پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر منظر 2008-7446 17 71 2025 06 22 Destructive Development توسعۀ مخرب 3 3 223518 10.22034/manzar.2025.223518 FA سید امیر منصوری دانشیارگروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0002-2865-6859 Journal Article 2025 06 26 Development is destructive when all its costs override the benefits. Development is not always positive. If it is not done in a destructive manner, its harms outweigh its benefits. Development is a transformation in the current practice of land management aiming at enhancing productivity. Changing one aspect of land may damage other aspects that are not the subject of development but play a role in land construction. If measures are not taken to prevent such destruction, development will be destructive. To prevent destructive development a holistic approach needs to be adopted for the conceptualization of land. In this conceptualization, its subjective dimension, the observer's interpretation of the subject, is original and different from immaterial reality. Reality is outside and independent of the observer and may be material or immaterial. The physical form is an example of material reality and the event is an example of immaterial reality, both of which are of different natures and not dependent on the observer. Therefore, the subjective aspect of the land is different from its immaterial aspect which is constructed in the mind of the audience from external reality, material and immaterial. Holistic development is a form of intervention in land management and planning that takes into account the understanding of the observer as its historical citizen and inhabitant. Development that considers the local community to be circumvented, redundant, and dismissible is destructive. Natanz is a historical city from pre-Islamic times sitting at the intersection of the historical route of the South-North Silk Road and the local microclimate at the foot of the Karkas Mountain. Two factors contributing to life's survival and development at this point have led to the production of a specific understanding of the region that created the territory of Natanz as a small whole of a larger land. The ontology of Natanz rests upon two components: the road and the microclimate representing a place composed of geography and history and its residents. In contrast, during the country's north-south highway development program, the Kashan-Isfahan highway was constructed. The benefits of this road, which was routed based on new technology and calculations associated with road economics, required not to enter Natanz but be extended directly to Isfahan. This was similar to the decision made by the Allies to change the route of the south-north railway in Iran by shortening the distance between the two ends rather than connecting to many cities along the way to speed up the transfer of their forces to the back of the Soviet front. While the highway detour from Natanz seems to be destructive to its local community, it is beneficial to the road builders. However, strategic calculations, including macroeconomics, show that bypassing a historical city is not a maltreatment of its residents, but the deprivation of all road users and future generations from historical bonds with their land. Perception of homeland and patriotism develops through living and interacting together and constantly between the community and the environment in historical processes. This sense and perception of the users, whether residents of Natanz or highway passers-by, leads to the formation and continuation of a sense of identity playing a much more complex role than a common language in the stability of a society. The inhabitants of a large land cannot achieve a unified understanding of their homeland and their great land without having a common understanding of the smaller lands that make up their territory, which share a common geography (form) and history (event). This is one of the essential criteria for setting development plans that depend on macro concepts. The strategic concept of development can only be achieved through a holistic approach and recognition of the user's fluid understanding of the realities of the land. The recognition of this component depends on the involvement of the local community and the historical inhabitants of the land and cannot be handed to others or be in the guardianship of the planner. The highway detour from Natanz weakened the city's foundation and encouraged residents to leave the city. This is an important example of understanding civilization and explaining how Iranians were deprived of settling in a land of a thousand climates. What it gained in return was a little less fuel consumption, which is even less than the maintenance costs of the road which is away from the city. This development was a no-win game situation. توسعۀ مخرب، آن است که هزینه‌اش بیشتر از فایده اش باشد: همۀ هزینه‌ها در مقابل همۀ فواید. توسعه یک اقدام همیشه مثبت نیست. اگر از بینش کل‌نگر و دانش زمینه‌ای بهره نبرد مخرب شده، آفاتش بیشتر از محاسنش می‌شود.توسعه، دگرگونی در رویه جاری مدیریت سرزمین است با هدف افزایش بهره‌وری. تغییر یک بُعد از سرزمین، ممکن است وجوه دیگر را که موضوع توسعه نبوده اما در ساخت سرزمین نقش دارند، دچار آسیب کند. اگر برای پیشگیری از آن تمهید نشود، توسعه مخرب خواهد شد. جلوگیری از توسعۀ مخرب، کل‌نگری درخور مفهوم سرزمین است. در مفهوم سرزمین بُعد ذهنی آن اصالت دارد. بُعد ذهنی، تفسیر ناظر از موضوع است و با واقعیت غیرمادی تفاوت دارد. واقعیت در بیرون و مستقل از ناظر وجود دارد و ممکن است دارای ماده یا غیر مادی باشد. کالبد، نمونۀ واقعیت مادی و رویداد مثال واقعیت غیرمادی است که هر دو بدون وابستگی به ناظر، با دو ماهیت متفاوت وجود مستقل دارند. بنابراین وجه ذهنی سرزمین، با وجه غیرمادی آن تفاوت داشته و به مفهومی اطلاق می‌شود که از واقعیت بیرونی، مادی و غیرمادی، در ذهن مخاطب ساخته می‌شود. توسعۀ کل‌نگر، گونه‌ای از مداخله در تغییر مدیریت و برنامۀ سرزمین است که فهم ناظر که شهروند و ساکن تاریخی آن است را، رکن بداند. توسعه‌ای که جامعۀ محلی را قابل دورزدن یا زائد و قابل اخراج بشناسد مخرب است. نطنز شهری تاریخی است که از پیش از اسلام تا کنون در تقاطع مسیر تاریخی رشتۀ جنوبی- شمالی راه ابریشم و خرداقلیم محلی در کوهپایۀ کرکس پدید آمده است. دخالت این دو عامل در پدیدآوردن امکان بقای زندگی و توسعۀ آن در این نقطه به تولید فهمی خاص از منطقه انجامید که قلمروی نطنز به‌مثابۀ یک کل کوچک از سرزمینی بزرگتر را به‌وجود آورد. هستی‌شناسی نطنز، به‌مثابۀ مکان و سرزمینی مرکب از جغرافیا، تاریخ و انسان ساکن در آن به دو رکن راه و خرداقلیم می‌رسد. در مقابل، طی برنامۀ توسعۀ بزرگراهی شمال-جنوب کشور، بزرگراه کاشان-اصفهان احداث شد. منافع این راه که با فناوری جدید و محاسبات بخشی مربوط به اقتصاد راه مسیریابی شد، ایجاب می‌کرد که به نطنز وارد نشود و مستقیماً به‌سوی اصفهان کشیده شود. شبیه تصمیمی که متفقین در تغییر مسیر راه‌آهن جنوب-شمال ایران برای کوتاه‌شدن فاصلۀ دو سر انتهایی و بهره‌برداری فوری در انتقال نیروهای خود به پشت جبهۀ شوروی اتخاذ کردند و به بسیاری از شهرهای سر راه متصل نشد. انحراف مسیر بزرگراه از نطنز، به ظاهر برای جامعۀ محلی نطنز مخرب و برای سازندگان راه مفید بوده است. اما محاسبات راهبردی از جمله اقتصاد کلان نشان می‌دهد دورزدن یک شهر تاریخی، نه جفا به ساکنان آن، که محروم کردن همۀ استفاده‌کنندگان از راه و آیندگان از تداوم پیوند تاریخی با سرزمین خود است. چیزی که به آن وطن و وطن‌دوستی گفته می‌شود، از خلال زندگی و تعامل مشترک و دائمی میان جامعه و محیط در فرایندهای تاریخی به‌دست می‌آید. این حس و ادراک مخاطب، اعم از ساکنان نطنز یا عابران بزرگراه، موجب شکل‌گیری هویت و تداوم آن می‌شود و نقشی به مراتب پیچیده‌تر از زبان مشترک در قوام یک جامعه دارد. ساکنان یک سرزمین بزرگ بی آن‌که فهم مشترک از سرزمین‌های کوچکتر تشکیل‌دهندۀ قلمروی خود، که دارای جغرافیا (کالبد) و تاریخ (رویداد) مشترک هستند، داشته باشند نمی‌توانند فهم واحدی از وطن و سرزمین بزرگ خود به‌دست آورند. این از جمله معیارهای ضروری برای تنظیم برنامه‌های توسعه است که به مفاهیم کلان وابسته است. مفهوم راهبردی توسعه فقط با رویکرد کل‌نگر و به رسمیت‌شناختن فهم سیال ناظر از واقعیت‌های سرزمین محقق می‌شود. رسمیت‌بخشی به این مؤلفه مشروط به بازیگری جامعۀ محلی و ساکنان تاریخی سرزمین است و قابل واگذاری به غیر یا قیمومیت برنامه‌ریز نیست. انقطاع بزرگراه از نطنز، از یک‌سو یک پایۀ هستی‌بخش آن شهر را سست کرد و ساکنان را به ترک شهر تشویق کرد و از سوی دیگر، یک مثال مهم برای فهم تمدن و نحوۀ استقرار ایرانیان در سرزمین هزار اقلیم را از مسافران ستاند. آنچه در مقابل به‌دست آورد، قدری مصرف کمتر سوخت بود که حتی از هزینه‌های نگهداری راه ناشی از دورافتادگی از شهر نیز کمتر است. این توسعه، بازی دو سر باخت بود.

