جریان‌های احیایی منظر در باغ ایرانی، جستاری در باغ شازده

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، ایران.

چکیده

باغ ایرانی یکی از شاخص‌ترین کهن‌الگوهای معماری ایرانی است که حاصل بینش جریان‌محور انسان نسبت به محیط بوده است. باغ ایرانی نمونه‌ای فاخر از طراحی و توسعۀ احیایی است. اصطلاح «احیایی» فرایندی را تشریح می‌کند که در آن یک سیستم بازسازی، تجدید و یا احیا، منابع ذاتی خود را در برداشته و توسعه‌ای پایدار خلق می‌کند که به هم‌پیوندی نیازهای جامعه و طبیعت می‌انجامد، زیرا راهکارهای موجود در پایداری، تنها به بررسی وضعیت اکوسیستم‌ها در «زمان حال» می‌پرداخت. این موضوع باعث شد تا «تفکر پایداری» از توجه به «بهبود گذشته» جا بماند. تئوری احیایی از دیدگاه‌های فلسفی مبتنی بر مفاهیم «بوم‌شناسانه» وام گرفته و با ریشه دواندن در سیستم‌های اجتماعی و محیطی، مجموعه‌ای گسترده از مفاهیم و رویکردها را هدایت می‌کند. باغ ایرانی «شبکۀ منحصربه‌فرد»، «چندلایه»، «متشکل از سیستم‌های زنده درون یک منطقۀ جغرافیایی» است که محصول تعامل پیچیدۀ «زمان»، «اکولوژی» و «فرهنگ»است. این پژوهش بر این فرض استوار است که باغ شازده مفهوم طراحی و توسعۀ احیایی را در بر دارد. در این راستا هدف مقاله ارزیابی میزان انطباق باغ شازده با چارچوب‌های تعریف‌شدۀ توسعۀ احیایی است. بر این اساس چارچوب تحلیلی لنز به عنوان ابزاری تحلیلی-سنجشی با بهره‌گیری از کاربرگ‌های ارزیابی جهت سنجش و ارزیابی جریان‌های شکل‌دهندۀ توسعۀ احیایی، در شبکه‌ای چندلایه به نام باغ ایرانی به کار گرفته شده است. ارزیابی باغ شازده با چارچوب اجرایی لنز منجر به درک عمیق‌تری از شرایط زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی-فرهنگی می‌شود. این واقعیت که اغلب مؤلفه‌های بنیادی موجود در جریان‌های احیایی باغ ایرانی سازنده هستند، به تأیید فرضیۀ ابتدایی در این پژوهش منجر شد. یافته‌های این پژوهش زمینۀ مناسبی برای تلاش‌های احتمالی آینده، جهت تمرکز بر جنبه‌های پایدار باغ ایرانی به عنوان یک الگوی احیایی قابل تکرار در فضاهای شهری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Landscape Regenerative Flows in the Persian Garden, (Case Study: Shazdeh Garden, Mahan, Kerman)

نویسنده [English]

  • Amin Habibi
Faculty Member at Department of Architecture, Faculty of Arts and Architecture, Shiraz University, Iran.
چکیده [English]

