خوانش متن به‌مثابۀ پرسه‌زنی در میان منظرهای شهری (مطالعۀ موردی: کتاب‌های خیابان یک‌طرفه و پروژۀ پاساژها)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه سینما، دانشکدۀ سینما تئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.

چکیده

 از والتر بنیامین، فیلسوف و نظریه‌پرداز آلمانی مرتبط با مکتب با فرانکفورت، به‌عنوان یکی از متفکران کلیدی در مطالعات مدرنیتۀ شهری یاد می‌شود. این نکته که شهر مدرن، مضمون مرکزی بخش عمده‌ای از آثار بنیامین است در پژوهش‌های متعددی بررسی شده است. با این حال، تأثیر کیفیت‌های بصری و فضایی شهر مدرن در شکل‌دهی به شیوۀ اندیشیدن و در نتیجه روش نگارش بنیامین، همچنین تجربۀ ادراکی مخاطب در مواجهه با این متون کمتر بررسی شده است. پژوهش حاضر که از نوع کیفی و بنیادی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی صورت گرفته، ریشۀ تصویرمندی و فضامندی در نوشته‌های بنیامین را، در علاقۀ وی به تصاویر و مطالعاتش پیرامون هنرهای بصری و فرهنگ بصری شهر مدرن بررسی می‌کند. در این پژوهش با تمرکز بر دو اثر شهری برجستۀ بنیامین، خیابان یکطرفه و پروژۀ پاساژها، مشخصه‌های این شیوۀ نگارش بررسی و این بحث مطرح می‌شود که همان‌گونه که بنیامین پرسه‌زن را سوژۀ سرنمون مدرنیته در نظر می‌گیرد که در میان منظرهای شهری به گشت و گذار می‌پردازد، به موازات آن، شیوۀ نگارش شهری او نیز مخاطبی را فرا می‌خواند که به پرسه‌زنی در میان منظرهای متنی بپردازد. پژوهش می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که برای مخاطب پرسه‌زن متحرک در میان منظرهای شهرگونۀ متون بنیامین، چه کیفیت‌های ادراکی پدید می‌آید که این تجربه را با تجربه‌های خوانش در مواجهه با فرم‌های سنتی متن، متمایز می‌سازد؟ پژوهش این نتیجه را مطرح می‌سازد که در تضاد با حالت سنتی خوانش که مبتنی بر ادراک سوژۀ منزوی، ساکن و متمرکز است، مواجهۀ پرسه‌زنانه با متن، خوانشی پراکنده‌اندیش و در حالتی از عدم تمرکز است. سوژۀ این‌گونه از خوانش، سوژه‌ای گروهی، جسمانی و متحرک است. از این رو، در فرایند خوانش، با تجربۀ جسمانیت‌مندی جمعی همچون تجربۀ توده‌ای شهر مدرن مواجه هستیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reading the Text as Flanerie across Urban Landscapes (The Case of One Way Street and The Arcades Project)

نویسنده [English]

  • Alireza Sayyad
Faculty of Cinema and Theater, University of Art, Tehran, Iran
چکیده [English]