http://www.manzar-sj.com/article_223518_d763de2fff4f1723e30362d72752ac53.pdf

پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر منظر 2008-7446 17 71 2025 06 22 The Landscape of Khawarnaq: From Reality to Symbol The Evolution of Narratives About the Landscape of the Sassanid Khawarnaq Palace in Islamic Period Sources منظرۀ خورنق؛ از واقعیت تا نماد سیر تحول روایت‌ها پیرامون منظره‌پردازی کاخ خورنقِ ساسانی در منابع دورۀ اسلامی 6 19 223534 10.22034/manzar.2025.519676.2349 FA امیرمهدی بصیری خردمند طهرانی کارشناس ارشد مطالعات معماری ایران، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران. 0009-0000-6730-7697 سعید خاقانی استادیار، گروه معماری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0001-7386-8861 سید امیر منصوری دانشیار، گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0002-2865-6859 Journal Article 2025 05 04 Khawarnaq is one of the most famous palaces built during the Sassanian era (224 to 651 AD). Its reputation in later historical sources—particularly throughout the Islamic period—was so great that its tales often became intertwined with legend, and the palace, much like the Taq Kasra (Arch of Ctesiphon), became a standard for assessing the grandeur of later architectural works. One of the main objectives of this article is to trace the evolution of Islamic-era narratives from the early centuries up to the Qajar period, focusing on the depiction of the palace’s landscape. A noteworthy point is that these narratives transformed over time. While early Islamic sources treated the palace’s displayed landscape as ephemeral, they nevertheless described its qualitative aspects. Thus, this phase of Khawarnaq narratives can be characterized as “landscape depiction rooted in reality”. Over time, however, spatial and qualitative descriptions of the palace and its vistas gradually faded. The narratives ultimately reached a point where only the palace’s name remained, reduced to a metaphor for lost grandeur and a yardstick for measuring the height and splendor of later structures. By the Safavid era, the original accounts had been entirely forgotten, effectively “consigned to the graveyard”. No trace of the palace’s actual landscape remained here, and the structure itself served as a pure symbol and metaphor. This period can thus be understood as one of “symbolic landscape representation”. Yet during the Qajar era, narratives of the palace’s landscape re-emerged with renewed visibility. These shifting representations demonstrate that Iranian architectural historiography should not be viewed as static or immutable. Rather, these narratives evolve according to each epoch’s distinctive characteristics, rendering any reliance on grand narratives formed around Iran’s historical architecture. کاخ خورنق یکی از مشهورترین کاخ‌هایی است که در دورۀ ساسانی ساخته شده و شهرت این کاخ در منابع دوره‌های پس از آن، به‌خصوص در منابع تمام دوران اسلامی به حدی بوده که این حکایت‌ها گاه با افسانه آمیخته و این کاخ همانند طاق کسری به متر و معیاری برای سنجش آثاری که در زمان‌های بعدی ساخته می‌شده، تبدیل شده است. سیر تحول روایت‌های دوران اسلامی از قرون اولیه تا دورۀ قاجار حول محور منظر کاخ، از اهداف اصلی این مقاله است. نکته‌ی قابل ‌توجه این است که این حکایت‌ها‌ در طول زمان با تغییراتی روبرو می‌شود؛ به‌گونه‌ای که اگرچه در منابع قرون اولیه، منظره‌ای که کاخ به‌نمایش می‌گذاشته، امری زودگذر تلقی شده اما کیفیت این منظره توصیف شده است. به‌همین دلیل این دوره از روایت‌های پیرامون منظره‌ی کاخ خورنق را می‌توان به‌نوعی «منظره‌پردازی از واقعیت» دانست. روایت‌هایی که با گذر زمان، توصیف از کیفیت فضایی کاخ و منظره در آن‌ها کمرنگ شده و به جایی می‌رسد که تنها نامی از کاخ به‌عنوان استعاره‌‌ی شکوه از دست‌رفته و متر و معیاری برای سنجش شکوه و عظمت هر بنا به ‌لحاظ ارتفاع باقی می‌ماند و کار به‌جایی می‌رسد که حکایت اولیه در دورۀ صفوی به‌طور کامل فراموش می‌شود و «به‌ گورستان» برده می‌شود. در اینجا دیگر ردی از منظره‌ی کاخ نبوده و از خود کاخ به‌عنوان نماد و استعاره‌ یاد می‌شود. به‌همین دلیل در این دوره می‌توان تصوّر کاخ را به‌عنوان «منظره‌پردازی نمادگرایانه» تصور کرد. اما روایت از منظره‌ی کاخ بار دیگر در دوره‌ی قاجار، خود را نمایان می‌سازد. چنین نمودار تغییراتی نشان‌دهنده‌ی این است که روایت‌های تاریخ معماری ایران را نباید امری ثابت و لایتغیر درنظر گرفت، بلکه این روایت‌ها در هر دوران با توجه به ویژگی‌های خاص آن دوره، تغییر و تحولاتی یافته و از این‌رو نمی‌توان دیگر به کلان‌روایت‌های شکل‌ گرفته حول معماری تاریخی ایران بسنده کرد.