Persian Garden  is one of the most significant symbols of Iranian architecture, which has been the result-of flow-based approach toward the environment. The Persian Garden  is a glorious sample of design and regenerative development. The term "regeneration" describes the process by which a system of reconstruction, renewal, or regeneration incorporates its inherent resources and creates sustainable development. This sustainable development, links the needs of society to nature. Meanwhile, current available strategies in sustainability only investigate the state of ecosystems in the "present" time. This dilemma has caused the "sustainablity" approach to be expressed without focusing on "improvement of the past."
The regenerative theory has taken its core ideology from philosophical perspectives, which are based on "ecological" concepts, and, by strengthening its origins in social and environmental systems, it guides a wide range of concepts and approaches. The Persian Garden  is a "unique network", "multilayer" product, and is "consisted of living systems within a geographical area"; This product is the result of a complex interaction of "time," "ecology" and "culture." The hypothesis of this research is that Shazdeh Garden reveals the concept of design and regenerative development. In this study, it has been tried to investigate that how Shazdeh Garden have represented the defined frameworks of regenerative development; Accordingly, the analytical framework of the LENSES has been used as an analytical-measurement tool, and evaluation worksheets were utilized in order to measure and evaluate the flows that have shaped the regenerative development in a multi-layered network as Persian Garden. Evaluating Shazdeh Garden with the LENSES executive framework leads to a deeper understanding of the environmental, economic, and socio-cultural situation. As most of the focal points in the regenerative flows of the Persian Garden  are constructive, it can be stated that the initial hypothesis of this study has been confirmed. The findings of this study are appropriate basis for possible future investigations in order to focus on sustainable aspects of the Persian Garden  as a repeatable regenerative model for urban spaces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian Garden
  • Shazdeh Garden of Kerman
  • Regenerative development
  • LENSES executive framework
  • sustainable development
  • Regenerative flows
متدین، حشمت‌الله و متدین، رضا. (1394). معماری کوشک، کوشک‌های نُه قسمتی در باغ ایرانی. منظر، 7(33)، 32-39.
مثنوی، محمدرضا؛ محسنی مقدم، مریم و  منصوری، سیدامیر. (1397). نقش زیباشناسی باغ ایرانی در پایداری اجتماعی پارک‌های معاصر تهران. منظر، 10(45)، 6-15.
مسعودی، عباس. (1388). بازشناسی باغ ایرانی- باغ شازده. تهران: نشر فضا.
مصطفی‌زاده، مصطفی و انصاری، مجتبی. (1394). پاری د آزا: پژوهشی‌ در‌‌ سنت باغ‌سازی‌ و منظره‌پردازی ایرانی. تهران: گستره.
منصوری، سیدامیر. (1384). درآمدی بر زیبایی‌شناسی باغ ایرانی. باغ نظر، 2(3)، 58-63.
منصوری، مریم‌السادات. (1398). آب منشأ زیبایی در باغ ایرانی. منظر، 11(48)، 32-43.
مهدیزاده سراج، فاطمه و نیکو گفتار، عاطفه. (1390). بررسی تطبیقی راهکارهای دستیابی به آسایش، آرامش و تفکر در باغ‌های سنتی ایران و ژاپن. باغ نظر، 8(17)، 31-42.
نخعی، نسرین؛ انصاری، مجتبی و زندیه، مهدی. (1395). الگوی باززنده‌سازی منظر باغ‌های تاریخی ایران در مناطق گرم و خشک بر مبنای اصول خشک منظرسازی. علوم و تکنولوژی محیط زیست، 18(3 و 4)، 289-301.
نیلی، رعنا؛ نیلی ریحانه و سلطانزاده، حسین. (1391). چگونگی بازتاب شاخصه‌های مناظر شفابخش در الگوی منظر باغ ایرانی. باغ نظر، 9(23)، 65-74.
ویلبر، دونالد نیوتن. (1348). باغ‌های ایرانی و کوشک‌های آن (ترجمۀ مهین‌دخت صبا). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
هاشمین، سید ابوالفضل؛ کاظمی، احمد و بمانیان، محمدرضا. (1398). بررسی تأثیر باغ شفابخش بر سلامت روان بیماران با تأکید بر کاهش اضطراب. علوم و تکنولوژی محیط زیست، 21(12)، 263-276.
Brundtland, G.H. (1987). Our Common Future:Report of the 1987 World Commission on Environment and Development. Oxford: Oxford University Press.
Du Plessis, C. (2012). Towards a regenerative paradigm for the built environment. Building Research & Information, 40(1), 7-22.
Gibbons, L. V., Cloutier, S. A., Coseo, P. J., & Barakat, A. (2018). Regenerative development as an integrative paradigm and methodology for landscape sustainability. Sustainability, 10(6), 1910.
Goudarzi, V. (2017). An analysis of Iranian Gardening since the beginning of the achaemenid dynasty to the end of the Pahlavi era. Urban and Rural Management, 16(48), 377-394.
Kashkooli, A.M.S., Mahya, P., Habibi, A. & Sharif, H.R. (2018). Developing of evolution analysis algorithms in regenerative design and decision-making; demonstrated through a case study in Shiraz, Iran. Proceedings of the Creative Construction Conference, Ljubljana, Slovenia.
Lenses Overview Guide. (2018). Retrieved October 10, 2020, from http://clearabundance.org/wp-content/ uploads/2016/04/Final_LENSES-Overview-Guide_NonFacing.pdf.
Mang, P. & Reed, B. (2012). Designing from place: A regenerative framework and methodology. Building Research & Information40(1), 23-38.
Middleton, W., Habibi, A., Shankar, S. & Ludwig, F. (2020). Characterizing Regenerative Aspects of Living Root Bridges. Sustainability, 12(8), 3267.
Pawlyn, M. (2019). Biomimicry in Architecture. Routledge.
Plaut, J., Dunbar, B., Gotthelf, H. & Hes, D. (2016). Regenerative development through LENSES with a case study of Seacombe West. Environment Design Guide, 1-19.
Plaut, J. M., Dunbar, B., Wackerman, A. & Hodgin, S. (2012). Regenerative design: the LENSES Framework for buildings and communities. Building Research & Information40(1), 112-122.
Poher, A. (2012). Regenerative Thinking – Development and Design for the Built Environment. Aston University research project.
Norouzian Pour, H., Motahari Rad, M. & Motaghi Pishe, S. (2012). Persian Gardens are sustainable gardens: Scrutinize the sustainability features in Persian gardens. In Archi-Cultural Translations through the Silk Road 2nd International Conference, Nishinomiya, Japan: Mukogawa Women’s University.
Reed, B. (2007). Shifting from ‘sustainability’ to regeneration. Building Research & Information35(6), 674-680.
Zari, M. P. (2018). Regenerative Urban Design and Ecosystem Biomimicry. Routledge.