سرزندگی فضاهای پشتیبان در مراکز نوین تجاری

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری شهرسازی، پژوهشکده نظر.

2 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، رئیس دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران

3 عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران

چکیده

 فضاهای پشتیبان در مجتمع‌های تجاری (شهربازی، فودکورت و نظایر آن) ابتدا برای رونق‌بخشی به تجارت در این مراکز ایجاد شده بودند، اما رفته‌رفته تبدیل به مقاصد مستقیم برای فعالیت‌های انسانی شده‌اند. به این معنی که مراجعین بدون آنکه هدف خرید داشته باشند، به منظور گذاران اوقات فراغت، تعاملات اجتماعی و... به مراکز خرید مراجعه می‌کنند و در حقیقت نوعی فضای عمومی نوین در مراکز تجاری شکل می‌گیرد. به نظر می‌رسد دلیل اصلی این تغییر شکل، سرزندگی این فضاهاست. لذا فرضیه اصلی پژوهش عبارت است از اینکه : «فضاهای نوین عمومی پشتیبان شکل گرفته در مراکز تجاری جدید، سرزنده بوده و این سرزندگی باعث تغییر شکل عملکردی این فضاها از فضاهای وابسته به فضاهایی فعال به‌ عنوان فضاهای نیمه‌عمومی شهری مستقل شده است». هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه‌هایی که باعث سرزندگی فضاهای پشتیبان مراکز تجاری شده، در قالب یک مدل مفهومی است. روش این پژوهش کیفی و پیمایشی است و در این راستا، در گام اول پس از مطالعات اسنادی و مرور تجارب مرتبط صورت گرفته، مفاهیم مربوطه در قالب ابعاد و متغیرهای سرزندگی استخراج شده‌اند و در گام دوم، در مرحله مطالعات پیمایشی، پنج نمونه از مجتمع‌های تجاری که از لحاظ سرزندگی و جذب مخاطب برای گذران اوقات در فضاهای پشتیبان خود (نه مشتری تجاری) موفق بوده‌اند و همچنین با توجه به تنوع پراکنش جغرافیایی در شهر تهران، انتخاب شده‌اند. در این مرحله با استفاده از مشاهده و انجام مصاحبه عمیق، برای هر کدام از نمونه‌های موردی، متغیرهای استخراج شده که باعث سرزندگی فضاهای پشتیبان شده، بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد دو شاخص اصلی برای سرزنده بودن فضاهای شهری پشتیبان تجاری نوین وجود دارد : راحتی و نیمه‌عمومی بودن فضا. لذا در نهایت مجموعه مؤلفه‌های مؤثر در قالب یک مدل مفهومی سنجش سرزندگی در فضاهای پشتیبان تجاری نوین، ارایه شده است و با توجه به تحلیل کیفی در مطالعات پیمایشی صورت‌گرفته، مبنی‌بر استقلال عملکردی این‌گونه فضاها از مراکز تجاری نوین، فرضیه پژوهش اثبات شده و به سؤالات پاسخ گفته شده و پیشنهادات مرتبط با ارتقای سرزندگی در این‌گونه فضاهای عمومی بیان شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spaces’ Livability in Modern Commercial Centers

نویسندگان [English]

  • Elham Nahavandi 1
  • Elham Zabetian 1
  • Ahmad Pour Ahmad 2
  • Reza Kheyroddin 3
1 Ph.D Candidate in Urbanism, Nazar Research Center, Tehran, Iran.
2 Ph. D in Geography and urban planning, Head of Geography Faculty of Tehran University
3 Ph.D in urbanism, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Support spaces in shopping centers (playgrounds, food court and the like) were first created to serve the booming of the business in such centers. But, they gradually were turned to direct destinations for human activities meaning that the visitors, having no intention to buy, spend some of their leisure time in these shopping centers for such purposes as amusement and social interaction and so on and, in fact, a sort of novel public space is formed in the business centers. It seems that the main reason why these places have been transformed is their livability. Thus, the present study’s primary hypothesis is that “the newly-formed public support spaces are lively and this livability causes functional shifting of these spaces from dependency on active spaces to semi-public urban spaces”. The present study aims to identify, within the format of a conceptual model, the factors contributing to livability in the support spaces of the business centers. The present study is a qualitative survey and, in line with this, after performing documentary research and reviewing the relevant experiences, the related concepts were, in the first step,  extracted in the form of livability aspects and variables; then, in a second step, in the survey study stage, five commercial blocks, as examples of more successful complexes in terms of livability and attraction of the visitors, not business clients, to spend their leisure time in their support spaces were selected according to the geographical scattering diversity in Tehran. Next, observations and deep interviews were carried out for each of the case samples to extract the aforementioned variables giving rise to support spaces’ livability. The results of the study indicated that there are two major branches for the livability of the support urban spaces in the modern commercial buildings: convenience and semi-public nature of them. Thus, the collection of the effective indicators was offered within the format of a conceptual model to assess livability of the modern commercial blocks’ support spaces. The study hypothesis was approved according to a qualitative analysis undertaken in the survey research based on the functional independence of such spaces in modern commercial buildings. Finally, the questions raised herein were answered and suggestions were made regarding the methods of enhancing livability of the support spaces in such public spaces. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • livability
  • Support spaces
  • Modern commercial centers
  • Conceptual model