باغ ایرانی: زبانی رمزآلود؛ کلیت باغ و رمز "همیشه سرسبزی"

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

مدیر گروه معماری منظر دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

تعلق خاطر انسان به طبیعت، اگرچه در بعضی شرایط، متغیر و گاه کم‌رنگ می‌شود، اما همواره توأم با معنویت، و جلوه‌های بیان آن نیز پر رمز و راز است. در بسیاری از فرهنگ‌ها، انسان و طبیعت به مثابه یک کلیت‌اند و شناخت نحوه تعامل انسان با محیط طبیعی نیز بر همین اساس است. نتیجه این نوع ارتباط، همواره زمینه‌ساز صناعت‌ و خلق بسیاری از هنرها و نیز موجب شکل‌گیری الگوی باغ ایرانی (پردیس)، به‌ویژه باغ‌های متأثر از ارزش‌های اسلامی در منظر فرهنگی ایران شده‌است. این مقاله بر آن است که به بررسی جلوه‌های هم‌افزایی عناصر باغ و بازشناسی برخی رموز پوشیده در «کلیت باغ ایرانی» بپردازد. باغ ایرانی جوشیده از ارزش‌های فرهنگیـ محیطی است تا در محیط‌های مختلف، مقیاس‌ها و اشکال گوناگون، پاسخگوی نیازهای مادی و معنوی انسانی در برقراری ارتباط با طبیعت باشد. حال مسئله اینست که رمز و راز ماندگاری الگوی باغ‌سازی ایرانی چیست و چگونه توانسته‌ است در اقلیم‌ها و محیط‌های متنوع، سازگار و کاربردی شود؟ مطالعات موجود نشان می‌دهد که صناعت‌گران و سازندگان باغ‌های ایرانی، به باورها و اعتقادات دینی، زبان اشاره و رمز، به ویژه دانش ضمنی محیطی موجود تکیه کرده و عناصر طبیعی مورد نیاز را با درنظر داشتن ویژگی‌های مشترک آنها به طور هماهنگ به کار بسته‌اند. نتیجه نهایی این همگرایی، کلیت پر راز و رمزی است که ضمن لحاظ بسیاری از واقعیت‌های زندگی و معیشت، به زیبایی موجب تجلی لایه‌های عمیق طبیعت‌گرایی در ایران و بسیاری از مناطق جهان است. یکی از آموزه‌های مهم، نقش درختان همیشه سبز و رمز «همیشه سرسبزی» در باورهای مردم و «کلیت باغ ایرانی» است. تجلی این کلیت، نوعی زبان رمزی برای بیان و توسعه الگویی طبیعت‌گرا در حوزة معماری منظر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iranian Garden: Symbolic Language; The Totality of the Garden and the “Evergreenery” Secret

نویسنده [English]

  • Hasan taghvaei
chair of landscape department, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

The affiliation of man with nature has always been accompanied with spirituality, although there are some variations and reductions in various conditions but it has also been mysterious and symbolic. In many cultures, the human and nature are considered as a whole and the recognition of human interact with the natural environment is based on it. This relationship of human and nature has resulted in the creation of multiple arts and the formation of Iranian garden, especially the ones that were influenced by the Islamic values in Iran. The existing studies indicate that the creators of the Iranian gardens relied on their religious beliefs and the mysterious language of signs and symbols to combine these elements simultaneously. The result of this convergence is a mysterious whole that showcases many facts of life, as well as deliberating the profound layers of naturism in Iran and in different parts of the world. This paper tries to discuss the increasing effects of the garden and some hidden symbols in the “totality of the Iranian garden”. The Iranian garden is derived from the environmental – cultural values that can respond to the materialistic and spiritual demands of the human in connection to the nature in various shapes and in different scales in each environment. There is also a question asked: what is the secret for the survival of the pattern of Iranian garden and how can it be conducive to every climate and environment? One of the most significant facts learned from the Iranian garden is the role of the vegetation and evergreen trees and the “evergreen “secret in people beliefs and “the totality of the Iranian garden”. The manifestation of this totality is a symbolic language for expression and development of the patterns in the field of landscape architecture.