شهر و بوم؛ عیان‌سازی زیرساخت‌های طبیعی، راهبرد توسعه بوم‌شناسی شهر

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

کارشناس ارشد معماری منظر دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

توسعة تک‌بعدی نظام‌های انسانی در دوران مدرن منجر به گسست از طبیعت و نظام‌های طبیعی به ویژه در جریان زیست روزمره انسان شهرنشین شده است. در این راستا انقراض تجربۀ نظام‌های طبیعی، مهم‌ترین عامل در ایجاد نوعی فراموشی محیطی و بیگانگی از طبیعت در نسل‌های اخیر محسوب می‌شود که منشأ بسیاری از آسیب‌های بوم‌شناختی در دوران کنونی نیز شناخته شده است. به عبارتی دیگر کم‌رنگ شدن انگیزه ارزش‌گذاری نسبت به عناصر و نظام‌های طبیعی به دنبال عدم آشنایی و انس به آنها، چالشی فراگیر در شهرهای امروزی است. در این پژوهش به رویکرد طراحی بوم‌آشکار در منظر شهری به عنوان راهکاری در جهت برانگیزش حس ارزش‌گذاری به محیط طبیعی و در نتیجه پرورش سواد بوم‌شناسانه جوامع شهری پرداخته می‌شود. این رویکرد نگاهی ویژه به عیان‌سازی زیرساخت‌های طبیعی شهر و قرار گرفتن نظام‌های طبیعی در معرض ادراک و تجربه انسانی دارد. در این راستا چگونگی تجربه‌پذیر کردن فرایندهای پویای نظام‌های محیط طبیعی در طراحی منظر شهری مطرح می‌شود. بنابراین مفهوم نوین "زیبایی‌شناسی تجربه" مورد بحث قرار می‌گیرد که طراحان را به سوی خلق ارتباطات پویا به جای پردازش الگوهای ایستا از عناصر طبیعت رهنمون می‌سازد. بدین ترتیب در این پژوهش نقش نگرش طراحی بوم‌آشکار در خلق منظری چندعملکردی که موجب غنای فرهنگ بوم‌شناسانه جوامع شهری می‌شود، مورد توجه قرار می‌گیرد. در این راستا مصادیقی از عیان‌سازی زیرساخت‌های طبیعی در کنار سایر زیر‌ساخت‌های شهری در قالب نمونه‌هایی چون تلفیق شبکه‌های زهکشی سبز با شبکه‌های ارتباطی مطرح می‌شوند و راهکارهایی برای شهر تهران با توجه به پتانسیل‌های ویژه آن ارایه می‌شود. در نهایت این پژوهش در غایت اهداف خود به خلق گونه‌ای از رابطه متعامل میان نظام‌های انسانی و طبیعی در حوزۀ منظر شهری نظر دارد که یکی از اصول مهم توسعۀ پایدار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

City and Habitat; Revelation of Natural Infrastructure, Ecological City Development Strategy

نویسندگان [English]

  • Shadi Barati
  • Shina Sad Berenji
M. A. in Landscape Architecture, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

One-dimensional development of human systems in the modern society has greatly changed the relations of human and the nature especially in the urban environments. The separation of natural and human systems has resulted in alienation of the human society and natural processes. Accordingly finding the proper integration of city and nature is a challenging concern in different fields of environmental design. As a response, the revelation of natural processes contributes in the human perception and appreciation of the natural environment which is discussed under the title of eco-revelatory design attitude. Accordingly the eco-revelation approach in the new literature of urban landscape is introduced in order to achieve the true perception of natural infrastructures in the human realms. This perception would enrich the human life through attachment to the nature of place and fulfills the inherent inclination of human being to the natural world. Due to the experience which is gained by the extinction of nature by the urban dwellers, actual experiences of the natural processes are necessary in order to foster an ecologically literate of society in spite of the novel environmental crisis. This paper argues that the experience of the dynamic ecological processes, excluding the static and visual arrangement of components, should be considered in an eco-revelatory design approach and demonstrated in the physical structure of urban landscape. According to the new researches of this field, understanding and participation in the functional dimensions of one’s surroundings plays a critical role in the formation of personal affiliations to a place .Thus the new concept of “experience aesthetic” calls upon the designers to create dynamic relationships instead of static patterns of natural elements. Consequently this study explores how a design process, consisted of the principals of eco-revelatory design in urban landscape, can help to plan a sustainable development which will use and reveal natural systems. An emphasis on the opportunity of deriving actual, not only visual, values from their ecological context would provide the essential basis for the integration of natural processes for landscape users in the perceptible urban landscape and plays a significant role in the realm of environmental education. Some case studies of revelation of natural infrastructures such as combining the green drainage network and connection networks are discussed and some strategies are proposed for city Tehran based on the potentials that can be provided in the following. As a result this paper demonstrates how an eco-revelatory approach to urban landscape can help to create a multifunctional design that enriches the ecological culture of urban societies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Eco-revelatory Urban Landscape
  • Natural Infrastructure Ecological Culture
  • Experience Aesthetics
  • Environmental education
استرنبرگ، ارنست؛ کرمونا، متیو و تیزدل، استیو (2000) تئوری یکپارچۀ طراحی شهری در : خوانش مفاهیم طراحی شهری
اسپیرن، آن ویستون (1384) زبانِ منظر
بل، سایمون (1390) برنامه‌ریزی برای شهرهای مردم‌پسند (شبکه سبز‌ـ آبی) مجله منظر (14)
پاکزاد، جهانشاه (1386) سیر اندیشه‌ها در شهرسازی؛ از کمیت تا کیفیت
لینچ، کوین (1381) بازنگری در سیمای شهر (منظر ذهنی شهر) نشریۀ صفه 12 (34)
Barati, Sh; Sad Berenji, Sh & Baharloo (2010) Reinterpretation of Nature in: a Livable city: Revitalizing the natural backbone of Tehran city through the creation of an Interconnected Green Network. 47th IFLA World Congress
Conan, M. (2000) Environmentalism in Landscape Architecture.
Eisenstein, W. A. (2002) Ecological Design and Culture: Toward a Research Agenda Annual Meeting of the Council of Educators in Landscape Architecture
Eisenstein, W. A. (2005) Eco- Revelatory Design and the Values of the Residential Landscape Unpublished thesis for the degree of PHD in Landscape Architecture and Environmental Planning
Hough, M (1995) Cities and natural processes: a basis for sustainability
Kahn, Peter H. Jr. & Kellert, Stephen (2002) Children and nature: psychological, sociocultural and evolutionary investigations
Spirn, A. W. (1984) The Granite Garden: Urban Nature and Human Design
استرنبرگ، ارنست؛ کرمونا، متیو و تیزدل، استیو (2000) تئوری یکپارچۀ طراحی شهری در : خوانش مفاهیم طراحی شهری، ترجمه : کامران ذکاوت و فرناز فرشاد، تهران : نشر انجمن صنفی مهندسان مشاور معمار و شهرساز.
Barati, Sh; Sad Berenji, Sh & Baharloo, M. 2010. Reinterpretation of Nature in: a Livable city: Revitalizing the natural backbone of Tehran city through the creation of an Interconnected Green Network. 47th IFLA World Congress.