Walter Benjamin, a philosopher, and theorist associated with Frankfurt School, is known as one of the leading figures in studies about urban modernity. The point that “modern city” is the central theme of many of Benjamin’s works, has been investigated in several studies. However, what has been mostly neglected is the influence of visual/spatial qualities of the modern city on shaping Benjamin’s method for thinking, thereby writing, and forming the perceptive experience of readers while facing such texts. The present research, which is qualitative and fundamental research based on qualitative content analysis, correlates the origins of visual and spatial qualities in Benjamin’s writings with his interest in images and his studies on visual arts and the visual culture of the modern city. Concentrating on two chief works by Benjamin about city, One Way Street and The Arcades Project, the article tries to review the specifications of this method of writing. It is discussed that as Benjamin considers “flaneur” as the archetype of modernity who wanders across the urban landscapes, his writing method recalls a reader who seeks flanerie among textual landscapes. This research seeks to understand what perceptive qualities emerge for the audience-flaneur among the urban landscapes of Benjamin’s texts that distinguish this experience from the experiences of reading traditional forms of text? Thereafter, it is concluded that in opposition to traditional forms of reading based on the perception of an isolated, motionless, concentrated subject, the flanerie-like encounter with the text is a distracted reading which is shaped in an absent-mindedness condition. The subject of such a reading is a collective, corporeal, and moving subject. In this regard and while reading, the audience experiences the text through collective corporeality, similar to the mass experience of the modern metropolis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Walter Benjamin
  • Urban landscapes
  • Flanerie
  • Montage of Images
  • One Way Street
  • The Arcades Project
بنیامین، والتر. (1377). دربارۀ برخی از مضامین و دست‌مایه‌های شهر بودلر (ترجمۀ مراد فرهادپور). ارغنون، (14)، 27-48.
بنیامین، والتر. (1396). دربارۀ زبان و تاریخ. (گزینش و ترجمۀ مراد فرهادپور و امید مهرگان). تهران: نشر هرمس.
بودلر، شارل. (1384). برگرفته‌ای از نقاش زندگی مدرن (ترجمۀ مهتاب بلوکی) در از مدرنیسم تا پست مدرنیسم. ویراستار: عبدالکریم رشیدیان. تهران: نی.
حافظ‌ نیا، محمدرضا. (1397). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سمت.
سانتاگ، سوزان. (1390). دربارۀ عکاسی. تهران: حرفۀ نویسنده.
والتر بنیامین. (1380). خیابان یک طرفه (ترجمۀ حمید فرازنده). تهران: مرکز.
عمادیان، بارانه. (1396). تاریخ طبیعی زوال (تأملاتی دربارۀ سوژه ویران). تهران: بیدگل.
نیچه، فردریش. (1381). انسان مصلوب: آنک انسان (ترجمۀ رویا منجم). تهران: مس.
Benjamin, W. (1994). The Correspondence of Walter Benjamin: 1910-1940. Chicago: University of Chicago.
Benjamin, W. (1996). Selected Writings: 1938-1940. Massachusetts: Harvard University.
Benjamin, W. (1999). The Arcades Project. Cambridge: the Belknap Press of Harvard University.
Benjamin, W. (2006). Walter Benjamin: Selected Writings, Volume 3: 1935-1938. Cambridge: Harvard University.
Berard, M. (2018). Strolling Along with Walter Benjamin’s Concept of the Flâneur and Thinking of Art Encounters in the Museum.  In A. L. Cutcher & R. L. Irwin (Eds.), The Flâneur and Education Research. Cham:  Springer International.
Bruno, G. (2008). Cultural Cartography, Materiality and the Fashioning of Emotion: Interview with Giuliana Bruno. In M, Smith (Ed.), Visual Culture Studies Interviews. London: Sage.
Buci-Glucksmann, C. (1994). Baroque Reason: The Aesthetics of Modernity. London: Sage.
Buck-Morss, S. (1989). The dialectics of seeing: Walter Benjamin and the Arcades project. Cambridge: The MIT.