http://www.manzar-sj.com/article_223534_0eb0d57abbd96c7a0fd33d6ecccaebbf.pdf

پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر منظر 2008-7446 17 71 2025 06 22 The Position of Urban Agriculture in Landscape Architecture جایگاه کشاورزی شهری در معماری منظر 20 33 217182 10.22034/manzar.2025.490769.2321 FA رضا باقری دانشجوی دکتری معماری منظر، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0001-6265-4534 کیانوش سوزنچی استادیار، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0001-6470-4013 مجتبی رفیعیان استاد، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0001-7371-7617 Journal Article 2024 12 01 Urban agriculture represents a multifaceted domain of inquiry and practice that intersects with landscape architecture and a broad spectrum of academic disciplines. Despite its global recognition for its critical importance, urban agriculture has not garnered significant scholarly attention within the discipline of landscape architecture in Iran. This situation necessitates a thorough examination of its current standing within this field in Iran. The primary aim of this investigation is to clarify the role of urban agriculture within the landscape architecture domain in Iran, scrutinizing it from both research-oriented and professional viewpoints. The purpose is to delineate prospective avenues for future research and practice, while also underscoring vital yet inadequately explored facets within this area. The approach adopted for this inquiry is review-analytical. It systematically identifies and categorizes the existing literature, including papers, books, theses, reports, research institutions, and international projects about urban agriculture, with a particular focus on contributions made by landscape architects and prominent researchers in the field. Data collection was conducted through exhaustive searches of academic databases and global online resources. Although research on urban agriculture within the realm of landscape architecture has exhibited considerable international advancement, as evidenced by a robust body of literature comprising papers, books, theses, and research reports authored by specialists in the field, such research remains relatively scarce in Iran. From a professional standpoint, while urban agriculture has cultivated a substantial international presence within landscape architecture across various sectors, its status in Iran is markedly underdeveloped. This underdevelopment can be partially attributed to distinctive interpretations of the landscape approach prevalent within the discipline. To mitigate this issue, it is imperative to harness the experiences of leading nations while concurrently leveraging Iran’s internal capacities. This encompasses enhancing research and academic support, including encouraging students and universities to engage in landscape architecture programs, fortifying the professional job market, and elevating awareness among organizations and executive authorities. Such coordinated initiatives can engender an environment that is favorable to the advancement of urban agriculture within the landscape architecture discipline in Iran. کشاورزی شهری یکی از حوزه‏های پژوهش و عمل مشترک در بین رشتۀ معماری منظر با تعداد دیگری از رشته‏های دانشگاهی است. بااین‌حال، در رشتۀ معماری منظر ایران به این موضوع کمتر توجه شده است. لذا، بررسی وضعیت پژوهش و عمل کشاورزی شهری در معماری منظر ایران ضروری به‌نظر می‌رسد. هدف این پژوهش تدقیق جایگاه کشاورزی شهری از دیدگاه‌های مطالعاتی و حرفه‎ای در معماری منظر برای تعیین جهات پژوهش و عمل آینده و شناسایی بخش‌های مهم ولی کمتر توجه‌شده در ایران است. روش این پژوهش از نوع مروری-تحلیلی بوده و با جست‌وجوی موضوع در پایگاه‎های داده و شبکۀ جهانی اینترنت، وضعیت مقالات، کتاب‌ها، پایان‌نامه‌ها، گزارشات، مؤسسات مطالعاتی و پروژه‎های بین‎المللی انجام‌شده توسط معماران منظر و نیز محققان برتر این حوزه را شناسایی و طبقه‎بندی کرده است. بااینکه پژوهش‌های مرتبط با کشاورزی شهری در رشتة معماری منظر در سطح بین‎المللی تا حد قابل قبولی شکل یافته و تعداد قابل توجهی مقاله، کتاب، پایان‎نامه و گزارش مطالعاتی توسط متخصصان رشتۀ معماری منظر در موضوع کشاورزی شهری تولید شده است ولی چنین مطالعاتی در ایران محدود است. در بعد حرفه‎‏ای نیز علیرغم توسعۀ جایگاه بین‎المللی کشاورزی شهری در معماری منظر و راه‌یافتن آن به بخش‌های مختلف اما جایگاه آن در ایران نسبتاً ضعیف است. بخشی از ضعف جایگاه آن تحت‌تأثیر برخی تعابیر از رویکرد منظرین در این رشته است. لذا لازم است با استفاده از تجارب کشورهای پیشرو و ظرفیت داخلی کشور در بعد مطالعاتی و آکادمیک مانند حمایت از دانشجویان و دانشگاه‌های دارای رشتۀ معماری منظر و در بعد حرفه‎‏ای و عملیاتی مانند تقویت بازار کار حرفه‎ای و ایجاد حساسیت در سازمان‌ها و مجامع ‏اجرایی، زمینۀ رشد جایگاه کشاورزی شهری در معماری منظر ایران را فراهم ساخت.

