پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظرمنظر2008-7446187420260321Battle over the Streetجنگ بر سر خیابان3324207610.22034/manzar.2026.242076FAسید امیرمنصوریگروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران0000-0002-2865-6859Journal Articleجهانخوار امریکا-اسرائیلی، سرخورده از نیمقرن توطئههای پنهانی و نیابتی، عاقبت نقاب از چهره انداخت و با تعرض به قلمرو ایران نیت خود را با صدای بلند آشکار کرد: تضمین منافع امریکا-اسرائیلی با یکپارچگی ملی و وحدت سرزمینی ایران ممکن نمیشود؛ تجزیۀ ایران چارۀ کار است. آخرین تدبیر ائتلاف شوم امریکا-اسرائیلی برای تجزیۀ قومی و جغرافیایی ایران، سرنگونی نظام مردمی آن از طریق تسخیر «خیابان» است. برای این مقصود در سال ۱۴۰۴ در سه مرحله توطئۀ تسخیر «خیابان» از سوی ائتلاف شیطانی اجرا شد. 23 خرداد باور داشت که در ادامۀ هجوم نظامی، مردم به «خیابان» خواهند ریخت و نظام سرنگون میشود. هجوم را انجام داد، اما مردم به خیابان نیامدند. بلکه وحدت ملی و حب وطن که در دلشان افزون گشته بود ادامۀ نبرد نظامی برای شیاطین را هم بیفایده ساخت. لذا تا توطئهای دیگر تقاضای آتشبس کردند. 18 دی نقشه عوض شد، زیرا در مرحلۀ قبل نیروی خارجی موجب وحدت ملی شده بود. پس مزدوران داخلی را اجیر کردند تا در قالب گروههای چریکی به ترور کور در نقاط منتخب بپردازند؛ بدان امید که مردم ناراضی از گرانیهای ناشی از سیاستهای ارزی دولت به آنها بپیوندند، «خیابان» را تسخیر کرده و مقدمۀ سرنگونی نظام فراهم آید. با فراخوان رضا پهلوی گروههای ترور، جامعه را به آشوب کشیدند. راهبرد آنان خروج از دنیای مجازی و اعلام موجودیت در عالم واقع از طریق تسخیر «خیابان» بود. بدان امید که با جرقۀ گروههای ترور، مردم ناراضی به «خیابان» خواهند آمد و موقعیت مناسب برای مداخلۀ نظامی خارجی فراهم میشود تا از دو سو نظام را محاصره و ساقط کنند. در عمل اما، با فاصلۀ یک روز و اندی از غلبۀ ترور بر خیابان، نیروهای انتظامی وارد میدان شدند و رویارویی دو گروه، اگرچه به تلفات سنگین دو طرف و مردم بیگناه انجامید، اما مانع تصرف «خیابان» شد و مقدمۀ ورود قوای بیگانه محقق نشد. در گام سوم، تحلیل دشمن امریکا-اسرائیلی همچنان مبتنیبر تسخیر «خیابان» بود. تصورشان آن بود که در مرحلۀ قبل، سرکوب نظامی گروههای ترور مانع تکمیل نقشه بوده است. لذا اینبار اقدام نظامی محدود را نقطۀ شروع قرار دادند تا مرحلۀ ترور و آشوب در خلاء قدرت پس از آن آغاز شود. 9 اسفند جنگ رمضان با هجوم امریکا-اسرائیلی شروع شد. در ضربۀ اول، رهبر انقلاب و جمعی از فرماندهان ارشد نظامی به شهادت رسیدند. اما حلقههای بعدی زنجیرۀ نقشۀ امریکا-اسرائیلی مطابق پیشبینی آنها محقق نشد. قوای نظامی ایران بهسرعت وارد مقابلۀ نظامی بازدارنده و تدریجاً هجومی شد و ملت پشتیبان نظام نیز بهسرعت «خیابان» را به تصرف خود درآورد. حضور بیوقفۀ ملت در خیابان حماسه آفرید. نهتنها مانع نقشآفرینی گروههای ترور شد، بلکه مقدمۀ روحافزایی، حس وحدت و قوام روح سلحشوری ملت گردید. در این هنگام مسئولان کشور نیز که پی به خاصیت عملی «خیابان» برده بودند، بیوقفه بر تداوم حضور ملت در «خیابان» پای فشردند. بهسرعت سیاست حفظ «خیابان» برای حفظ نظام به سیاست اصلی جنگ رمضان بدل شد. «شما خیابان را داشته باشید، ما میدان را خواهیم داشت» (مجید موسوی فرمانده سپاه ۴۰۴/۱۲/۱۲). «حضور و مشارکت [در خیابان] واجب کفایی محسوب میشود» (آیتالله سیستانی ۴۰۴/۱۲/۱۶ا). «این سرباز کوچکتان سه درخواست از شما دارد : خیابان، خیابان، خیابان» (قالیباف ۴۰۴/۱۲/۲۰). «باید حضور مؤثر در صحنه حفظ شود، چه بهصورتی که در این روزها و شبهای جنگ از خود نشان دادید و چه بهصورت انواع نقشآفرینیهای مؤثر در عرصههای مختلف» (آیتالله مجتبی خامنهای ۴۰۴/۱۲/۲۱). «قسم میخورم حضور مردم در خیابانها ثوابش به مراتب از عبادت در سحرهای ماه رمضان بیشتر است» (ایتالله مروی ۴۰۴/۱۲/۲۶).<br>شکلگیری ادبیات دینی و اجتماعی در تأیید مقام خیابان و اهمیت آن در سرنوشت جامعه، دستاورد توطئههای امریکا-اسرائیلی در سال ۱۴۰۴ بود. بروز رویدادهای بینظیر در فضای خیابان مؤید ظرفیت بزرگ آن در ساخت و تعیین سرنوشت اجتماع است. اگر قرآن به شهادت آیۀ «انالله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم» (سورۀ رعد، آیۀ 11) سرنوشت جامعه را نتیجۀ وضع افراد آن دانسته، قهراً «موقعیت» رشد افراد امری راهبردی تلقی میشود. در اینجا نقش «خیابان» بهمثابه «مکان» تجربۀ عملی انسان در معاشرت با اجتماع یگانه میگردد. همین نقش برای خیابان کافی است تا مدیران و برنامهریزان دیگر خیابان را صرفاً ابزار تردد نشمارند. بلکه آن را «مکان» ظهور قوای نهفته در اجتماع بدانند و در هنگام برنامهریزی، طراحی، ساخت و مدیریت، متوجه باشند که موضوع کارشان مهمترین اندام شهر و مدرسۀ انسانسازی و جامعهسازی است. <br>خیابان همانطور که ساحل نجات جامعه در نقابل با هجوم امریکا-اسرائیلی بود، در مرحلۀ ساخت کشور نیز فرصتی بیبدیل است. باشد که شناخته شود.http://www.manzar-sj.com/article_242076_af2a88f4c0c5e7f486f82154a902597c.pdfپژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظرمنظر2008-7446187420260321Democratic Actions in Everyday Life: Rethinking the Urbanscape Using a Bakhtinian Approachکنش های دموکراتیک در زندگی روزمره: بازاندیشی در منظرشهری با رویکرد باختین61923196510.22034/manzar.2025.536653.2366FAدلیاراسدیگروه معماری، دانشکدۀ معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران0009-0009-8018-6119سعیدحقیرگروه معماری، دانشکدۀ معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران0000-0001-8391-0234سعیدخاقانیگروه معماری، دانشکدۀ معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران0000-0001-7386-8861Journal Article20250723Modern cities are typically characterized by three features: place, interactions, and people. However, a distinct issue of crucial significance is the organization of power, that is, the degree to which a space is authoritarian or open. This research, therefore, seeks to explicate how the experience of a democratic space is realized in the perception of urban spaces. In this context, the theories of Mikhail Bakhtin can provide a critical framework for rethinking the relationship among space, social action, and the urbanscape, understood as the citizens’ perception of urban space. Carnivals, by temporarily disrupting established orders, facilitate dialogue among pluralistic ideas; this dialogue unfolds within a specific time-space setting, and the linkage of these two forms the structure of the chronotope. The central question of this study is: What is the urban equivalent of Bakhtinian freedom, and how can his theories on carnival space, dialogue, and the chronotope serve as a basis for explaining the democratic urbanscape? The objective of this research is to redefine the urbanscape as a polyphonic space where carnivalistic moments allow for a rupture from the established order and enable the emergence of creative and democratic actions. This study employed a qualitative approach using a critical discourse analysis (CDA). Initially, conceptual analysis was utilized to critically re-read the key concepts in the thought of Mikhail Bakhtin. These concepts were subsequently redefined in relation to urban space and everyday life. Following this, discursive interpretation was applied to examine the linkage between Bakhtin’s theory and the urbanscape. The findings of this research indicate that the carnival is not an exceptional event, but rather a dynamic capacity that is inherent and ongoing in the fabric of everyday urban life. Micro-carnivals, by generating temporary ruptures in the established order, provide citizens with the opportunity for spatial recreation, self-expression, democratic action, and polyphonic dialogue. Within this framework, the urbanscape is understood as a narrative field that is unfinished and open to events, offering the capacity to host creative and emancipatory experiences at the heart of the city.فضای شهرهای مدرن با سه ویژگی مکان، کنشهای متقابل و افراد شناخته میشود. اما موضوعی که اهمیت جداگانهای دارد سازمان قدرت است. یعنی تا چه حد یک فضا اقتدارگرا یا گشوده است. این پژوهش نیز به تبیین چگونگی تجربۀ فضای دموکراتیک در ادراک فضاهای شهری میپردازد. در این زمینه، نظریههای باختین میتوانند چارچوبی انتقادی برای بازاندیشی در نسبت میان فضا، کنش اجتماعی و منظر شهری -بهمثابۀ ادراک شهروندان از فضای شهری- فراهم آورند. کارناوالها با برهمزدن موقتی نظمهای تثبیتشده، زمینۀ گفتوگوی میان اندیشههای متکثر را فراهم میکنند؛ گفتوگویی که در بستر زمانی-مکانی معینی رخ میدهد و از پیوند آن دو، ساختار کرونوتوپ شکل میگیرد. پرسش اصلی این است که ما به ازاء شهری آزادی باختینی چیست و چگونه میتوان نظریههای او در مورد فضای کارناوالی، دیالوگ و کرونوتوپ را مبنایی برای تبیین منظر شهری دموکراتیک قرار داد؟ هدف این پژوهش، بازتعریف منظر شهری بهمثابۀ فضایی چندصدایی است که در آن، لحظات کارناوالی امکان گسست از نظم تثبیتشده و بروز کنشهای خلاقانه و دموکراتیک را فراهم میکنند. این مقاله با راهبرد کیفی و با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی انجام شده است. در ابتدا از روش تحلیل مفهومی برای بازخوانی مفاهیم کلیدی در اندیشۀ میخائیل باختین استفاده شد و این مفاهیم در نسبت با فضای شهری و زندگی روزمره بازتعریف شدهاند. سپس با روش تفسیر گفتمانی، پیوند میان نظریۀ باختین و منظر شهری بررسی شده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که کارناوال نه رخدادی استثنایی، بلکه ظرفیتی پویا و جاری در بافت زندگی روزمرۀ شهری است. میکروکارناوالها، با ایجاد گسستهای موقتی در نظم تثبیتشده، امکان بازآفرینی فضا، بروز خود، کنش دموکراتیک و گفتوگوی چندصدایی را برای شهروندان فراهم میسازند. منظر شهری در این چارچوب میدانی روایی، ناتمام و گشوده به رخداد است که ظرفیت میزبانی تجربههای خلاقانه و آزادیبخش را در دل شهر فراهم میکند.http://www.manzar-sj.com/article_231965_e3fed6c5966727de4c50ee3345af54b4.pdfپژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظرمنظر2008-7446187420260321Livable House: The Synthesis of Housing and Landscape in Contemporary Villa Typesخانۀ زیستپذیر؛ همنهشت مسکن و منظر در گونههای ویلایی معاصر203123426510.22034/manzar.2025.529440.2358FAحسناورمقانیگروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران0000-0001-5927-1436Journal Article20250611The house has always been more than a closed and functional structure; it is the most fundamental setting of human life, a space that is not merely limited to the function of shelter, but also a bearer of identity, memory, comfort, and social bonds. Among these, the landscape, including open and semi-open spaces as well as natural or artificial views, plays a decisive role in shaping the lived experience of the house. However, contemporary architectural trends have led to a rupture between the house and the landscape, resulting in diminished attachment, weakened social interactions, and reduced livability in residential spaces. Thus, the necessity of this research lies in exploring the relationship between house and landscape and clarifying the mechanisms of their integration in contemporary villa typologies, since rethinking this bond can provide a pathway to enhancing quality of life in today’s contexts. This study attempts to analyze the attributes of a livable house from a landscape-oriented perspective by prioritizing the role of landscape in improving residential livability. It also comparatively evaluates the methods of integrating housing and landscape in contemporary villas. The research method is logical and deductive reasoning, using simulations of selected contemporary villas in Depthmap and Agraph software to examine how different mass/void compositions influence livability components. The comparative study covers six distinct spatial organization types of mass/void combinations. The findings indicate that among the examined indicators, accessibility and visibility play the most significant role in enhancing housing livability. Direct and orderly pathways increase presence and spatial dynamism, while open and fluid layouts of landscape-related areas provide the greatest degree of visual openness. Conversely, the indicators of depth and enclosure mainly contribute to preserving territories and private domains. Therefore, housing livability is achieved when these indicators are combined in a balanced manner, simultaneously enabling spatial interaction and the experience of natural views alongside the preservation of spatial privacy.خانه همواره فراتر از یک کالبد بسته و عملکردی، بنیادیترین بستر زیست انسان بوده است؛ فضایی که صرفاً به کارکرد سرپناه محدود نمیشود، بلکه حامل هویت، خاطره، آسایش و پیوندهای اجتماعی است. در این میان، منظر اعم از فضاهای باز، نیمهباز و چشماندازهای طبیعی یا مصنوع، نقشی تعیینکننده در کیفیت تجربۀ زیسته از خانه دارد. بااینحال، روند معماری معاصر به گسست میان خانه و منظر انجامیده که پیامد آن کاهش دلبستگی، ضعف در تعاملات اجتماعی و کاستی در زیستپذیری فضاهای مسکونی است. بنابراین، ضرورت این پژوهش در واکاوی نسبت خانه و منظر و تبیین سازوکارهای همنهشتی این دو در گونههای ویلایی معاصر نهفته است؛ چراکه بازاندیشی در این پیوند میتواند راهی برای ارتقای کیفیت زندگی در بسترهای امروزین فراهم آورد. این مقاله با اولویتدادن به ماهیت منظر در ارتقای زیستپذیری مسکن، خصلتهای خانۀ زیستپذیر را از دیدگاه منظرین تحلیل میکند و در این راه به ارزیابی تطبیقی شیوههای همنهشت مسکن و منظر در گونههای ویلایی معاصر میپردازد. روش پژوهش استدلال منطقی و قیاسی است که با شبیهسازی نمونههای منتخب ویلاهای معاصر در نرمافزار دپتمپ و ایگراف، اثرگذاری شیوههای ترکیب توده/ فضا را