باغسازی در «ارشاد‌الزراعه»

نوع مقاله: ترویجی

نویسنده

کارشناس ارشد مطالعات معماری ایران، دانشگاه هنر اصفهان.

چکیده

یکی از مهم‌ترین منابع جهت شناخت باغ و باغسازی دوران اسلامی ایران، کتاب «ارشاد‌الزراعه» ابونصر هروی است که در 921 ه.ق، چند سال پس از سقوط تیموریان، به نگارش درمی‌آید. این کتاب منبع ارزشمندی جهت آشنایی با مباحث گوناگون باغبانی و باغسازی محسوب می‌شود و در هشت بخش با عنوان «روضه»، به توصیف مهم‌ترین ضرورت‌های باغسازی می‌پردازد. هدف این مقاله پاسخ‌گویی به این سؤال است که مهم‌ترین مؤلفه‌های سازندۀ یک باغ در این دوران چه بوده است؟ و نویسندۀ ارشادالزراعه چه ارکان و اصولی را برای باغسازی و باغ‌آرایی که جزء جدایی‌ناپذیری از کشاورزی و زراعت بودند معرفی می‌کند؟ تحلیل و تفسیر روضه‌های این کتاب، نشان از پیچیدگی مقولۀ باغسازی دارند. سه امر گیاه، آب و عمارت، که هریک قواعد خاص خود را می‌طلبند، در پیوند با شش اصل زراعت و دهقنت، علم سیاق، منطق کاشت، احوال سال دانستن، هندسۀ کرت‌ها و هم‌نشینی و هم‌جواری گیاهان، چارچوب‌های سازندۀ یک باغ ایرانی را تشکیل می‌دهند. با بازخوانی این کتاب می‌توان در بررسی و تاریخ‌نگاری باغ‌های ایرانی نگاه و تفسیری مجدد داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Gardening in "Ershād al-Zerā’a"

نویسنده [English]

  • Gholamreza Jamaleddin
M.A. in Architectural Studies, Art University of Isfahan, Iran. miladjamaleddin@gmail.com
چکیده [English]

One of important resources for recognizing Iranian Islamic garden and gardening is the book of Abu Nasr Heravi, Ershād al-Zerāa. The author, Qasim-Ibn Yusuf Abu Nasr, lived in the city of Herat and the book is related to the late period of Timurid (about 921/1515). This book is a valuable resource in the subject of agriculture and gardenin. The purpose of gardening and agriculture, planting methods of Plants and Trees, classification of plants, land quality,  the right time for different tasks in gardening are described  in the book. The book includes eight chapters called “rawza” (garden), which cover the following range of topics: first chapter discusses the quality of the different types of land. The second chapter is about the best times for planting according to astrology, and prayers to be recited at the time of planting. Chapter three to seven include planting style for large plants and trees, and the last chapter speaks about the “Chaharbagh” layout in garden design.
Referring to this book is helpful in understanding the definition of Iranian garden and gardening. According to Heravi, gardening and garden design is a contextual knowledge, and needs expertise in a variety of fields like planting, water distribution, land survey, and technical and aesthetical design. This paper introduces the most important cases mentioned in Ershād al-Zerāa.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ershād al-Zerā’a
  • Abunasr Heravi
  • Garden
  • gardening
ابونصر هروی، قاسم بن یوسف. (1346). ارشاد الزراعه. به اهتمام محمد مشیری. تهران : دانشگاه تهران.
اوا سابتلنی، ماریا. (1387). باغ ایرانی واقعیت و خیال. ترجمۀ داود طبایی. فصلنامۀ گلستان هنر. شمارۀ 12.
بابر، ظهیرالدین محمد. (1358). بابرنامه. انتشارات دهلی.
عالمی، مهوش. (1390). نمادپردازی در باغ ایرانی. مجلۀ منظر. شمارۀ 17.