http://www.manzar-sj.com/article_217182_8d4fee801d3d0139c435c20950bd32b9.pdf

پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر منظر 2008-7446 17 71 2025 06 22 ERRATUM: Landscape Perception Based on Auditory Processing (An Investigation in the Role of Sound in Landscape Reading) ادراک منظر مبتنی ‌بر پردازش حس شنوایی (بررسی نقش آوا در خوانش منظر) 34 43 216728 10.22034/manzar.2025.481255.2315 FA فرناز رازانی دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. 0000-0002-2580-7818 علی شرقی دانشیار،گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. 0000-0002-0393-1252 Journal Article 2024 10 01 ERRATUM: Perception of Landscape Based on Auditory Processing (Examining the Role of Phonetics in Landscape Reading) Authors: Farnaz Razani, Ali Sharghi Article Information: This article was previously published in MANZAR, Year: 2025, Volume 17, Issue 71, Pages 34-43. DOI: https://doi.org/10.22034/manzar.2025.481255.2315 Erratum Text: In the above article, the affiliation of the author Ali Sharghi was incorrectly listed as: “Assistant Professor, Architecture Department, School of Architecture & Urban Planning, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran” The correct affiliation should read: “Associate Professor, Architecture Department, School of Architecture & Urban Planning, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran” Erratum Publication Date: 2025/09/26 Abstract Humans communicate with their environment through their senses, which leads to sensory perception. Researchers have focused more on the process of visual perception of the landscape and have paid less attention to concepts such as sound landscape and sound perception. Sound and sound landscape as sensory stimuli affect people’s behavior, space selection, and landscape perception. Today, the increasing diversity of sound sources in cities, which often creates an unpleasant sound landscape, causes confusing auditory perception in people, which shows the importance of addressing the sound landscape and the role of the sense of hearing in the landscape. This research attempts to present an organized view of the role and results of the sense of hearing in interacting with elements of the sound landscape by identifying and paying attention to the process of landscape perception. This research is qualitative, applied in purpose, and qualitative content analysis in the research method. Data was collected using a library method by reviewing texts, critiquing the written works, and analyzing their qualitative content. It examined the role of the sense of hearing in the perception of landscapes through the interaction of the senses of sight and hearing, using a deductive and inferential approach.The results obtained indicate that the characteristics of sound and human hearing along with the elements and factors of the acoustic landscape play an effective role in the formation of the acoustic perception of the landscape. In addition to these factors, visual elements also affect the perception of the landscape in interaction with the acoustic elements and can change the individual’s perception and cognition of the landscape. Also, natural sound sources play an effective role in the pleasantness of the space and, along with natural visual factors, increase the user’s presence in the landscape and role creation and dynamism. انسان از طریق حواس خود با محیط ارتباط برقرار می‌کند که منجر به ادراک حسی می‌شود. توجه پژوهشگران بیشتر بر فرایند ادراک بصری منظر معطوف بوده و به مفاهیمی چون منظر صوتی و ادراک صوتی کمتر پرداخته شده است. صوت و منظر صوتی به‌عنوان محرکه‌های حسی بر رفتار افراد، انتخاب فضا و ادراک منظر تأثیر می‌گذارند. امروزه، افزایش تنوع منابع صوتی در شهرها که اغلب منظر صوتی ناخوشایندی را ایجاد می‌کنند، باعث ادراک شنوایی مغشوشی در افراد می‌شوند که این موضوع اهمیت پرداختن به منظر صوتی و نقش حس شنوایی در منظر را نشان می‌دهد. این پژوهش سعی در ارائۀ دیدگاۀ سازمان‌یافته از نقش و نتایج حس شنوایی در تعامل با عناصر منظر صوتی از طریق شناسایی و توجه به فرایند ادراک منظر، دارد. این پژوهش از لحاظ ماهیت از نوع کیفی، از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش پژوهش، از نوع تحلیل محتوای کیفی است. گردآوری اطلاعات با استفاده از روش کتابخانه‌ای از طریق بررسی متون و نقد نوشته‌های دیگران و تحلیل محتوای کیفی آنها بوده و به شیوۀ استنتاجی و استنباطی، به بررسی نقش حس شنوایی در ادراک مناظر با تعامل حواس بینایی و شنوایی می‌پردازد. نتایج به‌دست‌آمده بیانگر آن است که ویژگی‌های صدا و حس شنوایی انسان به همراه عناصر و عوامل منظر صوتی نقش مؤثری در شکل‌گیری ادراک صوتی منظر دارند. در کنار این عوامل، عناصر بصری نیز در تعامل با عناصر صوتی بر ادراک منظر تأثیر گذارند و می‌توانند ادراک و شناخت فرد از منظر را تغییر دهند. همچنین، منابع صوتی طبیعی نقش مؤثری بر خوشایندی فضا داشته و در کنار عوامل بصری طبیعی، باعث افزایش حضور کاربر در منظر و نقش‌آفرینی و پویایی می‌شود