بر مؤلفههای زیستپذیری خوانش میکند. بررسی تطبیقی، شش گونۀ متمایز سازمان فضایی از ترکیب توده/ فضا را در بر میگیرد. نتایج پژوهش نشان داد که در میان شاخصهای مورد بررسی، دسترسپذیری و رؤیتپذیری بیشترین نقش را در ارتقای زیستپذیری خانه ایفا میکنند؛ بهگونهای که مسیرهای مستقیم و منظم، امکان حضور و پویایی فضایی را افزایش داده و چیدمان باز و سیال عرصههای منظرین، بیشترین گشودگی دیداری را فراهم کرده است. در مقابل، شاخصهای عمق و محصوریت بیشتر به حفظ قلمروها و حریمهای خصوصی کمک میکنند. بنابراین، زیستپذیری خانه زمانی محقق میشود که این شاخصها در یک ترکیب متوازن، همزمان امکان تعامل فضایی و تجربۀ چشماندازهای طبیعی را در کنار حفظ حریمهای مکانی فراهم آورند.http://www.manzar-sj.com/article_234265_0943771f880865a53f83356ebe086bfc.pdfپژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظرمنظر2008-7446187420260321A Systematic Review of Biophilic Design Patterns and Strategies in Residential Settingsمروری نظاممند بر الگوها و راهبردهای طراحی بیوفیلیک در محیط مسکونی324923569810.22034/manzar.2025.548759.2374FAمهسامیرحیدریانگروه معماری دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران0009-0009-4519-7955اسماعیلضرغامیگروه معماری دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران0000-0002-2398-3041Journal Article20250924In a world that is increasingly confronted with environmental crises and public health challenges, biophilic design, as a bridge between humans and nature, has gained a strategic position in the process of enhancing the quality of life. Despite the widespread adoption of this approach in architecture, there has yet to be a systematic review dedicated specifically to biophilic design in residential settings. The present study is an attempt to identify and categorize biophilic design patterns and strategies within residential settings, focusing on interior, exterior, and intermediate spaces, and to assess their impact on users. The research employs a qualitative and applied methodology, with data collected through library and documentary studies. This systematic review was conducted by searching reputable academic databases and selecting 83 articles published from 2000 to 2025 that specifically focus on biophilic design and its patterns in residential settings. The findings indicate that 36% of the studies utilized the framework proposed by Browning, which includes three main categories: ‘Nature in the Space,’ ‘Natural Analogues,’ and ‘Nature of the Space,’ along with 14 sub-patterns. To analyze the distribution frequency of the patterns, a Chi-square test was employed (χ² = 165.24, df = 2, p < 0.001), revealing a significant difference in the distribution. The results show that the ‘Nature in the Space’ category accounted for the largest share, with an average frequency of 60.3%, and patterns such as ‘Visual Connection with Nature,’ ‘Connection with Natural Systems,’ and ‘Dynamic and Diffuse Light’ were the most commonly applied within this category. Furthermore, the majority of proposed strategies were related to interior spaces, with a particular emphasis on the pattern of ‘Visual Connection with Nature.’ The present study identifies the enhancement of resident well-being as the central goal of biophilic design in residential settings.در جهانی که بحرانهای زیستمحیطی و چالشهای سلامت عمومی روزبهروز بیشتر میشوند، طراحی بیوفیلیک بهعنوان پلی میان انسان و طبیعت، جایگاهی راهبردی در ارتقای کیفیت زندگی پیدا کرده است. باوجود گسترش این رویکرد در معماری، تاکنون مرور نظاممندی که بهطور اختصاصی به طراحی بیوفیلیک در حوزۀ مسکن بپردازد، انجام نشده است. این پژوهش با هدف شناسایی و طبقهبندی الگوها و راهبردهای طراحی بیوفیلیک در محیطهای مسکونی با تمرکز بر فضاهای داخلی، خارجی و بینابینی و ارزیابی تأثیر آنها بر کاربران انجام شده است. روش پژوهش کیفی و با رویکرد کاربردی بوده است و دادهها ازطریق مطالعات کتابخانهای و اسنادی گردآوری شدهاند. این مرور نظاممند با جستجو در پایگاههای علمی معتبر و انتخاب ۸۳ منبع منتشرشده در بازۀ زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ که بهطور خاص به طراحی بیوفیلیک مسکونی و الگوهای آن پرداختهاند، انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که 36 درصد از مطالعات از چارچوب براونینگ بهره بردهاند که شامل سه دسته اصلی «طبیعت در فضا»، «مشابه طبیعی» و «ماهیت فضا» و ۱۴ الگوی زیرمجموعه است. برای تحلیل