مشارکت: مبنای طراحی فضاهای شهری چندعملکردی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

دانش آموختۀ دکتری معماری منظر، دانشگاه استراسبورگ، فرانسه.

چکیده

 ایدۀ طراحی فضای چندعملکردی به صورت‌های مختلف و با معانی متفاوت، همواره در حوزۀ ادبیات رشته‌های مربوط به معماری و شهر حضور داشته و تعریف این مفهوم به صورت جامع همچنان در حال تکمیل است. اما این نوع فضاهای شهری در کشورهای در حال توسعه از دیرباز به صورت خودجوش وجود داشته‌اند. در کشورهای توسعه‌یافته برای خارج‌شدن از چارچوبی که یک فضا برای آن طراحی شده است، سخت‌گیری‌های بیشتری اعمال می‌شود. اما با وجود تفاوت‌هایی که در تملک فضاهای عمومی وجود دارد، فضاهای چندعملکردی در سراسر جهان پدید آمده‌اند و روزبه‌روز در حال افزایش هستند. این فضاها، با توجه به بستری که در آن شکل گرفته‌اند، ویژگی‌های مربوط به مورفولوژی فضا و ابعاد و اندازه‌ها و نیز عملکرد اصلیشان با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند. اما در عین این تفاوت‌ها دارای الگوهای مشترکی هستند که درنظرگرفتن آنها به برنامه‌ریزی و طراحی برای این‌گونه فضاها در آینده کمک می‌کند. این نوشتار، 80 نمونه از فضاهایی را که در حال حاضر به صورت چندعملکردی فعال هستند یا پتانسیل لازم برای تبدیل‌شدن به این‌گونه فضاها را دارند، بررسی می‌کند. در این پژوهش، برای انتخاب نمونه‌ها و استخراج الگوها از روش استدلال مبتنی بر نمونه (CBR) در کنار زبان الگوی کریستوفر الکساندر استفاده شده است. نتیجه الگوهایی است که می‌تواند به طراحان کمک کند در مواجهه با پروژه‌های شهری جهت افزایش کیفیت زندگی شهروندان مؤثرتر عمل کنند. در نهایت مشاهده می‌شود که الگوهای به‌دست‌آمده کمتر شکل کالبدی داشته و بیشتر به شکل برنامه‌ریزی و مدیریت فضا هستند. الگویی که بیشترین تکرار را در میان الگوهای استخراج شده دارد، «مشارکت» است که باید به عنوان یک فرهنگ در تمامی اشکال خود، از ابتدا در فرایند برنامه‌ریزی، طراحی و بهره‌برداری لحاظ شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Participation: The Basis of Designing Multifunctional Urban Spaces

نویسنده [English]

  • Atieh Ghafouri
Ph.D in Landscape Architecture, LIVE (UMR 7362), University of Strasbourg, France.
چکیده [English]

