شارباغ ایرانی، جایگاه باغ ایرانی در منظر شهری

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

1 استاد معماری منظر / دانشگاه شهید بهشتی

2 پژوهشگر دکتری معماری منظر / دانشگاه تهران

چکیده

در شهرهای سنتی ایران، ریتم قرارگیری دانه‌های شهری بسته به شیوه تأمین آب شهرها شکل گرفته است. در این میان باغات ایرانی نقشی کلیدی در شکل‌گیری پیکره شهر و منظر شهرهای سنتی داشته و عامل پیوستگی دانه‌های معماری، زیرساخت‌های سبز و اندام‌های طبیعی شهر به شمار می‌رود. سه عامل آب، گیاه و دانه‌های معماری ساختار و پیکره شهرهای سنتی ایران را شکل داده است. پژوهش حاضر «شارباغ» ایرانی یا همان باغ شهر ایرانی را مورد مطالعه قرار می‌دهد و به دنبال کشف رابطه میان این سه عامل در شکل‌گیری منظر پایدار شهرهای سنتی و جایگاه باغ ایرانی به عنوان عنصر کلیدی در شکل‌گیری باغ شهرهای ایران می‌باشد. حاصل تعامل این سه عامل، شکل‌گیری ساختار شهر و ایجاد کمربندی سبز اطراف شهرها به واسطه باغات و مزارع و تبدیل دانه‌های معماری به دانه‌های سبز به واسطه حیاط باغ‌ها و خانه باغ‌های شهری است. نتیجه این اندیشه ایجاد یک میکروکلیمای مناسب در مایکروکلیما و بستری نامناسب است. از طرفی این عناصر در ترکیب و تعاملی پایدار منظری پایدار را ایجاد کرده‌اند که در آن نه تنها بهره‌وری کامل از طبیعت به واسطه انسان انجام شده بلکه حیاتی جاودان به شهرهای سنتی بخشیده است. روش تحقیق در این پژوهش به گونه اکتشافی، مبتنی بر مشاهدات میدانی و عکس‌های هوایی و ماهواره‌ای می‌باشد. نتایج حاکی از آن است که منظر شهرهای سنتی ایران در ترکیبی کاربردی از آب، گیاه و دانه‌های معماری شکل‌گرفته که علاوه بر ایجاد محیطی مطلوب در شهر و در خانه‌ها ریتم مناسب و منحصر به فردی را به هر شهر داده که در عین زیبایی، کاربردی نیز است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iranian Shârbâgh; The Position of Persian Garden in Urban Landscape

نویسندگان [English]

  • Mehdi Sheybani 1
  • Maryam Esmaeeldokht 2
1 Professor at Department of Landscape Architecture / Shahid Beheshti University
2 Ph.D. candidate in Landscape Architecture / University of Tehran
چکیده [English]

The arrangement rhythm of urban grains in traditional cities of Iran are formed in accordance with the water supply system of the cities and villages. In this regard, Persian gardens play a key role in formation of city structure and urban landscape of traditional cities as well as incorporation of architectural grains , green infrastructure and green natural organs of the city. The triple factors of water, vegetation and architectural grains can be identified as the main factors in formation of Iranian traditional city structure. The current research studies Persian Shârbâgh or Persian city garden in order to discover the relation between these triple factors in formation of sustainable landscape in traditional cities and the role of Persian garden as a key factor in formation of Persian city gardens. The interaction of these triple factors results into formation of city structure and creation of a green belt in peripheral parts of the city. This is enabled by the presence of gardens and fields as well as the existence of architectural grains that can be considered as green grains since they are all considered courtyard houses and garden houses. Not only does this arrangement provide a desirable micro climate in an undesired context, but also it creates a sustainable landscape within a sustainable composition and allows an interaction which enables a full productivity of nature by human and offers a perpetual life of the traditional cities. Here, an exploratory method based on field observations and aerial and satellite photographs are used. The results indicate that the urban landscapes of past Iranian cities were formed in a combination of water, vegetarian and architectural grains which provided an apt microclimate in houses and cities and resulted in a unique, appropriate, functional and aesthetic rhythm in cities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shârbâgh
  • Traditional city
  • Persian garden
  • Urban landscape

پیرنیا، محمدکریم. (1380). سبک شناسی معماری ایران. تهران: انتشارات پژوهنده.

سیکول وست، ماریا. (1336). میراث ایران. ترجمه احمد بیرشک و همکاران. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

شیبانی، مهدی. (1389). آسیب‌شناسی منظر شهری تهران. مجله منظر، 2 (9): 3-4.

قلعه‌نویی، محمود و علیخانی، مینو. (1393). ارزیابی مادی‌های اصفهان به عنوان سبز راه، با رویکرد توسعه پایدار (نمونه موردی: شهر نیاصرم). نشریه محیط شناسی، 40 (4): 1082-1067.

مهریار، محمد. (1382). فرهنگ جامع نام‌ها و آبادی‌های کهن اصفهان. جلد اول. اصفهان: انتشارات فرهنگ مردم.

Clavijo, R.G. 2002. DE Clavijo, Viaggio a Samarcanda. 1403_1406. Roma: Viella.