منظر همچون طبیعت نمادین، تأملی بر نقش نمادین عناصر طبیعی در شکل‌گیری منظر روستای «کامو»

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

پژوهشگر دکتری، گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

چکیده

منظر روشی تاریخی برای تجربه و شناخت جهان است و همچون متن و تصویری فرهنگی، قابلیت انتقال جهان‌بینی افراد را دارد. مناظر روستایی به‌ عنوان مناظری هم‌زمان طبیعی و فرهنگی شناخته‌ می‌شوند که اجتماعی‌شدن طبیعت را به‌‌واسطۀ تصرف گروهی فرهنگی و قومی به نمایش می‌گذارند. منظر روستای کامو حاصل ساماندهی محیط و عناصر طبیعی براساس باورها، معانی و ارزش‌های مشترک ساکنان است. در این روستا عناصر و اجزای طبیعی، ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی هستند که در قالب انگاره‌های فرهنگی و با سازوکاری مشخص، انتقال مفاهیم و معانی و ارائۀ منظر روستایی را به‌ عنوان یک موجودیت واحد و کل نمادین میسر می‌سازند. هدف از نوشتار حاضر بررسی نقش نمادین محیط و عناصر طبیعی در شکل‌گیری منظر روستای کامو و شیوه‌هایی است که این مسأله از معانی، باورها و تعاریف اصلی ساکنان اثر پذیرفته و بر شناخت ساکنان از محیط و نحوۀ ساماندهی و مدیریت آن اثر می‌گذارد. روش تحقیق در پژوهش حاضر از نوع کیفی و قوم‌نگارانه بوده و با رویکرد تحلیلی و تفسیر معانی منظر قومی و ادراک منظر، به تببین مدل مفهومی ادراک نمادین منظر و روشن‌ساختن نقش عناصر طبیعی در شکل‌گیری منظر روستای کامو می‌پردازد. جمع‌آوری اطلاعات در مرحلۀ تبیین مبانی نظری از نوع کتابخانه‌ای و در مرحلۀ مطالعۀ موردی به شیوۀ میدانی است.
ماهیت نمادین منظر روستایی در تحول محیط به منظر، عناصر طبیعی به نمادهای فرهنگی و تعامل‌گران به گروه فرهنگی دیده می‌شود. در منظر روستای کامو عناصر طبیعی فراتر از نقش کارکردی خود به شکلی نمادین، به ساختاری از ارزش‌ها و باورها اشاره دارند که فهم مخاطبان از محیط روستا را فراتر از دریافت اطلاعات از محیط کالبدی، به ادراک نمادین منظر ارتقا می‌بخشند. این مسأله در پاسخگویی محیط به نیازهای مادی و معنایی ساکنان شکل می‌گیرد. پاسخگویی به نیازهای مادی نظیر تأمین معیشت و سرپناه، با تکیه‌بر نقش روایتگر منظر پتانسیل‌های محیط طبیعی را به نمایش گذاشته و پاسخگویی به نیازهای معنایی نظیر نیازهای اجتماعی و زیبایی‌شناسانه، با تکیه‌بر وجه شاعرانۀ منظر باورهای طبیعت‌گرایانۀ ساکنان را بازگو می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Landscape as Symbolic Nature; Contemplation of the Representative Role of Natural Elements in the Formation of the Landscape of Kamu Village

نویسندگان [English]

  • Hamide Abarghouei Fard
  • Parichehr Saboonchi
Ph.D candidate in landscape architecture, Faculty of Architecture, University of Tehran, Iran.
چکیده [English]

