منظر کوه، کوه راوی چیست؟

نوع مقاله : سرمقاله

نویسنده

استادیار دانشکدۀ معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

چکیده

کوه حوضۀ آبریز دشت‌های پایین‌دستی است که با جذب و هدایت باران، آب‌های زیر‌زمینی و رودخانه‌ها را تغذیه می‌کند. ساکنان کوهپایه‌ها، به‌وضوح نقش کوه را در فرایند زندگی و حیات خود لمس می‌کنند، پس بیهوده نیست اگر به کوه به‌عنوان ولی‌نعمت خود نظر کنند. کوه، حس عظمت و شکوه را در انسان زنده می‌کند. درک فضای کوه، چه از خارج و به‌مثابۀ ابژه، و چه از فراز کوه و در نقش سوژه، همواره با فهمی از شکوه مقارن می‌شود. برای درک مفهوم باشکوه و عظیم، بهتر از کوه شاید نتوان مصداقی یافت.
کوه، صحنۀ مواجهه با نهایت هستی است. تاریخ فرهنگ و ادیان آنگاه که در صدد بر می‌آید تا از مکاشفۀ پیامبران و عارفان در برابر وجود بی‌انتها یاد کند، صحنۀ کوهستان را انتخاب می‌کند؛ جایی که صورت آن با محتوای مورد نظر انطباق زیادی دارد. برای تجربۀ توحید، کوهستان مقصد مناسبی است. کوه، مکان امن است. انسانی که در خطر موجودات پیرامون و دگرگونی‌های محیطی است، نیاز به مکانی دارد تا بر بالا یا تکیه بر دیوارۀ آن از دسترس خطرات ایمنی جوید. برای فرار از باد و طوفان و سیل و زلزله، کوهستان مأمن خوبی است. کوه لبۀ تماس زمینی با آسمان است. اگر تقدیر انسان در آسمان نوشته می‌شود و باید رو به او داشت، کوه بهترین جایگاه برای روکردن به آسمان است. بر بلندای کوه در مرز زمین و آسمان، قدیمی‌ترین معابد انسان‌ها بر پا شدند تا در نزدیکترین نقطه به منشأ قدرت باشند. کوه، نگهدارندۀ زمین است. در گردش زمین، بیم آن می‌رود تا چگالی سطح زمین در اثر دَوَران کره از هم بپاشد. کوه‌ها همچون میخ‌هایی عمل می‌کنند که پوستۀ زمین را به هستۀ آن متصل نگه می‌دارند. این تعبیرات بسیار دامنه‌دار است. تاریخ و فرهنگ انسان‌ها در مواجهه با کوه خوانش‌های گوناگونی از آن ارائه ‌داده‌اند که ترکیب آنها به شخصیت‌پردازی امروز کوه منتهی شده است.
آنچه ما به نام منظر کوه فهم می‌کنیم، ادراکاتی است که در مواجهه با کوه به‌دست می‌آید. قرار گیری در برابر کوه یا بر بالای آن توأم با خاطره‌هایی که نسل‌های گذشته در مواجهه با کوه تجربه کرده‌اند، شخصیتی یگانه را برای ناظر تعریف می‌کند که منظر کوه است. منظر کوه از نعمت، شکوه، توحید، امنیت، عبادت و ایمنی روایت می‌کند. کوه برای انسان تاریخی راوی هویتی مرکب و یگانه است که زندگی در پای آن، همۀ آن صفت‌ها را به یاد می‌آورد. زیستن در چنین فضایی برای انسان، همنشینی با چنان شخصیتی است که آرام می‌دهد. انسان تاریخی در ایران که تجربۀ چنین همنشینی را دارد، کوه را تحلیل نمادین نمی‌کند، بلکه هستی آن را به‌مثابۀ «منظر» می‌فهمد. کوه راوی یک هستی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Mountain Landscape, What Does It Narrate About?

نویسنده [English]

  • Seyed Amir Mansouri
Assistant Professor, Faculty of Architecture, University of Tehran, Iran.
چکیده [English]

The mountain is a basin of the downstream plains that feeds groundwater and rivers by absorbing and flowing the rain. The foothills inhabitants clearly feel the role of the mountain in their current life, so it is not farfetched if they consider the mountain as their warden. The mountain recalls a sense of magnificence and glory in human beings. Perceiving the space that it creates, whether from the outside as an ‘object’, or from the uppermost of the mountain, in the role of the ‘subject’, it has always been coincided with comprehending a glory. To understand the concept of this glory, perhaps, there is no better implication than a mountain.
The mountain represents a scene of confrontation with the extreme essence of life. Throughout the history of culture and religions, when it comes to uncovering the prophets and mystics revelation against the infinite existence, the mountain scenery used to be adopted; a place where its appearance is quite compatible with the content. The mountain is a respectable destination for experiencing Unitarianism (Tawhid); it is a secure place.
A person who is encountering with the peril of living creatures and environmental alterations, requires a safe place to escape from the hazards and harbor on top or leaning against its foot. The mountain is a secure shelter to escape from wind, storms, floods and earthquakes; it is like an edge for connecting the ground to the sky. If human's destiny is written in the sky so, the mountain is the best place for heading toward the sky.
On top of a mountain, where the earth meets the sky, the oldest human temples were founded for reaching the source of power as the closest point. The mountain sustains the earth; considering the Earth rotation bring some concerns about the density of the Earth's surface degraded by this rotation, the mountains as a peg holds the earth's crust attached to its core. There are various interpretations in this regard. The history and culture of human beings in confrontation with mountain entity have provided various interpretation that a combination of them has led to the characterization of what is called mountain.
What is comprehended as ‘Mountain Landscape’ is all perceived in confrontation with the mountain entity. Standing in front of or on top of a mountain, along with the experiences the past generations had in confrontation with mountain, all will visualize a unique entity for the observer, which is called the ‘Mountain landscape’; It narrates benedictions, glory, Tawhid, security, praying and safety. For the ancient human, the mountain narrates a combined and unique identity, as living in the foothills will represent all those attributes to him.
Living in such an environment and accompanying kind of character brings tranquility. The ancient human in Iran, who had the experience of such an acquaintance, was not trying to scrutinize the mountain symbolically, but rather comprehends its existence as a "Landscape". So, the Mountain is the ‘Narrator’ of an ‘Existence’.

---------.