جایگاه باغ‌مجسمه در فضای شهری تهران

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

پژوهشگر دکتری پژوهش هنر / دانشگاه الزهرا / پژوهشکده نظر

چکیده

باغ‌مجسمه یکی ازکامل‌ترین نمونه‌های تعامل هنر و طبیعت در شهر است که پیشینه‌ای در غرب و فرهنگ اروپایی دارد و شکل کلاسیک آن به دوران باستان می‌رسد. پس از دوران مدرن، باغ‌مجسمه گونه‌ای جدید از هنر محیطی به شمار می‌رود که رابطه انسان، طبیعت و منظر را به تجربه می‌گذارد. در دوران قاجار، تحت تأثیر هنر غرب، مجسمه به عنوان گونه‌ای از هنر عمومی وارد فضای شهری شد و بعضاً به عنوان نمادی از تجدد در باغ‌های خصوصی قرار گرفت. همچنین باغسازی، در مواجهه با تغییرات الگوهای شهرسازی به شیوۀ غربی کم‌کم جای خود را به پارک اروپایی داد. در دوران پهلوی نیز با قوت‌گرفتن جریان تجددمآبانه بر رونق پارکسازی و از طرفی حضور مجسمه در فضاهای شهری افزوده شد اما نمونه‌ای از باغ‌مجسمه به معنای اصلی خود در شهر تهران ساخته نشد. پس از گذشت حدود یک دهه از پیروزی انقلاب اسلامی به مرور بر تعداد مجسمه‌های شهری افزوده شد. تفکر جایابی مجسمه‌ها در فضای عمومی اگرچه موجب شد در چند پارک و محوطه سبز از جمله محوطة موزة هنرهای معاصر تهران و بوستان خانة هنرمندان ایران این ایده عملی شود، اما به نظر می‌رسد نمونه‌های شهری تهران همچنان از ساختار و معنای اصلی باغ‌مجسمه دور هستند. این مقاله به دنبال پاسخگویی به این پرسش که چرا باغ‌مجسمه پس از گذشت حدود یک قرن نتوانست در فضای شهری تهران جایگاهی بیابد و با قبول این نظر که باغ‌مجسمه گونه‌ای در امتداد سنت باغ‌سازی بوده و بیانی هنرمندانه از رابطه مردمان هر سرزمین با طبیعت است چنین نتیجه می‌گیرد که با جایگزینی باغ با پارک در ایران و از بین‌رفتن بستر شکل‌گیری باغ‌مجسمه به نظر می‌رسد هیچ‌گاه نتوانسته‌ایم این پدیدة وارداتی را بومی کنیم و باغ‌مجسمه به معنای حقیقی و با هویت ایرانی داشته باشیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Position of Garden Sculpture in Tehran Urban Space

نویسنده [English]

  • Padideh Adelvand
Ph.D. Candidate in Art Research / Alzahra University / Nazar Research Center
چکیده [English]

Garden Sculpture is one of the most complete examples of interaction between art and nature that has a history in the West and European culture that its classical form dates back to ancient times. After modern times, Garden Sculpture is being considered as a new kind of environmental art that manifest the relationship between human, nature and landscape. In Tehran, following the Qajar kings travelling to Europe and experiencing the presence of sculpture in urban space, specifically in public garden and parks, sculpture, as a kind of public art was entered to the urban space and in somehow was emplaced in private garden of Qajar era as a symbol of renewal. Meanwhile, the gardening in Qajar era that was the last efforts of Iranian gardening, gradually replaced by European garden confronting with the fundamental changes in western-style urbanizing patterns. During the Pahlavi era, by getting empowered the stream of modernization patronizing, the reviving of park building according to western-style and on the other side the presence of sculpture in urban spaces were increased, but no artwork resembling garden sculpture according to its original meaning was made in city of Tehran. After nearly a decade of the Islamic Revolution, gradually the numbers of urban sculptures have been increased and although the thought of emplacing a set of sculptures in public spaces has been resulted in implementation of the idea, in number of parks and green-space areas including the green area of Tehran Museum of Contemporary Art (TMoCA) and the garden of Iranian artists forum, but it seems the urban artworks of Tehran are still away from the original structure and concept of garden sculpture.
This article is seeking to answer the question of why garden sculpture, failed to find a place in Tehran urban space, after almost a century; and concludes - by accepting the idea that garden sculpture has been a kind of art work along with the tradition of gardening and also is an artistic expressing of people relationship of each land with nature -that by replacing garden with park and destruction the context of forming garden sculpture, it seems that we have never been successful in Iranianized this imported phenomenon and having garden sculpture with an Iranian identity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Garden Sculpture
  • park
  • The garden sculpture of TMoCA
  • The garden sculpture of Iranian artists’ forum