دره درکه، به مثابه شارباغ ایرانی

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

چکیده

روند تخریبی روددره‌های شهر تهران و تجارب ناموفق در نمونه‌های مختلف نشان از عدم شناخت صحیح و استفاده نادرست از ظرفیت‌های این روددره‌ها است. روددره درکه یکی از هفت روددره باارزش تهران است که به عنوان یکی از کریدورهای اصلی و طبیعی در کوه پایه‌های رشته‌کوه البرز  قرار دارد. روددره درکه از سه مؤلفه آب، گیاه و دانه‌های معماری تشکیل شده است. هم‌نشینی لاینفک این سه مؤلفه، ساختار طبیعی و بومی روددره درکه را بازگو می‌کند. مسیر حرکت رود در خط القعر دره و شکل‌گیری درختان و گیاهان در امتداد آن و حضور دانه‌های معماری در انتهای مسیر حرکت رود، شاکله اصلی روددره درکه را شکل می‌دهد. فرضیه شارباغ ایرانی که در سال ۱۳۹۴ در شماره ۳۳ مجله منظر توسط مهدی شیبانی و مریم اسماعیل‌دخت مطرح شد، عناصری برای الگوی شارباغ را بازگو کرد که آب، گیاه و دانه‌های معماری به عنوان مؤلفه‌های اصلی و شاکله شارباغ در مقاله مذکور مطرح شد. به نظر می‌‎رسد که مؤلفه‌های شارباغ ایرانی می‌تواند الگوی شکل‌گیری روددره درکه باشد که آب، گیاه (باغات درکه) و دانه‌های معماری (روستا درکه) در ساختاری خطی و در امتداد مسیر حرکت رود شکل‌گرفته‌اند. پیکره باغات درکه و دانه‌های معماری (روستای درکه) با توجه به بستر طبیعی و مسیر حرکتی رود، الگوی شار باغ ایرانی را دنبال می‌کنند.
این پژوهش به دنبال نظریه‌ای برای توسعه‌های آتی روددره درکه است و با بررسی الگوی شارباغ ایرانی و تطبیق آن با مؤلفه‌های منظرساز روددره درکه، این موضوع را استنتاج می‌کند که الگوی شارباغ ایرانی پایه و اساس روددره درکه است و در توسعه‌های آتی این رود دره، امکان به کارگیری این نظریه امکان‌پذیر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Darakeh Valley as the Iranian Sharbagh

نویسنده [English]

  • Farshad Bahrami
Faculty of Fine Arts, Tehran university
چکیده [English]

Destructive process of Tehran’s river valleys and unsuccessful experiences in different cases indicate the lack of proper understanding and misuse of the capacities and potentials of these river valleys. Darakeh river valley is one of the seven valuable river valleys in Tehran as well as one of the main and natural corridors located on the foothills of Alborz Mountains. Darakeh River Valley is composed of three components of water, plant and architectural pieces. The essential companionship of these three components expresses the natural and vernacular structure of Darakeh river Valley. Route of the river alongside valley’s thalweg and formation of trees and plants along it and presence of architectural pieces at the end of the river path, shape the main configuration of Darakeh river valley.
 The Iranian Shaarbagh hypothesis, which was presented by Mahdi Shaybani and Maryam Esmaeil Dokht in landscape Magazine No. 33 in 2013, iterated the elements for Shaarbagh's paradigm that the water, plant, and architectural pieces were introduced as the main components of Shaarbagh’s configuration.
 It seems that the components of Iranian Shaarbagh can be the model for the formation of the river valley, which water, plant (gardens of Darakeh) and the architectural pieces (the village of Darakeh) are shaped in a linear structure and along the river path. According to natural context and river path, the figure of the Darakeh’s gardens and the architectural pieces (village of Darakeh) following the paradigm of Iranian Shaarbagh.
This research seeks to develop a future theory for Darakeh River Valley and by studying the Iranian Shaarbagh paradigm and its adaptation to the landscaping elements of the river valley, it concludes the issue which Iranian Shaarbagh paradigm is the basis for Darakeh river valley and it is possible to apply this theory in the future development of this river valley.

کلیدواژه‌ها [English]

  • River valley
  • Iranian Shaarbagh
  • natural structure of the valley
  • natural landscape of the river

آل‌هاشمی، آیدا و شهسوارگر، مولود. (1392). طبیعت مصنوعی، ارزیابی رویکرد طراحی بوستان نهج‌البلاغه و جوانمردان. مجله منظر، 5 (24): 47 - 44.

آل‌هاشمی، آیدا، باقری، یوسف و اخوان، عرفان. (1394). هویت طبیعی یا تحمیلی؟ بوستان جوانمردان، منظره‌سازی در دره کن. مجله منظر، 7 (31): 103ـ94.

شیبانی، مهدی و اسماعیل‌دخت، مریم. (1394). شارباغ ایرانی. مجله منظر، 7 (33): 21ـ14.

کریمی مشاور، مهرداد. (1392). رودهای تهران. مجله منظر، 3 (17): 55ـ52.

کوزه‌گر کالجی، لطفعلی و مسلمی، آرمان. (1394). برنامه‌ریزی راهبردی احیای محیط طبیعی روددره‌های شهر تهران (نمونه موردی: روددره درکه)، فصلنامه علوم محیطی، 13 (3) : 113 تا 124.

مهندسین مشاور بوم سازگاران. (1386). طرح جامع شهر تهران، طرح راهبری ـ ساختاری توسعه و عمران شهر تهران.