توزیع فراوانی الگوها، آزمون کایاسکوئر استفاده شد (χ²=165.24, df=2, p<0.001)، که تفاوت معنادار در توزیع را نشان داد. نتایج حاکی از آن است که دستۀ «طبیعت در فضا» با میانگین فراوانی3/60 درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است و الگوهایی همچون «ارتباط بصری با طبیعت»، «ارتباط با سیستمهای طبیعی» و «نور پویا و پراکنده» در این دسته بیشترین کاربرد را داشتهاند. همچنین، بیشترین راهکارهای ارائهشده به فضاهای داخلی و بهویژه الگوی «ارتباط بصری با طبیعت» مربوط بوده است و این مطالعه ارتقای رفاه ساکنان بهعنوان هدفمحوری طراحی مسکن بیوفیلیک را شناسایی کرد.http://www.manzar-sj.com/article_235698_fbb1323b172cf3459265f3c282f063f7.pdfپژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظرمنظر2008-7446187420260321Resilient Governance: A Fundamental Role in Addressing the Challenges of Future Societies in the Metropolis of Shirazحکمرانی تابآور: نقشی بنیادین در مواجهه با چالشهای جوامع آیندۀ کلانشهر شیراز505723397110.22034/manzar.2025.533036.2361FAمهساحجازیگروه شهرسازی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران0009-0003-9581-6474علیشکورگروه جغرافیا، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران0000-0002-3056-1453یعقوبپیوسته گرگروه معماری و شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران0000-0002-0284-4157Journal Article20250714Despite the expansion of urban management programs, urban fragilities in the metropolis of Shiraz, resulting from weak citizen participation, transparency, justice, and accountability, are still observed. The issue of this research is to clarify the extent to which “good governance” strengthens urban resilience, and through what pathways. The main research question is as follows: What is the effect (in terms of magnitude and significance) of the components of good urban governance, participation, transparency, justice, and accountability, on the urban resilience of Shiraz? Which component has the greatest effect? What is the current level of urban resilience? And what changes will future scenarios bring to this indicator? This research is of an applied-explanatory nature; data were collected using a standard questionnaire and semi-structured interviews, and analyzed through descriptive statistics, Confirmatory Factor Analysis (CFA), and Structural Equation Modeling (SEM). The findings show that the average urban resilience is 3.82 with a standard deviation of 0.60, and all four governance components have a positive and significant effect on resilience. The path coefficients for participation, transparency, accountability, and justice are estimated as 0.35, 0.28, 0.25, and 0.22, respectively, indicating the prominent role of participation alongside transparency and accountability. Based on future-oriented scenario writing, simultaneous improvement of governance components can elevate resilience to an optimal level, while their decline leads to a significant reduction in resilience. These results provide a practical framework for policymaking: strengthening mechanisms for meaningful citizen participation, informational transparency, and institutional accountability to enhance urban resilience in the face of urban crises. با وجود گسترش برنامههای مدیریت شهری، هنوز در کلانشهر شیراز شکنندگیهای شهری ناشی از ضعف مشارکت شهروندی، شفافیت، عدالت و پاسخگویی مشاهده میشود. مسئلۀ این پژوهش روشنکردن این نکته است که «حکمرانی شایسته» دقیقاً تا چه اندازه و از چه مسیرهایی تابآوری شهری را تقویت میکند. سؤال اصلی بدین شرح است: مؤلفههای حکمرانی شایستۀ شهری، مشارکت، شفافیت، عدالت و پاسخگویی، چه اثری (از حیث اندازه و معناداری) بر تابآوری شهری شیراز دارند؟ کدام مؤلفه بیشترین اثر را دارد؟ سطح کنونی تابآوری شهری چقدر است؟ و سناریوهای آینده چه تغییراتی را در این شاخص ایجاد میکنند؟ پژوهش از نوع کاربردی-تبیینی است. دادهها با پرسشنامۀ استاندارد و مصاحبه نیمهساختاریافتۀ گردآوری و با آمار توصیفی، تحلیل عاملی تأییدی (CFA) و مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شد. یافتهها نشان میدهد میانگین تابآوری شهری 82/3 با انحراف معیار 60/0 است و هر چهار مؤلفه حکمرانی اثر مثبت و معنادار بر تابآوری دارند. ضرایب مسیر بهترتیب برای مشارکت35/0، شفافیت28/0، پاسخگویی 25/0 و عدالت 22/0 برآورد شد که بیانگر نقش برجستۀ مشارکت در کنار شفافیت و پاسخگویی است. بر پایۀ سناریونویسی آیندهپژوهانه، بهبود همزمان مؤلفههای حکمرانی میتواند سطح تابآوری را به وضعیت مطلوب ارتقا دهد، درحالیکه افت آنها به کاهش معنادار تابآوری میانجامد. این نتایج چارچوبی عملی برای سیاستگذاری ارائه میکند: تقویت سازوکارهای مشارکت معنادار شهروندان، شفافیت اطلاعاتی و پاسخگویی نهادی بهمنظور افزایش تابآوری شهری در مواجهه با بحرانهای شهری.http://www.manzar-sj.com/article_233971_6192925b5e8ef20d8cfc472173c39668.pdfپژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظرمنظر2008-7446187420260321From Experience to Strategy: Developing a Systematic Framework for Green Landscape Design Based on Global Project Analysisاز تجربه تا راهبرد: توسعة چارچوبی نظاممند برای طراحی منظر سبز مبتنیبر تحلیل پروژههای جهانی587723558410.22034/manzar.2025.536898.2367FAآزادهمهاجر میلانیگروه مهندسی طراحی محیطزیست، دانشکدۀ محیطزیست، دانشگاه تهران، ایران0000-0002-0912-4347میلادگلمحمدیگروه مهندسی طراحی محیطزیست، دانشکدۀ محیطزیست، دانشگاه تهران، ایران0000-0002-4433-4382فرشتهرهدارگروه مهندسی طراحی محیطزیست، دانشکدۀ محیطزیست، دانشگاه تهران، ایران0009-0009-0591-952XJournal Article20250728Green landscape design, as an innovative approach to addressing environmental, social, and economic challenges in contemporary cities, requires an integrated and multidimensional framework for sustainability assessment. Existing studies indicate that, despite numerous international indicators and models, there is still no comprehensive and locally adaptable framework to evaluate landscape sustainability that simultaneously covers the environmental, social, and economic dimensions. This theoretical and practical gap has led to the lack of a systematic and measurable structure for assessing landscape design projects in Iran. The main objective of this study is to develop an indicator-based framework for evaluating green landscapes, emphasizing the integration of environmental, social, and economic dimensions. To achieve this goal, five international projects were selected: Shanghai Houtan Park (China), Superkilen (Denmark), Maggie Daily and Beltline Westside (United States), and Kashiwa No-ha Smart Green Park (Japan), and one local case, Tehran’s Water and Fire Park, were comparatively analyzed to identify similarities, differences, and potential for local adaptation. Research method: The research employs a qualitative content analysis method with an inductive–deductive approach. In the first step, a systematic search was conducted in Scopus and Web of Science databases to extract indicators related to the three dimensions of sustainability. In the second step, selected projects were analyzed based on criteria such as geographic diversity, climate, and design innovation. Indicators were categorized through three coding stages -open, axial, and selective- to develop a conceptual framework of goal–indicator–strategy. Finally, the findings were validated against expert opinions and global frameworks (e.g., LSA, MEA, and SITES) to ensure the reliability and applicability of the proposed framework. The results indicate that, in international projects, the environmental dimension-particularly indicators such as habitat connectivity, water resource management, and habitat quality-plays a more prominent role. In contrast, in the local case, social indicators, including community participation and social capital, are more emphasized. The findings also reveal a lack of habitat cohesion and weaknesses in water management in domestic projects. The novelty of this study lies in the integration of indicators inductively derived from literature and implemented projects, combined with a deductive coherence based on global frameworks and local adaptation within the Iranian context. The proposed framework can serve as an analytical and strategic tool for landscape architects, urban managers, and policymakers in pursuing sustainable development. It is recommended that future research employ field-based and participatory methods to further validate and optimize this framework. طراحی منظر سبز بهعنوان یکی از رویکردهای نوین در پاسخ به چالشهای محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی شهرهای معاصر، مستلزم چارچوبی یکپارچه و چندبُعدی برای ارزیابی پایداری است. مرور مطالعات موجود نشان میدهد که بهرغم تعدد شاخصها و مدلهای