The idea of designing a multifunctional urban space in different forms and with various meanings has always been existed in the field of architecture and the urban design, but the comprehensive definition of this concept is still missing. Although these types of urban spaces have always been elaborated spontaneously in developing countries, in developed countries, there are more restrictions for using urban spaces. Despite the differences in the ownership of public spaces, multifunctional spaces have emerged around the world and are increasing day by day. These spaces differ according to the context in which they are formed, the characteristics related to the morphology of the space and its dimensions and sizes, as well as their primary function. Beside these differences, they maintain common patterns that will help urban actors plan and design for such spaces in the future.
This article analyses 80 examples of spaces that are currently multifunctional or demonstrate the potential to become one. In this research, the case-based reasoning (CBR) method has been employed along with the pattern language of Christopher Alexander to select the criteria and extract patterns. The result represents principles that can help designers to be more effective in enhancing the quality of life of citizens. Finally, it is observed that the obtained patterns have less physical form and mostly involve space planning and management. The pattern that has the most repetition among the extracted patterns is “participation”, which should be considered as a culture in all its forms from the beginni.ng in the process of planning, design and management.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Multifunctional Space
  • urban space
  • urban management
  • Shared-use
  • pattern
  • غفوری، عطیه و وبر، کریستین. (1399). فضاهای شهری چندعملکردی: راهکاری برای افزایش کیفیت زندگی شهری در شهرهای متراکم، منظر. 12(51)، 36-47.
  • Alexander, C., Ishikawa, S. & Silverstein, M. (1977). A pattern language: Towns, buildings, construction. New York: Oxford University Press.
  • Brandt, J. & Vejre, H. (2004). Multifunctional landscapes - Motives, concepts and perspectives, Multifunctional landscapes - Theoty, values and history. London: WitPress.
  • Carmona, M., Heath, T., Oc, T. & Tiesdell, S. (2012). Public places - Urban spaces: The dimensions of urban design. Burlington: Architectural Press.
  • Carr, S., Francis, M., Rivlin, L. G. & Stone, A. M. (1992). Public space. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Craw, S. (2017). Case-based reasoning. In C. Sammut, G. I. Webb (Eds.), Encyclopedia of Machine Learning and Data Mining. Boston: Springer.
  • Erell, E., Pearlmutter, D. & Williamson, T. (2012). Urban microclimate: Designing the spaces between buildings. London: Earthscan.
  • Francis, M. (2003). Urban open space: Designing for user needs. Washington, D.C.: Island Press: Landscape Architecture Foundation.
  • Gehl, J. (1987). Life between buildings: Using public space. Washington: Island Press.
  • Gehl, J. (2010). Cities for people. Washington: Island Press.
  • Ghafouri, A. (2016). Sustainable urban form; multifunctionality and adaption: Redefining urban spaces as multifunchtional shared areas. Unpublished doctoral thesis, University of Strasbourg, Strasbourg, France.
  • Kayden, J. S. (2000). Privately owned public space: The New York City experience. New York: John Wiley.
  • Lovell, S. T. (2010). Multifunctional urban agriculture for sustainable land use planning in the United States. Sustainability, 2(8), 2499-2522.
  • Marcus, C. C. & Francis, C. (1997). People places: Design guidlines for urban open space. New York: John Wiley & Sons.
  • Ng, E. (2009). Designing high-density cities for social and environmental sustainability. London: Earthscan LLC.
  • Otte, A., Simmering, D. & Wolters, V. (2007). Biodiversity at the landscape level: recent concepts and perspectives for multifunctional land use. Landscape Ecology, 22(5), 639-642.
  • Pérez-Soba, M., Petit, S., Jones, L., Bertrand, N., Briquel, V., Omodei-Zorini, L. ... de Groot, R. (2008). Land Use Functions – a multifunctionality approach. In K. Helming, M. Pérez-Soba & P. abbush (Eds.), Sustainability Impact Assessment of Land Use Changes. Berlin: Springer Berlin Heidelberg.
  • Potschin, M. B., Klug, H. & Haines-Young, R. H. (2010). From vision to action: Framing the leitbild concept in the context of Landscape Planning. Futures, 42(7), 565-667.
  • Rodenburg, C. A., Vreeker, R. & Nijkamp, P. (2003). Multifunctional land use: an economic perspective. In C. A. Rodenburg, R. Vreeker & P. Nijkamp (Eds.), The economics of multifunctional land use: Experiences and policy lessons. Maastricht: Shaker Publishing.
  • Thompson, C. W. & Travlou, P. (2007). Open space: People space. London: Taylor & Francis.
  • Vreeker, R., De Groot, H. L. F. & Verhoef, E. T. (2004). Urban multifunctional land use: Theoretical and empirical insights on economies of scale, scope and diversity. Built Environment, 30(4), 289–307.
  • Zeidler, E. H. (1985). Multi-use architecture in the urban context. New York: Van Nostrand Reinhold.