http://www.manzar-sj.com/article_216728_3ba4f4008d75554df37417c63bc197f3.pdf

پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر منظر 2008-7446 17 71 2025 06 22 Systemic Intersections of Ecological Resilience, Urban Heat Islands, and Public Health بررسی سیستمی پیوند میان تاب‌آوری اکولوژیک، جزایر حرارتی شهری و سلامت عمومی 44 55 220620 10.22034/manzar.2025.488792.2318 FA محدثه حیدری دانشجوی کارشناسی ارشد،گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، ایران. امین حبیبى دانشیار، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، ایران. 0000-0002-3872-1220 Journal Article 2024 11 19 With the growth of urbanization and the increasing vulnerability caused by climate change, urban resilience has emerged as a key approach in planning for sustainability. One of the major challenges in this field is the lack of interdisciplinary research that comprehensively analyzes the systemic interactions between ecological resilience, urban heat island mitigation, and human health. The primary objective of this study is to identify the shared criteria between ecological resilience, urban heat island mitigation, and human health through an interdisciplinary approach. Additionally, this research seeks to answer how ecological resilience can enhance biological, psychological, and social health by reducing urban heat islands and whether a multi-layered, systemic model can explain the non-mechanical (network-based) relationship among these factors. The PRISMA systematic methodology was employed to identify common criteria among the three mentioned domains. By analyzing previous studies and reviewing existing data, a conceptual framework was developed to better understand the systemic interactions among these components. This research proposes a multi-layered resilience framework, conceptualizing ecological resilience, urban heat island mitigation, and public health as interdependent components within an adaptive urban system. The findings indicate that integrating these three concepts into a systemic approach can enhance cities’ adaptive capacity and reduce environmental stressors. Furthermore, this study highlights the necessity of considering urban resilience as a multi-scalar and interdisciplinary challenge, extending beyond conventional ecological or health-focused interventions. Future research is recommended to develop operational models for assessing and predicting the impacts of these interactions. با توجه به رشد شهرنشینی و افزایش آسیب‌پذیری ناشی از تغییرات اقلیمی، تاب‌آوری شهری به‌عنوان رویکردی کلیدی در برنامه‌ریزی برای دستیابی به پایداری مطرح شده است. یکی از چالش‌های اساسی در این حوزه، کمبود پژوهش‌های میان‌رشته‌ای است که تعاملات سیستمی میان تاب‌آوری اکولوژیکی، کاهش جزایر حرارتی شهری و سلامت انسانی را به‌طور جامع بررسی کنند. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی معیارهای مشترک بین تاب‌آوری اکولوژیکی، کاهش جزایر حرارتی شهری و سلامت ازطریق رویکردی میان‌رشته‌ای است. همچنین، این مطالعه به‌دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه تاب‌آوری اکولوژیکی می‌تواند ازطریق کاهش جزایر حرارتی شهری، سلامت‌ زیستی، روانی و اجتماعی را بهبود بخشد و آیا یک مدل چندلایه و سیستمی می‌تواند ارتباط غیرمکانیکی (شبکه‌ای) بین این عوامل را تبیین کند. این پژوهش از روش‌شناسی نظام‌مند پریسما برای شناسایی معیارهای مشترک بین سه حوزۀ مذکور استفاده کرده است. با تحلیل مطالعات پیشین و بررسی داده‌های موجود، چهارچوبی مفهومی برای درک بهتر تعاملات سیستمی میان این مؤلفه‌ها ارائه شده است. این پژوهش چهارچوب تاب‌آوری چندلایه‌ای را پیشنهاد می‌کند که در آن تاب‌آوری اکولوژیکی، کاهش جزایر حرارتی شهری و سلامت عمومی به‌عنوان مؤلفه‌های وابسته در یک سیستم شهری تطبیقی مفهوم‌سازی می‌شوند. نتایج نشان می‌دهد ادغام این سه مفهوم در یک رویکرد سیستمی می‌تواند ظرفیت تطبیقی شهرها را ارتقا داده و استرس‌های محیطی را کاهش دهد. همچنین، این مطالعه بر ضرورت درنظرگرفتن تاب‌آوری شهری به‌عنوان یک چالش چندمقیاسی و میان‌رشته‌ای تأکید دارد و پیشنهاد می‌کند پژوهش‌های آینده بر توسعۀ مدل‌های عملیاتی برای ارزیابی و پیش‌بینی تأثیرات این تعاملات تمرکز کنند.