بینالمللی، هنوز چارچوبی جامع و بومیپذیر برای ارزیابی پایداری منظر که بتواند همزمان سه بُعد محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی را پوشش دهد، وجود ندارد. این خلأ نظری و عملی سبب شده است، ارزیابی پروژههای طراحی منظر در ایران فاقد ساختاری نظاممند و قابلسنجش باشد. هدف اصلی پژوهش، تدوین چارچوبی شاخصمحور برای ارزیابی منظر سبز با تأکید بر یکپارچگی سه بُعد محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی است. برای دستیابی به این هدف، پنج نمونه برجستۀ بینالمللی ـ شامل پارک هوتان شانگهای (چین)، سوپرکیلن (دانمارک)، مگی دیلی و بلتلاین وستساید (ایالات متحد) و پارک سبز هوشمند کاشیوا نوها (ژاپن) ـ و یک نمونۀ بومی، پارک آبوآتش تهران، بهصورت تطبیقی تحلیل شدهاند تا امکان شناسایی شباهتها، تفاوتها و ظرفیتهای بومیسازی فراهم شود. روش پژوهش بر مبنای تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد قیاسی-استقرایی است. در گام نخست، جستجوی نظاممند در پایگاههای Scopus و Web of Science برای استخراج شاخصهای مرتبط با ابعاد سهگانۀ پایداری انجام شد. در گام دوم، پروژههای منتخب براساس معیارهایی چون تنوع جغرافیایی، اقلیمی و نوآوری طراحی، تحلیل محتوایی شدند. شاخصها در سه مرحلة کدگذاری باز، محوری و انتخابی طبقهبندی شدند تا چارچوب مفهومی هدف-شاخص-راهبرد شکل گیرد. در نهایت، یافتهها با نظر خبرگان و چارچوبهای جهانی مانند (LSA، MEA و SITES) تطبیق داده شدند تا اعتبار و قابلیت کاربرد چارچوب تأیید شود. نتایج نشان میدهد در پروژههای بینالمللی، بُعد محیطزیستی و بهویژه شاخصهایی نظیر اتصال زیستگاهی، مدیریت منابع آب و کیفیت زیستگاه اهمیتی بیشتر دارد؛ در حالیکه در نمونة بومی، شاخصهای اجتماعی مانند مشارکت جامعه و سرمایۀ اجتماعی پررنگتر هستند. یافتهها همچنین بیانگر کمبود انسجام زیستگاهی و ضعف در مدیریت آب در پروژههای داخلی است. نوآوری پژوهش در ادغام استقرایی شاخصها از ادبیات و پروژههای اجراشده، همراه با انسجام قیاسی بر پایة چارچوبهای جهانی و بومیسازی در بستر ایران است. چارچوب پیشنهادی میتواند بهعنوان ابزاری تحلیلی و راهبردی برای معماران منظر، مدیران شهری و سیاستگذاران در مسیر توسعة پایدار استفاده شود. پیشنهاد میشود پژوهشهای آتی با بهکارگیری روشهای میدانی و مشارکتی، این چارچوب را اعتبارسنجی و بهینهسازی کنند.http://www.manzar-sj.com/article_235584_38477b2d016a22b1ebcca6bebf4f11a8.pdfپژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظرمنظر2008-7446187420260321From Industry to Community: The Process of Transforming an Industrial Area in France into an Ecoquartier (A Case Study of the Saint-Ouen Ecoquartier)از صنعت به جامعه؛ فرایند تحول یک منطقه صنعتی در فرانسه به یک محلۀ پایدار(واکاوی نمونه موردی محلۀ سنتاوئن)789124202410.22034/manzar.2026.534758.2365FAحمیدهابرقویی فردآزمایشگاه تحولات فضا، آزمایشگاه معماری، شهر و شهرسازی، مدرسۀ ملی عالی معماری پاریس-لاویلت، پاریس، فرانسه0000-0003-0528-9272مایکلفنکرگروه معماری، دانشگاه دولاویلت، پاریس، فرانسهJournal Article20250715Participatory approaches in urban design and management, particularly at the neighborhood scale, have attracted global attention since the mid-1970s. In France, resident participation in urban development projects has received particular emphasis through the national Ecoquartier program. Since 2009, numerous neighborhood development projects across France have been implemented under this designation. Achieving sustainable development goals has been closely linked to the provision of social housing, the development of public spaces, and the optimization of energy consumption. Four stages have been defined for the development of Ecoquartier projects: planning, delivery, lived experience, and evaluation. Despite a general consensus regarding the relative success of these projects, the nature and level of participatory design and management approaches remain unclear. In particular, the relationships among different stakeholders over time, and the ways in which they shape and reshape the production of space, require further clarification. More specifically, the role of public spaces, as one of the common instruments of participatory development in these projects, has remained to some extent unexplored. By examining the case study of Saint-Ouen, this research aims to clarify the relationship between participatory approaches throughout the process of designing and managing public spaces and the ways in which space is inhabited, allocated, used, and reproduced by the population for whom it