Landscape is a historical approach for experiencing and recognizing the world, and like cultural text and picture, it is capable of conveying the worldview of the people. Rural landscapes are known as both natural and cultural landscapes that represent the socialization of nature through the possession of a cultural and ethnic assembly. The landscape of Kamu village stems from the organization of the environment and natural components based on the shared beliefs, semantics, and values of the inhabitants. In this village, natural elements account for the communication and information tools that, in the form of cultural tenets, conduct concepts and definitions and exhibit the rural landscape as a single and figurative whole being with a transparent mechanism.
This paper intends to examine the symbolic role of the environment and natural elements in the formation of the landscape of Kamu village and the ways in which this subject has been affected by the main semantics, dogmas, and definitions of residents, and stirs their' knowledge of the environment and how to regulate and manage it.
The methodology in the present research is qualitative and ethnographic. With the scientific approach and analysis of the semantics of ethnic landscape and landscape understanding, a conceptual model of symbolic landscape perception is expressed, and the role of natural elements in shaping the landscape of Kamu village is illuminated. Data collection at the stage of explaining theoretical grounds is of the library type, and at the stage of the case study, it is of the field type.
The representative nature of the rural landscape is seen in the environment to the landscape, the natural components to the cultural figures, and the interactors to the cultural group developments.  Beyond their functional role in a representative way, natural details refer to a blend of values and beliefs that promote the audience's comprehension of the rural environment, beyond collecting information from the physical environment, to the symbolic understanding of the landscape in the landscape of Kamu village. This subject is developed in the environment's answer to the material and semantic needs of the inhabitants: Satisfying the material needs, such as livelihood and shelter, relying on the narrative role of the landscape, has exhibited the potential of the natural setting. Further, responding to semantic needs, including social and aesthetic needs, relying on the poetic regard of the landscape, conveys the naturalistic beliefs of the residents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural Landscape
  • Symbolic Landscape
  • Symbol
  • Perception
  • Natural Elements
  • متولی، حرمت سادات. (1397). کامو و چوگان بهشتی در دل کویر کاشان/ شهری نزدیک ستاره‌ها در قلب بافت مرکزی ایران . تاریخ مراجعه: 11/01/1399. قابل ‌دسترس در: https://www.yjc.ir/fa/news/6785555/.
  • آورزمانی، فریدون. (1397). آیین مهر در اسطوره و تاریخ و سیرتحول آن در شرق و غرب. هنر و تمدن شرق، 6(22)، 41-48.
  • الیاده، میرچا. (1372). رساله در تاریخ ادیان (ترجمۀ جلال میرستاری). تهران: انتشارات سروش.
  • الیاده، میرچا. (1392). نمادپردازی، امر قدسی و هنر (ترجمۀ مانی صالحی علامه). تهران: نیلوفر.
  • براتی، ناصر؛ داودپور، زهره و منتظری، مرجان. (1392). روش تحقیق در مطالعات محیطی. تهران: ساکو.
  • بهرامی، فرشاد و صابونچی، پریچهر. (1398). رود به‌مثابۀ قدرت؛ نقش رودخانۀ کامو در شکل‌گیری روستای کامو. هنر و تمدن شرق، 7(24)، 51-58.
  • ثبت سه رویداد فرهنگی کاشان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور. (1397). تاریخ مراجعه: 17/01/1399، قابل دسترس در: https://www.imna.ir/news/365005/
  • جشن انگور. (بی.تا). تاریخ مراجعه: 17/01/1399، قابل دسترس در: http://www.vajehyab.com/wiki/%D8%AC%D8%B4%D9%86+%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1
  • نوربرگ شولتز، کریستیان. (1387). مفهوم سکونت: به‌سوی معماری تمثیلی (ترجمۀ محمود امیریاراحمدی). تهران: انتشارات آگه.
  • متین، پیمان. (1392). مردم گیاه (گیاهان آیینی در فرهنگ و فولکلور مردم ایران). تهران: فرهامه.
  • منصوری، سید امیر. (1395). مهر، منظر خورشید. منظر، 8(34)، 3-3.
  • نجف‌زاده، مرتضی. (1396). شهر کامو و چوگان کاشان. تاریخ مراجعه: 11/01/1399. قابل‌دسترس در: https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/03/20
  • ورمازرن، مارتین. (1375). آیین میترا (ترجمۀ بزرگ نادرزاده). تهران: نشر چشمه.
 