http://www.manzar-sj.com/article_220620_d41e96b974009cfbc19e2c95c19d27bb.pdf

پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر منظر 2008-7446 17 71 2025 06 22 Developing the Evaluation Indicators of Urban Agriculture in Residential Environments Using the Delphi Method تبیین شاخص‌های ارزیابی کشاورزی شهری در محیط‌های مسکونی با بهره‌گیری از روش دلفی 56 69 220622 10.22034/manzar.2025.488867.2319 FA رعنا سلیمانپور اصل نواسر دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. 0000-0002-8566-7116 محمدعلی خان‌محمدی دانشیار گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. 0000-0001-9317-4197 سیدباقر حسینی دانشیار گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. 0000-0002-7030-2501 Journal Article 2024 11 21 Urban agriculture has historically served the residents of cities by producing and supplying food. Today, due to instabilities in social, economic, and environmental dimensions in the field of urban construction—particularly in residential areas caused by the dominance of modern lifestyle patterns, population growth in cities, and the increase of indiscriminate constructions with high density—there is a growing interest in urban agriculture as a suitable response to achieve sustainability. This trend has gained significant popularity among various communities. The purpose of this research is to identify the influential indicators of urban agriculture in residential environments. In this research, first, influential indicators of urban agriculture on residential environments were extracted using documentary and content analysis methods. Subsequently, to validate these indicators, the Delphi method was employed in three rounds with the participation of 20 experts and academic specialists in architecture and landscape architecture. Ultimately, 80 indicators were identified, and their importance in residential environments was determined based on the Likert ranking scale and statistical analyses. According to the research findings, the influential indicators of urban agriculture were classified into four dimensions: economic, social, environmental, and spatial-physical desirability. The results indicated that, from the specialists' perspective, the beneficial effects and influential indicators included "increased per capita urban green space," "increased carbon dioxide absorption," "reduced temperature," " increased freshness and pleasant aromas," "increased resident participation in greening their living environment," and "increased biodiversity through planting various plants and raising different animals" in environmental dimensions; "increased leisure time," "stress reduction," and "development of social relationships and interactions" in social dimensions; "investment in underutilized resources such as rooftops, terraces, balconies, etc.," "increased savings," and "increased property values" in economic dimensions; and finally, "increased the vitality of residential spaces," "improved quality and spatial capabilities for growth," and "Beautification of landscapes" in physical-spatial desirability dimensions were prioritized respectively. کشاورزی شهری در طول تاریخ با تولید و عرضۀ محصولات در خدمت ساکنین شهرها بوده و امروزه با توجه به ناپایداری‌های شکل‌گرفته در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی در حوزۀ ساخت‌وساز شهری و علی‌الخصوص در محیط‌های مسکونی ناشی از غلبۀ الگوی زندگی مدرن، رشد جمعیت در شهرها و افزایش ساخت‌و‌سازهای بی‌رویه با تراکم بالا، توجه به این امر به‌عنوان پاسخی مناسب در جهت دستیابی به پایداری، محبوبیت زیادی در بین جوامع مختلف پیدا کرده است. هدف از این پژوهش شناسایی شاخص‌های تأثیرگذار کشاورزی شهری در محیط‌های مسکونی است. روش پژوهش: در این پژوهش ابتدا به روش اسنادی و تحلیل محتوا شاخص‌های تأثیرگذار استخراج و سپس به‌منظور اعتبارسنجی شاخص‌ها از روش دلفی در سه مرحله با مشارکت 20 نفر از متخصصین و خبرگان دانشگاهی در حوزۀ معماری، معماری منظر استفاده و در نهایت 80 شاخص تعیین و براساس مقیاس رتبه‌بندی لیکرت و تحلیل‌های آماری درجه اهمیت این شاخص‌ها در محیط‌های مسکونی مشخص شد. براساس یافته‌های پژوهش شاخص‌های تأثیرگذار کشاورزی شهری در چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و مطلوبیت کالبدی-فضایی طبقه‌بندی شدند. نتایج نشان دادند که از نظر متخصصین از اثرات مفید و شاخص‌های تأثیرگذار «افزایش سرانۀ فضای سبز شهری»، «افزایش جذب دی‌اکسیدکربن»،«کاهش دما»، «افزایش طراوت و رایحه‌های خوش»، «افزایش مشارکت ساکنین در برنامۀ سبزکردن محیط زندگی» و «افزایش تنوع زیستی با کاشت انواع گیاهان و پروش انواع جانوران» در ابعاد زیست‌محیطی، «افزایش اوقات فراغت»، «کاهش استرس» و «توسعۀ روابط و تعاملات اجتماعی» در ابعاد اجتماعی، «سرمایه‌گذاری بر منابع کم استفاده همچون پشت‌بام‌ها، تراس‌ها، بالکن‌ها و ...» «افزایش پس‌انداز» و «افزایش ارزش املاک» در ابعاد اقتصادی و در نهایت «افزایش سرزندگی فضاهای مسکونی»، «ارتقای کیفیت و قابلیت‌های فضایی برای رشد» و «زیباسازی مناظر» در ابعاد مطلوبیت کالبدی-فضایی به‌ترتیب بالاترین اولویت را به خود اختصاص دادند.

