. (1996). Elements of Visual Design inthe landscape. London & New York: E & FN Spon.
• Bourassa, S.C. (1990). Aparadigm for landscape aesthetics. Environment Behaviour, 22(6), 787-812.
• Bourassa, S.C. (1988). Toward a theory of landscape aesthetics. Landscape and Urban Planning. 3, 4(15), 241-252.
• Brookfield, M.E. (2011). Aeolian processes and features in cool climates. Geological Society London Special Publications, 354(1), 241-258.
• Calleja, J.MT. (2015). Perception the Rainfall Series through the Population the Palma City in the Period of 1984/2013 .Geography and Earth Sciences, 3(1), 15-36.
• Coeterier, J.F. (1996). Dominant attributes in the perception and evaluation of the Dutch landscape. Landscape and Urban Planning, 1(34), 27-44.
• European Commission. (n.d). Aridity is a climate phenomenon characterised by a shortage of water. Retrieved, May 12, 2018, from http://www.wad.jrc.ec.europa.eu/patternsaridity.
• Ferrengerg, S., tucker, C. & Reed, S. (2017). Biological soil crust: Diminitive communities of potential global importance: Frontiers. Ecology and the Environment, 15(3), 160-167.
• Forman, RTT. (1983). An ecology of the landscape. BioScience, 9(33), 535.
• Hahn, D.G. & Manabe, S. (1975). The role of mountains in the south-Asian monsoon circulation. Journal of the Atmospheric Sciences, 32, 1515-1541.
• Harvey, K. & Hopkins, J. (2005). The Cultured Landscape Designing the environmentin the 21st century. London and New York: Routledge.
• Heijgen, E.v. (2013). Human Landscape Perception. UK: Executed for the AONB High Weald Unit.
• Drylands and land degradation. (2017). International Union for Conservation of Nature, Issue brief. Retrieved May 12, 2018, from https://www.iucn.org/sites/dev/files/drylands_and_land_degradation_issues_brief_0.pdf.
• Ivanir, A.N., Lissovsky, N. & Orenstein, D.E. (2015). "Desert gardens" vs " Gardens in Deserts" – Contrasting approaches to arid landscape design. Teaching and research, 168-173, Retrieved May 20, 2018, from https://www.researchgate.net/publication/283422059.
• Jacobs, M.H. (2006). The production of mindscapes: a comprehensive theory of landscape experience. Doctoral dissertation. Netherlands: Wageningen University.
• Karmanov, D. (2009). Feeling the Landscape: Six Psychological Studies into Landscape Experience. Doctoral dissertation. Netherlands: Wageningen University.
• Mabbutt, A. (1977). Desert Landforms. Canberra: Australian National University Press.
• Mainguet, M. (1999). Aridity Droughts and Human Development. Berlin: Springer.
• Maliva, R. & Missimer, T. (2012). Arid Lands Water Evaluation and Management. Berlin: Springer.
• Mander, L., Dekker, SC., Li, M., Mio, W., Punyasena, S.W., & Lenton, T.M. (2017). A Morphometric analysis of vegetation patterns in dryland ecosystem. Royal Society Open Science, 4(2), 1-12.
• Noghrekar, A., Dehghani Tafti, M. & Hamzehnejad, M. (2012). Unison of the henomenological theory of genius loci andislamic philosophy-Dispositional influence of climate and its consequences. International Journal of Architectural Engineering & Urban Planning, 22(1), 26-40.
•Oxford dictionary. (2013). s.v. "perception". Retrieved July 12, 2011, from http://oxforddictionaries.com/definition/perception
• Peel, R.F. (1966). The landscape in Aridity: presidential address. Transactions of the Institute of British Geographers, 38, 1-23.
• Petersen, F.J. (2012). Arid Region Landforms and Eolin Processes. chapter preview.chapter18. Boston: Cengage Learning.
• Safriel, U., Adeel, Z., Puigdefabregas, J. & Lal, R., (2005). Dryland System. Berlin: ResearchGate.
• Sage, H., Morris, A., Rofe, Y., Orenstein, D. E. & Grner, E. (2013). Cross-cultural perceptions of ecosystem services. Journal of Arid Environments, 97(0), 38-48.
• Stegner, W. (1992). Living and writing in the west. New York: Bandom House.
• Turner, M.G. & H. Gardner, R.H. (2015). Landscape Ecology in theory and practice. Berlin: Springer.
• Tveit, M.S, Ode Sang, Å. & Fry, G. (2006). Key concepts in a framework for analyzing visual landscape character. Landscape Research, 31(3), 229-255.
• Tveit, M.S., Ode Sang, Å. & O.S. & Hägerhäll, C.M. (2012). Environmental Psychology. Hoboken, United States: John Wiley and Sons Ltd.
• Wescoat. L.J. (1996). A Geographical Perspective on Sustainable Landscape Design in Arid Environments. The Aga khan trust for culture a symposium. Washington D.C.: Dunbrton Oaks.
• Wale, H.A & Dejene, T. (2013). Dryland Ecosystems: Their Features, Constraints, Potentials and Managements. Research Journal of Agricultural and Environmental Management, 2 (10), 277-288.
• Wilkinson, M. J. (1988). Arid Landscapes. In The Geomorphology of Southern Africa, Moon, B. P. & G. F. Dardis (eds), 78-102. Johannesburg: Southern Book Publishers.