  • Adema, P. (2006). Festive Foodscapes: Iconizing Food and the Shaping of Identity and Place. Unpublished Doctoral Thesis. Department of American Studies, University of Texas, Austin.
  • Antrop, M. (2005). Why Landscapes of the Past are Important for the Future. Landscape and Urban Planning, 70(1-2), 21-34.
  • Aristolteles. (1976). Poetik (4th Pre-christian Century). In M. Fuhrmann (Ed.), Aristolteles-Poetik. München, Germany.
  • Backhaus, G. & Murungi, J. (2008). Symbolic Landscapes. London: Springer.
  • Barrera-Bassols, N. & Toledo, V.M. (2005). Ethnoecology of the Yucatec Maya: Symbolism, Knowledge and Management of Natural Resources. Journal of Latin American Geography, 4(1), 9-41.
  •  Bennett. W. (1976). The Ecological Transition: Cultural Anthropology and Human Adaptation. New York: Pergamon Press.
  • Berger, P. L. & Luckmann, T. (1967). The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge. New York: Anchor Books.
  • Berkes, F. (2001). Religious Traditions and Biodiversity. Encyclopaedia of Biodiversity, 5, 109–120.
  • Blumer, H. (1990). Industrialization as an Agent of Social Change: A Critical Analysis. In W. Walence (Ed.), Sociological Theory, New York: Aldine de Gruyter.
  • Burch, W. R. (1971). Daydreams and Nightmares: A Sociological Essay on the American Environment. New York: Harper & Row Publishers.
  • Busch, L. (1989). Irony, Tragedy, and Temporality in Agricultural Systems, or, Values and Systems Are Related. Agriculture and Human Values. 6(4), 4-11.
  • Callicott, J. B. & Nelson, M. P. (Eds.). (1998). The Great New Wilderness Debate. Athens: University of Georgia Press.
  • Coeterier, J.F. (2002). Lay People’s Evaluation of Historic Sites. Landscape and Urban Planning, 59(2), 125–127.
  • Cosgrove, D. E. & Daniels, S. (1988). The Iconography of landscape: Essays on the symbolic representation, design, and use of past environments. England: Cambridge University Press.
  • Cosgrove, D. E. (1984). Social formation and symbolic landscape. London; Sydney: Croom Helm.
  • Drexler, D. (2005). Landscape Perceptions—The Symbolic Meaning of Landscape and Its Role in Mental Wellbeing. Retrieved August 5, 2019, from www.openspace.eca.ac.uk/conferenceproceedings/summary/Drexler. Htm
  • Fine, G. A. (1991). On the Macrofoundations of Microsociology: Constraint and the Exterior Reality of Structure. Sociological Quarterly, 32(2), 161-77.
  • Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. New York: Basic Books.
  • Glenna, L.L. (1996). Rationality, Habitus, and Agricultural Landscapes: Ethnographic Case Studies in Landscape Sociology. Agricultural and Human Values, 13(4), 21–38.
  • Goodin, R. E. (1992). Green Political Theory. Cambridge: Polity Press.
  • Graber, L.H. (1976). Wilderness as Sacred Space. Washington DC: Association of American Geographers.
  • Greenbie, B.B. (1982). The landscape of Social Symbols. Landscape Research, 7(3), 2-6.
  • Greider, T. & Garkovich, L. (1994). Landscapes: The Social Construction of Nature and the Environment. Rural Sociology, 59(1), 1 - 24.
  • Gunderson, L. H. & Holling, C. S. (Eds.). (2002). Panarchy: Understanding Transformations in Human and Natural Systems. Washington, DC: Island Press.
  • Harmon, D. (2002). In Light of Our Differences How Diversity in Nature and Culture Makes Us Human. Washington, DC: Smithson. Inst. Press.
  • Holtorf, C.J. (1998). Monumental Past: The Life-histories of Megalithic Monuments in Mecklenburg-Vorpommern (Germany). World Archaeology, 30(1), 23-38.
  • Jorgensen, j. G. (1984). Native Americans and Rural Anglos: Conflicts and Cultural Responses to Energy Developments. Human Organization, 43(2), 178-185.
  • Kaplan, S. & Kaplan, R. (Eds.). (1978). Humanscape: Environments for People. Ann Arbor, MI: Ulrich’s Books.
  • Kellert, S. R. & Wilson, E. O. (Eds.). (1993). The Biophilia Hypothesis. Washington, DC: Island Press.
  • Maffi, L. & Woodley, E. (2007). Biodiversity and Culture. UNEP’s 4th Global Environment Outlook Report, Nairobi: UNEP.
  • Nohl, W. (1980). Freiraumarchitektur und Emanzipation. Frankfurt Bern: Cirencester.
  • Nohl, W. (2001). Sustainable Landscape Use and Aesthetic Perception—Preliminary Reflections on Future Landscape Aesthetics. Landscape and Urban Planning, 54(1-4), 223-237.
  • Norberg-Schulz, C. (1980). Genius Loci: Towards a Phenomenology of Architecture. New York: Rizzoli.
  • Pilgrim, S., Smith, D. J. & Pretty, J.  (2007). A cross-regional Assessment of the Factors Afecting Ecoliteracy: Implications for policy and practice. Ecological Applications, 17(6), 1742–1751.
  • Pilgrim, S. & Pretty, J. (2010). Nature and Culture: Rebuilding Lost Connections. London: Earthscan.
  • Rowntree, L., & Conkey, M. (1980). Symbolism and the Cultural Landscape. Annals of the Association of American Geographers, 70(4), 459-474. Retrieved March 29, 2020, from www.jstor.org/stable/2562922
  • Singh, R. K., Pretty, J. & Pilgrim, S. (2010). Traditional Knowledge and Biocultural Diversity: Learning from Tribal Communities for Sustainable Development in Northeast India. Journal of Environmental Planning and Management, 53(4), 511–533.
  • Sparks, T. H., Mizera, T., Wójtowicz, W. & Tryjanowski, P. (2012). Synchrony in the Phenology of a Culturally Iconic Spring Flower. International Journal of Biometeorology, 56(2), 407-409.
  • Stoffle, R. W. & Evans, M.J. (1990). Holistic Conservation and Cultural Triage: American Indian perspectives on cultural resources. Human Organization, 49(2), 91-99.
  • Tangay, F. (1995). Lire le paysage. Paysage & Amenagement, 32, 20-25.
  • Tassinari, P. & Torreggiani, D. (2006). Location Planning: a Methodological Approach for Agro-industrial Buildings in Rural Territory. Transactions of the ASABE, 49(2), 505-516.
  • Tax, S. (1990). Can World Views Mix? Human Organization, 49(3), 280-286.
  • Thrift, N. J. & Kitchin, R. (2009). International encyclopedia of human geography. Amsterdam: Elsevier.
  • Tuan, Y. (1974). Topophilia: A study of Environmental Perception, Attitudes, and Values. Englewood Cliffs, N.J: Prentice-Hall.
  • Turner, N.J & Berkes, F. (2006). Coming to understanding: Developing Conservation through Incremental Learning in the Pacific Northwest. Human Ecology, 34, 495–513.
  • Wagner, P. L. (1972). Environment and Peoples. Englewood Cliffs: Prentice-Hall.