ارزیابی ادراک منظر ثابت رنگی در فضاهای شهری، نمونه موردی: میدان امام حسین (ع) در شهر تهران

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهشکده نظر و پژوهشگر مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی

2 عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران

چکیده

رنگ یکی از مهم‌ترین عناصر به‌کاررفته در منظر شهری است که ادراک آن به عوامل متعدد عینی و ذهنی بستگی دارد. برنامه‌‌ریزی منظر رنگی شهرها به‌عنوان شاخه‌‌ای از علم روانشناسی محیط، مانند برنامه‌‌ریزی پالت رنگی در دکوراسیون داخلی، دارای قواعد مشخصی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اما پژوهش حاضر سعی در شناسایی و ارزیابی ادراک رنگی افراد در فضای شهری دارد، لذا با شناسایی روش‌‌های اخذ نظرات افراد در ادراک منظر رنگی مانند روش VEP (Visitor Employed Photography) و استخراج متغیرهای سنجش و طراحی پرسشنامۀ تصویری مربوط به آن، سعی شده چگونگی ادراک منظر رنگی ثابت توسط شهروندان در یک فضای عمومی شهری، برای نمونه میدان امام حسین تهران، تحلیل شود. جامعۀ آماری این پژوهش به سه دسته تقسیم می‌‌شود: دستۀ اول ساکنان، دستۀ دوم شاغلان و دستۀ سوم عابران محدوده که با استفاده از روش نمونه‌‌گیری خوشه‌‌ای تعیین شده‌‌اند. سپس نتایج با روش تحلیل کیفی و کمی (با ابزارهایی مانند نرم‌‌افزار Image Color Analyzer و SPSS) تحلیل شده‌‌اند و در نهایت جمع‌‌بندی و پیشنهادهای کلیدی ارائه شده‌‌اند. برخی از اهم پیشنهادهای مذکور مشتمل بر موارد ذیل هستند: سکانس‌‌بندی فضاهای شهری و برداشت ترکیب رنگ در هر سکانس به کمک افزارهای تجزیه و تحلیل رنگ، تعیین رنگ‌‌های غالب در هر سکانس و نیازهای افزودن یا کاستن رنگ از نظر الگوی هارمونی رنگ‌‌ها، تعیین نقش و عملکرد غالب هر فضای شهری و پالت رنگی پیشنهادی متناسب با عملکرد هر فضا، مطالعات اقلیم غالب شهر و استخراج اصول لازم برای تعدیل اقلیم به کمک منظر رنگی، تعیین مخاطبان غالب هر فضا و مطالعۀ مشخصه‌‌های ادراکی آنان از رنگ‌‌ها.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Fixed Color Scape Perception in Urban Spaces, Case Study: Imam Hossein Square in Tehran

نویسندگان [English]

  • elham zabetian 1
  • Reza Kheiroddin 2
1 PhD student of Nazar research center and resercher at building, housing research center
2 Department of Urban and Regional Planning, Academic Member of Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran ,Iran
چکیده [English]

Color is an important element used in urban landscaping can highly affect the enhancement of the urban identity. Colorful landscape planning of a city, as a branch of the environmental psychology, follows, like colorful palette planning in the interior decoration of a building. Therefor certain specific rules and principles that have been neglected and not attended to appropriately. This research aims at identifying and evaluating citizens’ perception and their color preferences in the urban environment through their own participation and, therefore, effort has been made to analyze such preferences in a public urban environment (a section of Imam Hossein Square as an example) through the VEP (Visitor Employed Photography) method that obtains people’s opinions about their perceptions of the colorful landscapes. For this purpose, the evaluation variables were extracted and the related pictorial questionnaires were designed. The sample of this research, determined through the cluster sampling method, included three groups of residents, workers, and pedestrians. The qualitative and quantitative analyses were carried out using the SPSS and Image Color Analyzer and the results were incorporated in the colorful landscape planning of the research site to reflect the citizens’ color preferences. Based on the conclusions derived, some suggestions are: 1) sequencing the urban spaces and perception of color combinations in each sequence using color analyzing software programs, 2) determining dominant colors in each sequence and the needs to add or reduce colors considering their harmony pattern, 3) determining the dominant role and performance of each urban space and the color palette fitting its function , 4) studying the city’s prevailing climate and extracting the principles required for better perception using a colored landscape, 5) determining the dominating audience of each space and studying their perception of the colors’ indicators, 6) obtaining the citizens’ opinions and preferences to plan the colored landscape in each sequence, and 7) presenting the proposed improvement plan of the colored landscape based on the reflections of the citizens’ preferences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • participation
  • VEP method
  • citizens’ color preference
  • city’s color scape
  • آقامحمدیان شعرباف، حمیدرضا (1375). بررسی اثر دو روش رواندرمانی گروهی با رویکرد تحلیل روانی و شناختی بر افزایش سطح پنج مقولۀ سازگاری. رسالۀ دکتری رشته روانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ علوم انسانی.
  • ایتن، هانس. (۱۳۷۰). کتاب رنگ (ترجمۀ محمد‌‌حسین حلیمی). تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • بختیاری‌‌فرد، حمیدرضا. (1388). رنگ و ارتباطات. تهران: فخرا کیا.
  • بیگی، نگار. (1389). بررسی تأثیر ادراکی رنگ در تنوع و یکنواختی فضاهای شهری، نمونۀ موردی: خیابان ملاصدرای شیراز. پایان‌‌نامه کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه علم و صنعت تهران.
  • شی‌‌ جی‌‌ وا، هی داشی. (۱۳۷۷). همنشینی رنگ‌‌ها، راهنمای خلاقیت در ترکیب رنگ‌‌ها (ترجمۀ فریال دهدشتی شاهرخ و ناصر پورپیرار) تهران: کارنگ.
  • حسینیون، سولماز. (1380). رنگ در شهر از دیدگاه طراحی شهری. شهرداری‌‌ها، (39)، 14-19.
  • لوچر،‌ ماکس. (1369). روانشناسی و رنگ‌‌ها (ترجمۀ مینو روانی‌‌پور). تهران: آفرینش.
  • محمودی، کوروش و شکیبامنش، امیر. (1384). اصول و مبانی رنگ‌‌شناسی در معماری و شهرسازی، ویژۀ دانشجویان معماری و شهرسازی براساس مباحث رنگ ایتن. تهران: هله و طحان.
  • نیکقدم، نیلوفر و رئیسی، صدیق. (1389). تأثیر روانی طیف‌های رنگی ایجادشده توسط رنگ خودروها در معابر شهری، نمونۀ موردی: مرکز شهر تهران. هنرهای زیبا، 2(41)، 67-78.
  • Barker, R. G. (1968). Ecological Psychology Concepts and Methods for Studying the Environment of Human Behavior Hardcover.  Stanford: Stanford University Press.
  • Lancaster, M. )1996(. Color Scape. Academy Group Ltd, National Book Network, INC. United States of America.
    • Rohles, F. H. (1980), Temperature or Temperament: A Psychologist Looks at Thermal Comfort. ASHRAE Transaction, (86), 541-551.
  • Zhang Ying (2006). A Landscape Preferences Study of Campus Open Space. Mississippi State University.