منظر هندی- ایرانی، باغ‌های دِکَن در جنوب هند

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

دکتری مطالعات منظر / رئیس دانشکدۀ معماری و محیط، دانشگاه نظیر حسین، کراچی، پاکستان.

چکیده

این مقاله به بررسی برخی از باغ های هندی-ایرانی قرن شانزدهم و هفدهم در منطقۀ «دکن»، در جنوب هند می پردازد. مدعای مقاله این است که نوع زمین و شیوۀ مدیریت آب در جنوب هند گونه ای از منظر را پدید آورده که به طور قابل ملاحظه ای با آنچه در شمال هند و ایران وجود دارد متفاوت است. باغ های دکن که در نزدیکی منابع فراوان آب قرار گرفته‌اند، پاسخی به بستر جغرافیایی و فرهنگ بومی هستند. عمارت هایی که در میان آب ساخته شده‎‌اند و جزئیات استخرهایی که در دوران پادشاهیِ عادل شاهیان در نزدیکی «بیجاپور» ساخته شده‌اند شاهد این امر هستند.  جانمایی کاخ‌ها بر روی تپه های مشرف بر آب و باغات وسیع نیز پاسخی به بستر جغرافیا و فرهنگ بوده؛ چنانکه در حیدرآباد و «گُلکُندا» در دوران سلسلۀ قطب‌شاهیان شاهد آن هستیم. در این منطقه و همچنین در بیجاپور، از باغها در فصول بارانی نیز استفاده می شده است. با اینکه زنان، شاه را در بازدید از باغات همراهی می‌کردند، باغ های ویژۀ زنان، با نام باغ های «زنانه»، تنها در ارگ وجود داشته است؛ جایی که بتوان حفظ حریم خصوصی آنان را تضمین کرد. مردم، به طور کلی، تنها گاه به گاه و پس از بازدید سلطان بود که می توانستند از باغ های لذتِ شاهی بهره مند شوند. باغ های دکن همچون دیگر باغات شبه قارۀ هند نه فقط در روز که خصوصاً شبها مورد استفاده بوده است. از آنجا که بسیاری از گل های هندی سفید، بسیار خوشبو و جاذب حشرات شبانه اند و شبها برای گرده افشانی باز می شوند، یک سنت شب‌نشینی هندی به نام «ماه-‌باغ» وجود داشته است. به طور سنتی دیرزمانی است که در شبه قارۀ هند گل های خوشبو با عشق و انگیختگی مرتبط است و عاشق پیشگان در باغ ، خصوصاً در خنکای روز که گل‌ها عطر خود را می‌پراکنند محظوظ می شدند. در نتیجه می‌توان گفت هرچند باغ‌های دکن از خانوادۀ باغ‌های هندی-ایرانی بوده و به نوع مشابهی استفاده می‌شده است، نوع زمین و استفاده از شیوه‌های هندی در مدیریت و ذخیرۀ آب در منطقۀ دکن، منظری را رقم زده است که ریشه در خاک هند دارد. اگر این باغ ها به لحاظ سبک، ایرانی هستند اما مزاج و طبعی بسیار هندی دارند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Indo-Iranian Gardens: Garden Sites in the Deccan in Southern India

نویسنده [English]

  • Ali Akbar Husain
Professor and Chairman / Faculty of Architecture and the Built Environment, Nazeer Hussain University
چکیده [English]

The paper examines some sixteenth and seventeenth-century Indo-Iranian garden sites of the Deccan in southern India. It argues that terrain and water management practice in southern India resulted in a landscape expression that differed markedly from that in northern India and Iran. The gardens of the Deccan, located near large water storage tanks, were responses to the geographical context and to native cultural practice. This is strongly suggested in the evidence of water pavilions and the detailing of water edges at, or near, Bijapur, in the sultanate of the Adil Shahs. The placement of palaces on hills overlooking expanses of water and gardens, as at Hyderabad and Golconda, in the sultanate of the Qutb Shahs, was also a contextual response. Gardens were enjoyed during the season of the rains, at Bijapur as well as at Golconda/Hyderabad. Although ladies accompanied the sultans during their visits to gardens, gardens specifically for ladies, called zenana gardens, were located only in the citadels where the privacy of ladies could be ensured. The public, in general, could enjoy royal pleasure gardens only occasionally, following a royal visit. Gardens in the Deccan, in common with those elsewhere in the Indian subcontinent, were used not only by day but especially in the evening. Because many Indian flowers open for pollination in the evening and are white, strongly scented, and tubular to attract nocturnal insects, an Indic tradition of an evening, or moon garden, existed. Traditionally, in the Indian subcontinent, scented flowers have long been associated with love and arousal and it would seem that amorous pursuits were enjoyed in gardens, in particular, at the cooler time of the day when flowers released their fragrances. In conclusion, it could be said that although the gardens of the Deccan share a family likeness with other Indo-Iranian gardens and were used in similar ways, the terrain of the Deccan and the reliance in this region on native Indic practices of water storage and management resulted in landscapes that were rooted in the Indian soil; if, stylistically, these gardens could be considered Iranian, temperamentally they were very much Indian. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Indo-Iranian gardens
  • Indian gardens
  • Iranian gardens
  • Deccan

Alam, S. M. (1974). Planning Atlas of Andhra Pradesh. Govts of India and Andhra Pradesh.

Goodin, J.R., & Northington, D.K., eds. (1985). Plant Resources of Arid and Semi- Arid Lands. Florida: Academic Press Inc.

Gilani, H. N. Ahmad. (1986). Hadiqat as Salatin. Urdu transl. K.M. Sarwar. Hyderabad: Syed Abdul Qadir Khushnavis.

Husain, A.A. (1996). Qutb Shahi Garden Sites in Golconda and Hyderabad. In James Wescoat Jr., Mahmood Hussain, & Abdul Rehman Eds. The Mughal Garden: interpretation, conservation and implications. Lahore: Ferozsons.

Husain, A.A., (2012). Scent in the Islamic Garden. Oxford: Oxford University Press, Karachi.

Husain, A.A., (2016). Perfuming the Heart: A Study of a 17th c Perfumery Treatise from Islamic India. In Fairchild Ruggles, D. ed. Sound and Scent in the Garden. Boston: Harvard University Press (forthcoming).

Longman, K.A., and Jenik, J., (1974). Tropical Forest and its Environment. London: Longman.

Loveglass, A.R., (1983). Principles of Plant Biology for the Tropics. London: Longman and Green.

Wescoat, J. & Wolschke-Bulmahn, J. eds., (1996). Sources, Representations, Places, Prospects: A Perspective of Mughal Gardens. In Mughal Gardens: Sources, Places, Representations, Prospects. Washington D. C.: Dumbarton Oaks.