http://www.manzar-sj.com/article_220622_6b22a4255001a559c2af18e4e0b1bf3d.pdf

پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر منظر 2008-7446 17 71 2025 06 22 A Dryland Landscape or a Rainfed Landscape? Which Concept is Xeriscape Closer to? منظردیم یا منظر خشک؟ زری‌اسکیپ به کدام مفهوم نزدیک‌تر است؟ 70 81 218788 10.22034/manzar.2025.501367.2333 FA لیلا جهانگیری کارشناس‌ارشد معماری منظر، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. 0000-0001-7476-4693 محمدرضا مهربانی گلزار استادیار، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. 0000-0001-9706-2723 Journal Article 2025 01 31 A careful selection of jargon is of great importance in the scientific arena as ambiguity or semantic discrepancy can cause misunderstanding and failure in promoting accurate concepts. An example of this is ‘Xeriscape’, an approach to landscape design in hot and dry climates based on seven principles. The purpose of this approach is to optimize landscape irrigation by maintaining the greenery and dynamism of the landscape. However, due to inaccurate translations and misconceptions, this approach has been misrepresented as a ‘Dry Landscape’, which evokes an image in contrast to its original nature. ‘Deym Kari’ which is translated as ‘Rainfed Farming’, is culturally entangled in the vernacular agriculture of Iran and reflects an adaptation to the hot and dry climate employing diverse water resources in coexistence with nature for centuries. This study attempts to conceptualize ‘Xeriscape’ accurately, by comparing it with its equivalents ‘Dry Landscape’ and ‘Rainfed Farming’. In doing so, this research hopes to introduce a more appropriate equivalent for ‘Xeriscape’ in Persian landscape design literature, portray a comprehensive picture of this approach, and change the misconception of ‘Dry Landscape’ to ‘ Rainfed landscape’ or sustainable green landscape. For this purpose, this study employed comparative and content analysis methods to scrutinize the concepts of ‘Xeroscape’, ‘Dry Landscape’, and ‘Rainfed Farming’ in the source (English) and target (Persian) languages. Available studies demonstrate that the principles of ‘Xeriscape’ are significantly aligned with the concept of ‘Rainfed Farming’ in Iranian gardens. This study hopes to serve as a fundamental milestone towards promoting new approaches to landscape design compatible with Iran’s climatic and cultural conditions and significantly contribute to enhancing the quality of open spaces and the urban environment. In addition, it is hoped that the results of the study to contribute to developing guidelines and standards for sustainable landscape design in hot and dry climates. در عرصۀ زبان علم، انتخاب دقیق اصطلاحات تخصصی از اهمیت بسزایی برخوردار است، چرا که ابهام یا عدم تطابق معنایی می‌تواند منجر به کژفهمی و عدم ترویج صحیح مفاهیم شود. «زری‌اسکیپ» به‌عنوان یک رویکرد طراحی منظر در اقلیم گرم و خشک، متکی بر اصولی هفت‌گانه است که هدف آن دستیابی به آبیاری بهینه در عین حفظ سرسبزی و پویایی منظر است. با این وجود، ترجمه‌های نادرست و تلقی‌های اشتباه، این رویکرد را به‌عنوان «منظر خشک» معرفی کرده‌اند که تصویری مغایر با ماهیت اصلی آن ارائه می‌دهد. در مقابل، مفهوم «دیم‌کاری» که ریشه در فرهنگ کشاورزی بومی ایران دارد، با تکیه‌بر سازگاری با اقلیم گرم و خشک و بهره‌گیری از منابع آبی متنوع، قرن‌ها است که در همزیستی با طبیعت استفاده شده است. در این پژوهش، با استفاده از مقایسۀ تطبیقی و روش تحلیل محتوا، به بررسی و واکاوی مفاهیم زری‌اسکیپ، منظر خشک و دیم‌کاری در زبان‌های مبدأ(انگلیسی) و مقصد(فارسی) پرداخته شده است. هدف از این پژوهش، ارائه درکی صحیح از زری‌اسکیپ، با مقایسه تطبیقی این مفهوم با معادل مصطلح «منظر خشک» و همچنین مفهوم «دیم‌کاری» است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که اصول زری‌اسکیپ، هم‌راستایی قابل توجهی با مفهوم دیمکاری در باغ ایرانی دارد. هدف غایی این پژوهش، یافتن معادل مناسب‌تری برای واژه «xeriscape» در ادبیات طراحی منظر فارسی است تا از این طریق، تصویری دقیق‌تر و جامع‌تر از این رویکرد ارائه شود و تلقی رایج «منظر خشک» به «منظر دیم» یا منظر سبز پایدار تغییر یابد. این مهم، گامی اساسی در جهت ترویج رویکردهای نوین طراحی منظر منطبق با شرایط اقلیمی و فرهنگی ایران خواهد بود و به ارتقای کیفیت فضاهای باز و محیط زیست شهری کمک شایانی خواهد کرد. در نهایت، این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای تدوین دستورالعمل‌ها و استانداردهای طراحی منظر پایدار در اقلیم‌های گرم و خشک استفاده شود.

http://www.manzar-sj.com/article_218788_ba4b614c846f987caa04f389ea3d0418.pdf