is planned. Using a case study approach, data were collected and analyzed through interviews, field observations, and urban planning documents. In total, eight key stakeholders, along with a number of residents, were selected based on their roles and levels of involvement. The extracted themes were coded and categorized within the theoretical framework of participatory governance. Ecoquartier projects in France are initiatives that stem from the pursuit of realizing a national policy and ideal at the local scale. This creates logistical complexities that are a natural outcome of the multiplicity of stakeholders and the frameworks defining and controlling development. The realization of participation in these projects depends on transparent, continuous, and inclusive processes that incorporate residents’ voices from the earliest stages and remain adaptable to the inevitable contextual changes inherent in urban projects. Accordingly, participation in Ecoquartier projects is understood as an ongoing and multilayered process that requires continuous adaptation, genuine inclusion, and effective coordination among all stakeholders within a holistic framework. In the Saint-Ouen Ecoquartier, challenges such as socio-economic inequalities, logistical constraints, political orientations, and intrinsic project limitations have reduced the process to staged and episodic consultation rather than full participation. Consequently, partial participation has been achieved through development instruments such as social housing initiatives and neighborhood council meetings. رویکردهای مشارکتی در طراحی و مدیریت شهری، بهویژه در سطح محله، از اواسط دهۀ 1970 توجه جهانی را به خود جلب کردهاند. در فرانسه، مشارکت ساکنان در پروژههای توسعۀ شهری ازطریق برنامۀ ملی «محلۀ پایدار» به شکل ویژه مورد توجه قرار گرفته است. از سال 2009، پروژههای توسعۀ محلۀ متعددی در سراسر فرانسه تحت این عنوان اجرا شدهاند. دستیابی به اهداف توسعۀ پایدار بهویژه با بهکارگیری مسکن اجتماعی، فضاهای عمومی و بهینهسازی مصرف انرژی مرتبط بوده است. چهار مرحلۀ تعریفشده برای توسعۀ پروژههای محلۀ پایدار عبارتند از: برنامهریزی، تحویل، تجربه و ارزیابی. علیرغم اجماع عمومی دربارۀ موفقیت نسبی پروژهها، نوع و سطح رویکردهای طراحی و مدیریت مشارکتی در ابهام باقی مانده است، بهطوری که مسئلۀ روابط بین بازیگران مختلف در طول زمان و نحوۀ شکلدهی و تغییر شکل تولید فضا توسط آنها نیاز به توضیح بیشتری دارد. بهطور خاص، نقش فضاهای عمومی بهعنوان یکی از ابزارهای رایج توسعۀ مشارکتی در این پروژهها تا حدودی ناشناخته مانده است. بدین ترتیب، این پژوهش بهدنبال پاسخگویی به این پرسشها است؛ شیوههای مدیریت مشارکتی محلۀ پایدار در فرانسه چیست؟ فرایند برنامهریزی این پروژهها چگونه بر وضعیت فعلی آنها تأثیر گذاشته است؟ ویژگیهای فرایند برنامهریزی مشارکتی و مشارکت ساکنان در محلۀ پایدار سنتاوئن چیست؟ این تحقیق با بررسی نمونه موردی سنتاوئن، قصد دارد ارتباط بین رویکرد مشارکتی در طول فرایند طراحی و مدیریت فضای عمومی و نحوۀ سکونت، تخصیص، استفاده و بازتولید فضا توسط جمعیتی که برای آنها برنامهریزی شده است را روشن کند. در این پژوهش با روش مطالعه موردی، دادهها ازطریق مصاحبه، مشاهدۀ میدانی و اسناد شهری گردآوری و تحلیل شدند. در مجموع هشت ذینفع اصلی و تعدادی از ساکنان براساس نقش و میزان درگیری انتخاب و مضامین استخراجشده با رویکرد کدگذاری و در چارچوب نظری حکمرانی مشارکتی دستهبندی شدند. پروژههای محلۀ پایدار در فرانسه ابتکاراتی هستند که از میل به تحقق یک ایدهآل و سیاست ملی در مقیاس محلی سرچشمه میگیرند. این مسئلۀ پیچیدگیهای لجستیکی ایجاد میکند که نتیجۀ طبیعی تعدد ذینفعان و طرحهای تعریف و کنترل توسعه است. تحقق مشارکت در این پروژهها به فرایندهای شفاف، مستمر و فراگیری بستگی دارد که صدای ساکنان را از مراحل اولیه در برگیرد و با تحولات غیرقابلاجتناب زمینه در پروژههای شهری قابلتطبیق باشد. بر این اساس، فرایند مشارکت در پروژههای محلۀ پایدار، بهعنوان یک فرایند مداوم و چندلایه درک میشود که نیازمند سازگاری مداوم، شمول واقعی و هماهنگی مؤثر بین همۀ ذینفعان در چارچوبی کلنگر است. در محلۀ پایدار سنتاوئن، چالشهایی مانند نابرابریهای اجتماعی-اقتصادی، محدودیتهای لجستیکی، جهتگیریهای سیاسی و محدودیتهای ذاتی پروژه، طرح را بیش از آنکه مشارکتی باشد به مشورتِ مرحلهای و مقطعی فروکاست دادهاند. بدین ترتیب، مشارکت جزئی از خلال ابزارهای توسعه نظیر مسکن اجتماعی و یا جلسات شورای محله، تحقق نسبی ممکن شده است.http://www.manzar-sj.com/article_242024_bffac903715b0bef293a7e30e6a71ac5.pdf