Gess, N. (2010). Gaining Sovereignty: On the Figure of the Child in Walter Benjamin’s Writing. MLN, 125(3), 682-708.
Gilloch, G. (1996). Myth and Metropolis: Walter Benjamin and the City. Cambridge: Polity Press.
Gleber, A. (1998). The Art of Taking a Walk. Princeton: Princeton University.
Gourgouris, S. (2006). The Dream-Reality of the Ruin. In B. Hanssen (Ed.), Walter Benjamin and the Arcades Project. London & New York: Continuum International Publishing Group.
Gunning, T. (1997). From the kaleidoscope to the x-ray: Urban spectatorship, Poe, Benjamin, and Traffic in Souls (1913). Wide Angle, 19(4), 25-61.
Hansen, M. (2012). Cinema and experience: Siegfried Kracauer, Walter Benjamin, and Theodor W. Adorno.  Berkeley: University of California.
Hanssen, B. (2006). Physiognomy of a Flâneur: Walter Benjamin’s Peregrinations Through Paris in Search of a New Imaginary. In B. Hanssen (Ed.), Walter Benjamin and the Arcades Project. London & New York: Continuum International Publishing Group.
Huyssen, A. (2015). Miniature Metropolis: Literature in an Age of Photography and Film. Cambridge: Harvard University. 
Jennings, M. W. (2009). The Mausoleum of Youth: Between Experience and Nihilism in Benjamin’s Berlin Childhood. Paragraph, 32(3), 313-330.
Jennings, M. W. (2013). Walter Benjamin, Siegfried Kracauer and Weimar Criticism. In P. E. Gordon & J. P. McCormick (Eds.), Weimar Thought: A Contested Legacy. Princeton: Princeton University Press.
Kennedy, B. (2002). Deleuze and Cinema: The Aesthetics of Sensation. Edinburgh: Edinburgh University.
Leslie, E. (2018). Playspaces of anthropological materialist pedagogy: film, radio, toys. boundary 2: an international journal of literature and culture, 45(2), 139-156.
Lynes, A., Kelly, C. & Uppal, P. K. S. (2019). Benjamin’s ‘flâneur’ and serial murder: An ultra-realist literary case study of Levi Bellfield. Crime, Media, Culture, 15(3), 523-543.
Marder, E. (2006). Walter Benjamin’s Dream of “Happiness”. In B. Hanssen (Ed.), Walter Benjamin and the Arcades Project. London & New York: Continuum International Publishing Group.
Molderings, H. & Brogden, J. (2014). Photographic History in the Spirit of Constructivism Reflections on Walter Benjamin’s “Little History of Photography”. Art in Translation, 6(3), 317-344.
Moltke, J. (2010). Ruin Cinema. In J. Hell, A. Schönle (Eds.), Ruins of Modernity. Durham: Duke University.
Newmark, K. (2018). Baudelaire’s Other Passer-by. L’Esprit Créateur, 58(1), 17-31.
Özgen-Tuncer, A. (2018). The image of walking: The aesthetics and politics of cinematic pedestrianism. Unpublished Ph.D thesis, Universiteit van Amsterdam, Netherland. 
Richter, G. (2006). A Matter of Distance: Benjamin’s One-Way Street through the Arcades. In B. Hanssen (Ed.), Walter Benjamin and the Arcades Project. London & New York: Continuum International Publishing Group.
Salzani, C. (2009). Constellations of Reading: Walter Benjamin in Figures of Actuality. London: Peter Lang.
Schwartz, V. R. (2001). Walter Benjamin for Historians. The American Historical Review. 106(5), 1721-1743.
Singer, B. (2013). Melodrama and Modernity: Early Sensational Cinema and Its Contexts. New York: Columbia University.
Taussig, M. (1991). The Nervous System. London: Routledge.
Tester, K. (2014). Introduction. In Keith Tester (Ed.), The Flaneur (RLE Social Theory), London: Routledge.
Weber, S. (1995). Mass Mediauras: Essays on Form, Technics and Media. Stanford: Stanford University.
Weber, S. (1996). Mass Mediauras or Art Aura and Media. In D. S. Ferris (Ed.), Walter Benjamin: Theoretical Questions. Stanford: Stanford University Press.
Weigel, S. (1996). Body and Image Space: Re-reading Walter Benjamin. London: Routledge.
Weigel, S. (2015). The Flash of Knowledge and the Temporality of Images: Walter Benjamin’s Image-Based Epistemology and Its Preconditions in Visual Arts and Media History. Critical Inquiry, 41(2), 344-366.